PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (9)/2003
ISSN 1642-0853

Z księgarskiej półki


Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki. Przewodnik, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2002, 272 s.

Oficyna Wydawnicza "Rewasz" z Pruszkowa wydała kolejny przewodnik pt. "Beskid Sądecki" autorstwa Bogdana Mościckiego.

Zasięg terytorialny przewodnika określa linia: Przełęcz Tylicka - Tylicz - Mochnaczka - Przełęcz Krzyżówka - Nowy Sącz - Krościenko - Leśnica - Wielki Lipnik - Stara Lubowla - Pławiec - Leluchów - granica państwa do Przełęczy Tylickiej.

W pierwszych rozdziałach przewodnika użytkownik znajdzie wiele rad praktycznych dotyczących najkorzystniejszych wariantów dojazdowych w Beskid Sądecki z głównych miast Polski, informacje dot. publikacji kartograficznych, z jakich najlepiej korzystać, posługując się przewodnikiem, opisy znaków, jakie na szlakach może spotkać turysta, zarówno tych wyznakowanych wg kanonów przyjętych w PTTK, jak również na szlakach gminnych, konnych, rowerowych i na granicach oddziałów leśnych, jak również wykaz przejść granicznych z podanymi godzinami dostępności dla turystów pieszych, rowerowych i zmotoryzowanych.

Obszerny rozdział poświęcił autor historii tego obszaru górskiego, a kolejny lasom, halom i jaskiniom beskidzkim. Pasmo Jaworzyny Krynickiej, Pasmo Dubnego, Góra Parkowa i Huzary, Pasmo Radziejowej, Małe Pieniny i Góry Lubowelskie - to tytuły kolejnych rozdziałów przewodnika, w obrębie których kolejne etapy szlaków są szczegółowo omówione, a dla ułatwienia oznakowane cyframi arabskimi, co bez trudu pozwala na odnalezienie omawianego etapu na mapce, zamieszczonej na wstępie publikacji. W osobnym rozdziale omówione zostały miejscowości regionu, dla ułatwienia uporządkowane alfabetycznie. Przewodnik wieńczy bibliografia piśmiennictwa krajoznawczego oraz indeks nazw geograficznych.

Na podkreślenie zasługuje szata edytorska przewodnika: czytelność rozdziałów, życzliwa czcionka, żywa pagina, dobra jakość papieru, szczegółowe mapki i szkice, znakomite zdjęcia i sympatyczna kolorystyka. Nie bez znaczenia jest wygodny format i sztywna oprawa. Na przedniej wyklejce zamieszczono kolorową mapkę Beskidu Sądeckiego wraz ze schematem tras opisanych w przewodniku, a na tylnej panoramę Tatr z Jaworzyny.

(Mar.)


Leszek Butowski, Magdalena Wątorska-Dec, Marek Żukowski: Finansowanie rozwoju turystyki ze środków Unii Europejskiej. Poradnik dla samorządów terytorialnych i przedsiębiorców turystycznych oraz organizacji pozarządowych. Warszawa, Polska Agencja Rozwoju Turystyki SA 2002

Poradnik ma na celu przybliżenie zasad przyznawania przez Unię Europejską pomocy biedniejszym krajom i regionom (należącym do Unii oraz kandydującym). Szczególną uwagę poświęcono w nim zagadnieniom dotyczącym wsparcia dla inwestycji o charakterze turystycznym. Stanowią one bowiem w dalszym ciągu nie wykorzystaną szansę dla wielu regionów przeżywających trudności społeczne i gospodarcze, a jednocześnie bogatych w walory przyrodnicze lub kulturowe.

Opracowanie przeznaczone jest w pierwszej kolejności dla działaczy samorządów terytorialnych wszystkich szczebli, którzy widzą szansę rozwoju swoich gmin, powiatów i województw w rozwoju sektora turystycznego. Od nich przede wszystkim zależy, jakie warunki do prowadzenia tej działalności będą mieli lokalni przedsiębiorcy.

W drugiej kolejności poradnik skierowany jest do samych przedsiębiorców oraz działaczy organizacji pozarządowych, funkcjonujących w sferze turystyki i wypoczynku. Oni bowiem będą decydowali, czy potencjalne możliwości rozwoju tego sektora przekształcą się w rzeczywiste korzyści dla lokalnych społeczności oraz odwiedzających ich turystów.

Ze względu na potrzebę wprowadzenia w obszerną i dość skomplikowaną tematykę polityki spójności społecznej i gospodarczej Unii Europejskiej i płynących z niej konsekwencji dla sektora turystycznego, poradnik niniejszy składa się z kilku części. Na początku przedstawiono podstawowe informacje na temat zasad, jakimi kieruje się Unia Europejska przy planowaniu i wdrażaniu pomocy strukturalnej dla biedniejszych krajów i regionów. Rozdział ten jest niezbędny dla prawidłowego zrozumienia polityki spójności społecznej i gospodarczej, warunkującego efektywne stosowanie poszczególnych instrumentów przedakcesyjnych, a w przyszłości strukturalnych.

(...) Kolejne dwa rozdziały poświęcone są finansowaniu inwestycji turystycznych ze środków Unii Europejskiej. Omówiono w nich zakres rzeczowy współfinansowania projektów turystycznych przez poszczególne instrumenty przedakcesyjne. W dalszej części przedstawiono planowane do wdrożenia procedury formalne, stosowane do funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, jakie będą obowiązywały przyszłych beneficjentów. Natomiast cały rozdział 5. poświęcono projektom turystycznym zrealizowanym przy współudziale środków unijnych zarówno w Polsce, jak i w krajach członkowskich Unii.

W końcowej części pracy zamieszczono informacje użytkowe (ułatwiające dotarcie do instytucji oraz źródeł) w zakresie wdrażanych obecnie programów pomocowych. Uwzględniono tam również informacje dotyczące obowiązujących lub planowanych uregulowań organizacyjno-prawnych, obejmujących pomoc strukturalną Unii Europejskiej dla Polski. Całość uzupełniona jest załącznikami zawierającymi zasady przygotowywania fiszek projektowych dla programu Phare Spójność Społeczno-Gospodarcza 2002 oraz metodologii sporządzania matrycy logicznej projektu.

Poradnik jest prawdopodobnie pierwszym opracowaniem w Polsce o tak zarysowanym zakresie rzeczowym. Należy przy tym zaznaczyć, że jego powstanie było możliwe dzięki wykorzystaniu bogatej krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu, dotyczącej zwłaszcza polityki spójności społecznej i gospodarczej Unii Europejskiej.

Rozdziały dotyczące przygotowania Polski do korzystania z funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych powstały na podstawie dokumentów rządowych, m.in.: Wstępnego Narodowego Planu Rozwoju oraz projektów Narodowego Planu Rozwoju wraz z programami operacyjnymi - rozwoju regionalnego oraz konkurencyjności gospodarki. W pracy zawarto fragmenty tych dokumentów dotyczące układu instytucjonalnego wdrażania funduszy oraz zadań instytucji zarządzających i płatniczych. Z nich również zaczerpnięto dane z zakresu finansowania programów operacyjnych. Ponadto ważnym źródłem informacji były raporty Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego (obecnie połączonej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości), głównie o wdrażaniu programu Phare Spójność Społeczno-Gospodarcza oraz analizy i opracowania powstałe w ramach Krajowego Systemu Przygotowań do Funduszy Strukturalnych, prowadzonego przez Fundację Edukacji Ekonomicznej. (...)

Ważnymi źródłami informacji wykorzystywanymi podczas całego etapu zbierania dokumentacji były również strony internetowe organizacji (krajowych i zagranicznych) zaangażowanych w proces integracji Polski ze strukturami Unii Europejskiej.

Wreszcie na końcu opracowania znalazło się podsumowanie całości pracy oraz praktyczne wskazówki dla potencjalnych odbiorców pomocy. Omówiono tam w skróconej formie polskie doświadczenia w zakresie finansowania rozwoju turystyki ze źródeł unijnych oraz wynikające z nich konsekwencje związane z wykorzystaniem funduszy strukturalnych w przyszłości. Do poradnika dołączono dwa załączniki zawierające zasady przygotowywania fiszki projektowej dla programu Phare 2002 Spójność Społeczno-Gospodarcza oraz metodologię sporządzania matrycy logicznej. Oba wymienione dokumenty zostały zaczerpnięte ze strony internetowej Ministerstwa Gospodarki.

Posługując się niniejszym poradnikiem należy pamiętać, że powstał on w pierwszej połowie 2002 r., kiedy nie było jeszcze znanych wiele zasad wdrażania polityki strukturalnej po przyjęciu do Unii państw kandydujących. Negocjacje w tym obszarze zaplanowane zostały na jesień 2002 r. Również w tym okresie mają być przyjęte przez polskie władze (oraz przedstawione Komisji Europejskiej) najważniejsze dokumenty programowe, określające wielkość i zakres pomocy unijnej dla Polski - Narodowy Plan Rozwoju wraz z programami operacyjnymi. Uwarunkowania te utrudniły powstanie tych części opracowania, które dotyczą bezpośrednich mechanizmów wdrażania instrumentów strukturalnych. Nie zmienia to jednak faktu, że pozostało coraz mniej czasu na dobre przygotowanie się do wykorzystania oferowanej nam pomocy. To ogromne wyzwanie stoi zarówno przed samorządami terytorialnymi, jak również przed organizacjami pozarządowymi oraz przedsiębiorcami. Od nas wszystkich zależy, jak wykorzystamy tę szansę. (...)

"Finansowanie rozwoju turystyki..." s. 5-7


Pięćdziesięciolecie

W związku z obchodami 50. rocznicy powstania Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK przygotowano jubileuszowe wydawnictwo dotyczące turystyki pieszej w Polsce. Omawia ono historię pieszego wędrowania, sięgając do korzeni w Polskim Towarzystwie Krajoznawczym, a potem już w sferze działania komisji powołanej do życia w 1952 roku. Autorzy w osobach Konrada Bieleckiego, Edwarda Jabłońskiego, Stanisława Łucia, Włodzimierza Majdewicza, Wandy Skowron, Andrzeja Stróżeckiego i Jadwigi Zwierz przybliżają tematykę, jaką zajmowała się komisja przez minione pół wieku. Poruszają wszystkie istotne nurty w pracach komisji: od odznak turystyki pieszej poprzez imprezy centralne, historyczne, wydawnictwa, pamiątki, aż po system nizinnych znakowanych szlaków pieszych. Wydawnictwo uzupełniają wykazy składów osobowych komisji w poszczególnych kadencjach, pełna lista Honorowych Przodowników Turystyki Pieszej oraz kolorowe tablice ze znaczkami, odznakami, medalami.

Jest to pierwsze tak szerokie opracowanie dotyczące historii turystyki pieszej w naszym towarzystwie. Nic dziwnego, że zalecono je jako materiał szkoleniowy dla młodych przodowników turystyki pieszej. A w bibliotece każdego piechura to pozycja obowiązkowa.

Wydawnictwo to opatrzone niewyszukanym tytułem: "50 lat Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK w Warszawie" zakupić można w Oddziale Stołecznym PTTK i Centralnej Bibliotece PTTK (cb@pttk.pl) w Warszawie, ul. Podwale 23, w cenie 17 zł. Prowadzona jest także sprzedaż wysyłkowa na zamówienie - w takim przypadku należy doliczyć koszty przesyłki.

Komisja Turystyki Pieszej ZG PTTK
Stanisław Łuć


Polski System Informacji Turystycznej, Polska Organizacja Turystyczna, Warszawa 2002

"Informacja turystyczna jest niezbędnym składnikiem promocji turystycznej. Praca jednostek organizacyjnych "it" służy nie tylko turystom indywidualnym, ale również organizatorom wypoczynku grupowego oraz zleceniodawcom różnych form turystyki. Z ich usług korzystają biura podróży, organizacje społeczne i animatorzy coraz powszechniejszego wypoczynku w grupach nieformalnych. Klientami centrów "it" są osoby i grupy zróżnicowane zawodowo, wiekowo, o preferencjach wynikających ze stopnia zamożności i zainteresowań. System "it" uczestniczy w upowszechnianiu turystycznego modelu zagospodarowania czasu wolnego, współkształtując modę na turystykę.

Informacja turystyczna nie jest jedynie zbiorem niezbędnych danych, ale powinna tworzyć system, który cechuje rzetelność, aktualność, wiarygodność i komunikatywność i w którym wspólnie przyjętym normom podlegają podstawowe zakresy informacji, a także tryb ich poszukiwania, gromadzenia, aktualizacji i udostępniania. System informacji turystycznej wiążą wspólne narzędzia pracy, zwłaszcza komputerowe bazy danych..."

Polska Organizacja Turystyczna (www.pot.gov.pl) powołana w styczniu 2000 roku jest odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania i rozwijania polskiego systemu informacji turystycznej w kraju i na świecie. W poradniku Polski System Informacji Turystycznej autorzy przedstawiają podstawowe założenia systemu informacji turystycznej, w którym określone zostały grupy baz danych systemu "it", zakres działania i zadania jednostek organizacyjnych systemu, narzędzia systemu i formy organizacyjne oraz szczegółowo omówiono organizację pracy centrum i punktu "it". W informatorze zamieszczono załączniki informujące o przykładowych grupach baz danych, planach centrów i punktów "it", przykładach znaków informacji turystycznej oraz wzorach turystycznych znaków dla zmotoryzowanych.


Turystyka w gminie i powiecie pod redakcją Andrzeja Gordona, Polska Organizacja Turystyczna, Warszawa 2003

W obecnej dobie większe niż dotychczas zainteresowanie turystyką jako obszarem życia gospodarczego przez samorządy terytorialne jest koniecznością. Kluczowym problemem jest to, aby szerzej i mocniej niż dotąd działać na rzecz rozwoju turystyki, wykorzystywać własne, samorządowe środki na inicjowanie i stymulowanie tego rozwoju. Odważniej pomagać małym i średnim przedsiębiorstwom, które zainwestowały w turystykę, oraz rolnikom prowadzącym gospodarstwa agroturystyczne i osobom indywidualnym prowadzącym działalność turystyczną na terenach wiejskich. Także widzieć znaczenie działania nauczycieli rozwijających turystykę wśród dzieci i młodzieży.

Turystyka w gminie i powiecie to pierwsza publikacja wydana w serii Biblioteczka Polskiej Organizacji Turystycznej. Autorzy, wybitni znawcy zagadnień z zakresu turystyki, w przystępny sposób prezentują przesłania, informacje i opisy już zrealizowanych inicjatyw działaczom samorządowym i pracownikom administracji państwowej, odpowiedzialnym za rozwój turystyki na szczeblu gminy i powiatu.

Nie jest ona stricte poradnikiem, chociaż zawiera elementy poradnika, nie jest stricte informatorem, chociaż zawiera ogromną ilość informacji z różnych sfer turystyki, nie jest także materiałem promującym turystykę, chociaż wskazuje na korzyści płynące z rozwoju turystyki oraz prezentuje owoce doświadczeń wielu gmin, miast i powiatów.

Na ponad 350 stronach można zapoznać się z najważniejszymi zagadnieniami z tego zakresu. Praca składa się z 7 rozdziałów: I Wobec problemu, II Próba obrazu, III Kierunki, IV Metody, V Środki, VI Główne uregulowania prawne i VII Przez internet bliżej.

Omówione zostały między innymi takie problemy, jak turystyka w świetle prac nad Narodowym Planem Rozwoju, turystyczne zagospodarowanie gminy, wychowanie dla turystyki. Dużo miejsca poświęcono metodom działalności, a w Mozaice inicjatyw przytoczono liczne przykłady znakomicie zrealizowanych projektów turystycznych na terenie Polski. Szeroko omówiono rozwój turystyki w gminie, zasady promocji i informacji turystycznej, turystykę na terenach wiejskich i agroturystyce, formy finansowania inwestycji turystycznych przez gminy i powiaty oraz środki pomocowe z programów przedakcesyjnych PHARE, ISPA oraz SAPARD. Zaprezentowano też prawidłowo wypełniony wniosek o dofinansowanie PHARE. W części szóstej Główne uregulowania prawne zaprezentowano podstawowe dokumenty obowiązujące w naszym kraju z zakresu turystyki, a w ostatnim strony internetowe wybranych instytucji i organizacji zajmujących się rozwojem i promowaniem turystyki, w tym m. in. Polskiej Organizacji Turystycznej i Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego. Publikacja została wydana ze środków Polskiej Organizacji Turystycznej.


Turystyka i krajoznawstwo w szkole. Poradnik, Zarzad Glówny Polskiego Towarzystwa Turystyczno-krajoznawczego, Warszawa 2002

Po wielu latach starań udało się wydać poradnik przeznaczony głównie dla opiekunów szkolnych kół i klubów (SKKT-PTTK). Pozycja ta stanowi swojego rodzaju vademecum niezbędne do prowadzenia i rozwijania działalności turystyczno-krajoznawczej w szkołach. Omawia zarówno istotę i założenia tej działalności, jak i w powiązaniu z działalnością dydaktyczno-wychowawczą reformującej się polskiej szkoły, podstawowe kierunki programowe. Podaje rozwiązania metodyczne wynikające z wieloletnich doświadczeń Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i upowszechnia formy wypracowane przez Towarzystwo. Poradnik prezentuje głównych sojuszników szkoły w turystyce i krajoznawstwie. Zawiera fragmenty poświęcone Polskiemu Towarzystwu Schronisk Młodzieżowych i Związkowi Harcerstwa Polskiego. Zaprezentowana jest w nim baza turystyczna, polecana do wykorzystania przez młodych turystów i krajoznawców.

"Turystyka i krajoznawstwo w szkole" zawiera aktualne regulaminy najważniejszych centralnych przedsięwzięć programowych Towarzystwa w środowisku młodzieży szkolnej oraz odznak turystyki kwalifikowanej przeznaczonych dla tej grupy wiekowej.

Niezwykle istotną częścią poradnika jest zbiór aktualnych przepisów prawnych, wydanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, regulujących sprawy bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności turystyczno-krajoznawczej na terenie szkoły oraz wyciągów z ustaw związanych z tą działalnością: "o systemie oświaty", "o kulturze fizycznej" oraz "o usługach turystycznych".

Poradnik powstał w konsultacji z Departamentem Sportu Powszechnego Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu i był sfinansowany w podstawowej części ze środków resortu edukacji. Jego stosunkowo wysoki nakład pozwolił na skierowanie egzemplarzy poradnika do wszystkich SKKT-PTTK oraz do naszych oddziałów. Rozprowadzony został również do ogniw PTSM i ZHP oraz przesłany z listem podsekretarza stanu w MENiS do wszystkich kuratoriów oświaty.

"Turystyka i krajoznawstwo w szkole" liczy 144 strony i została wydana przez Zarząd Główny PTTK w porozumieniu z Oddziałem Miejskim PTTK w Radomiu.

Na jesieni tego roku jest planowane II wydanie poradnika i stąd serdeczna prośba o kierowanie do Rady Programowej ds. Młodzieży Szkolnej ZG PTTK wszelkich uwag i propozycji mogących wpłynąć pozytywnie na jego przyszły kształt. Wszystkie uwagi zostaną uważnie rozpatrzone, ale najbardziej wydawcy zależy na opiniach opiekunów SKKT oraz osób bezpośrednio organizujących ruch turystyczno-krajoznawczy wśród dzieci i młodzieży szkolnej.

Marek Boguszewski


"Krajoznawstwo"
podręcznik dla każdego

W powszechnym odczuciu słowo "podręcznik" może nasuwać myśl o trudnej i męczącej lekturze. Jakże inny pogląd wyrobi sobie ten, kto sięgnie po dzieło: "Krajoznawstwo i jego związki z turystyką" autorstwa Grzegorza Bieńczyka (Wyd. Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2003). Jest to oczywiście książka zachowująca cechy naukowe, lecz ujęte w nader przejrzystym i przystępnym, nie tylko dla studenta, tekście.

Autor, wykładowca Katedry Turystyki Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Warszawie, oparł swoje dzieło o bogate doświadczenia, jako długoletniego działacza społecznego i pracownika Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Był przecież aktywnym turystą - krajoznawcą, zdobył szereg uprawnień funkcyjnych, organizował liczne imprezy, ponadto działał w komisjach specjalistycznych i zajmował kierownicze stanowiska w agendach Towarzystwa. I to właśnie wraz ze znawstwem zagadnień, a wreszcie oparte na praktyce oraz kontaktowe i pedagogiczne podejście wyraźnie dominują w treści wspomnianego dzieła.

Treść podręcznika przedstawia pojęcie krajoznawstwa, jako kompleksowego zasobu wiedzy o ojczystym kraju oraz jako wielofunkcyjnego ruchu społecznego. Ukazuje jego szerokie i skomplikowane związki z różnymi formami turystyki, omawia formy i metody, uwypukla znaczącą rolę dla społeczeństwa i kraju.

Tekst składa się z następujących rozdziałów (w skrócie): I Zarys historii... (od prekursorów po lata współczesne, główne postacie, rozwój myśli i działalności), II Elementy teorii... (idee i definicje, kongresy), III Miejsce i rola...(główni organizatorzy, rola PTTT, funkcje wychowawcze), IV Działałność... (formy, kierunki - m.in. twórcze, popularyzacja, regionalizm, związki z rodzajami turystyki oraz z nauką...), V Metody... (kierunki badawcze, kształtowanie potrzeb i zainteresowań, inwentaryzacja...), VI Kadra... (przewodnicy, piloci, instruktorzy, opieka nad zabytkami i przyrodą...), VII Treści w różnych rodzajach ruchu turystycznego - metodyka... (wycieczki i inne imprezy, zasady programowania, odznaki), VIII Walory... (atrakcyjność, podział na rodzaje, tworzywo produktu turystycznego). Do poszczególnych rozdziałów wskazana została obszerna, aktualnie dostępna literatura. Tekst uzupełniają schematy oraz ilustracje: rysunki i zdjęcia kolorowe, a także biogram autora. Warto jeszcze zwrócić uwagę na szczególne znaczenie i walory krajoznawstwa, które nasuwają się jako refleksja, ale i autor o tym wspomina. Krajoznawstwo, to nie marginalny atut, to cenne, specyficzne, polskie wartości, które wnosimy do Wspólnej Europy. A jest czym się pochwalić. Dorobek w zakresie ruchu krajoznawczego w Polsce został ugruntowany przez kilka pokoleń. I te właśnie walory oraz ich funkcje znakomicie uwypukla podręcznik Grzegorza Bieńczyka.

Adam Czarnowski

Grzegorz Bieńczyk, Krajoznawstwo i jego związki z turystyką. Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2003, 208 s , il. Recenzja: prof dr hab. Krzysztof R. Mazurski, dr Stanisław Piekarski

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT