PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (9)/2003
ISSN 1642-0853

Jubileuszowa wystawa piechurów


Od soboty 30 listopada 2002 roku do soboty 4 stycznia 2003 w gmachu Zarządu Głównego PTTK można było obejrzeć interesującą wystawę poświęconą 50-leciu Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK.

Czas trwania tej wystawy nie był przypadkowy; rozpoczęła się w dniu, który był kulminacją trwających do lata uroczystych obchodów złotego jubileuszu komisji. Jako pierwsi wystawę obejrzeli szczególnie nią zainteresowani, przybyli z terenu całej Polski uczestnicy uroczystej sesji zorganizowanej w 50. rocznicę powołania Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. W ostatnim dniu wystawy obejrzeli ją uczestnicy noworocznego spotkania krajoznawców zorganizowanego przez Mazowieckie Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa. A przez cały grudzień i na początku stycznia, a więc w czasie ponadmiesięcznego trwania ekspozycji, w sali konferencyjnej Zarządu Głównego PTTK, zgodnie z wieloletnią tradycją, odbywały się uroczyste spotkania aktywu turystycznego. Z ekspozycją zapoznali się również członkowie władz towarzystwa uczestniczący w kończącym rok zebraniu plenarnym Zarządu Głównego PTTK.

W gablotach przedstawiono w większości oryginalne, pożółkłe dokumenty, niektóre liczące ponad 50 lat oraz związane z historią komisji eksponaty i różnego rodzaju cenne pamiątki. Zaprezentowano zestaw pierwszych wydań regulaminów Odznak Turystyki Pieszej z roku 1952 oraz komplet kolejnych, modyfikowanych i rozbudowywanych w następnych latach regulaminów, aż po ten najnowszy, nowelizowany przed dwoma laty i aktualnie obowiązujący. Zainteresowanie wzbudzały zaprezentowane "Dzienniczki wycieczek pieszych" oraz "Książeczki wycieczek pieszych" zmieniające na przestrzeni lat układ rubryk, kształt i szatę graficzną. W gablotach znalazły się również wydawane przed laty spisy przodowników turystyki pieszej i zestaw odznak funkcyjnych zwanych potocznie w środowisku blachami.

Zwiedzający mieli także okazję obejrzeć pełny zestaw odznak pieszych stanowiących obecnie rozbudowany system począwszy od "Siedmiomilowych butów" i popularnej, przez wszystkie stopnie małych i dużych OTP, wszystkie stopnie Odznaki za Wytrwałość w Turystyce Pieszej, aż do Odznaki dla Najwytrwalszych. Nie pominięto okolicznościowych rocznicowych wydań OTP. Pierwsza z nich związana z 35-leciem odznaki pieszej nosiła nazwę "35 lat OTP" i została wydana w 1987 roku jako akceptowana przez KTP ZG inicjatywa lokalna, która z czasem stała się o ogólnopolską. Kolejną była "Odznaka 40-lecia OTP" wydana przez KTP ZG w 1992 roku.

W 2002 roku przypadało również 50-lecie ustanowienia Odznaki Turystyki Pieszej. Zgodnie z oczekiwaniami turystów, oczywiście i tę rocznicę uczczono specjalnie przygotowaną okolicznościową odznaką "50 lat OTP", która znalazła swe miejsce w ekspozycji, a jest zdobywana przez licznych turystów na terenie całej Polski.

W jednej z gablot umieszczono komplet medali pamiątkowych wydawanych przy okazji kolejnych jubileuszy Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK. Znajdował się tam pierwszy wydany przez KTP ZG w 1977 roku medal upamiętniający 25-lecie KTP ZG, na którym umieszczono antyczną rzeźbę przedstawiającą chłopca wyjmującego cierń ze stopy. Drugim był medal z podobizną Mieczysława Orłowicza wydany pięć lat później na trzydzieste urodziny Komisji Turystyki Pieszej. Obok nich umieszczono najnowszy medal upamiętniający półwiecze istnienia KTP ZG PTTK z okolicznościowym tekstem i podobizną Oskara Kolberga.

W tej samej gablocie można było dostrzec dużą, emaliowaną odznakę z rzymską cyfrą "XV" - wybito ją w 15. rocznicę utworzenia KTP ZG PTTK, jest to obecnie poszukiwana przez wielu zbieraczy rzadkość kolekcjonerska.

W innych gablotach umieszczono eksponaty świadczące o różnorodnych kierunkach działań podejmowanych przez komisję w minionym 50-leciu jej aktywnego funkcjonowania.

Zawartość gablot wskazywała na to, że wspólnym celem tych przedsięwzięć było zainteresowanie turystyką pieszą możliwie najszerszych rzesz społeczeństwa, ze szczególnym nastawieniem na młodzież.

Sporo miejsca poświęcono oczywiście preferowanej przez komisję tematyce historycznej w imprezach pieszych. Jako pierwszą pamiątkę z tej serii pokazano niezwykle popularną w latach 60. Odznakę Turystyczną Ziem Zachodnich, w kręgach turystów nazywaną skrótowo "OTZZ". Ta trzystopniowa, udana plastycznie odznaka zainicjowana i wydana przez KTP ZG PTTK w ramach obchodów milenijnych, funkcjonowała przez kilka lat i zdobywali ją nie tylko turyści piesi, ale również zwolennicy innych dyscyplin turystycznych. Obok niej znalazły się jej następczynie kontynuujące ten wątek tematyczny przy okazji kolejnych rocznic powrotu Ziem Zachodnich i Północnych do macierzy.

Były tam również odznaki i medale pamiątkowe związane z ogólnopolskimi akcjami imprez pieszych organizowanymi w rocznice powstań narodowych, walk o odzyskanie niepodległości i walk w czasie drugiej wojny światowej. Znalazła tu także swoje miejsce zdobywana masowo na terenie całej Polski "Odznaka 50 lat PTTK" wydana przez KTP ZG PTTK w 2000 roku z myślą o wszystkich turystach zrzeszonych w naszym towarzystwie. Ciekawostką były dwa oryginalne gipsowe modele awersu i rewersu pamiątkowego medalu "PTTK W 50. ROCZNICĘ POLSKIEGO WRZEŚNIA". Pokazano w ten sposób wstępną fazę przygotowań do produkcji medalu pamiątkowego w Mennicy Warszawskiej.

W części wystawy poświęconej wydawnictwom Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK znalazła się seria broszur szkoleniowych wydawanych przed laty, a przeznaczonych dla uczestników kursów organizowanych dla kandydatów na przodowników turystyki pieszej. Były tam między innymi: "Poradnik Turysty Pieszego" z 1953 roku, "Charakterystyka geograficzna regionów turystycznych Polski" z 1957 roku, "Zagadnienia ochrony zabytków architektury" z 1959 roku, "Etnografia dla turystów" wydana w 1958 roku. Wydawnictwa te w przeszłości służyły wielu krajoznawcom uprawiającym różne rodzaje turystyki, nie tylko piechurom, dla których były pierwotnie przeznaczone.

Pokazano ponadto ciekawe egzemplarze wydawanych przed laty "Komunikatów KTP ZG PTTK" i "Biuletynów Informacyjnych KTP ZG PTTK" oraz współczesnych, okolicznościowych, towarzyszących Ogólnopolskim Zlotom Przodowników Turystyki Pieszej broszurowych wydań "Piechura". Zaprezentowano również ciekawy zbiór instrukcji znakarskich wydawanych na przestrzeni lat przez Komisję Turystyki Pieszej ZG PTTK, od tych archiwalnych, trącących dziś już myszką, aż po najnowszą - aktualnie obowiązującą.

Zaprezentowano zestawy odznak pamiątkowych wydawanych przy okazji Ogólnopolskich Zlotów Przodowników Turystyki Pieszej i Ogólnopolskich Wysokokwalifikowanych Rajdów Pieszych. Niestety, wciąż brakuje odznak z najdawniejszych imprez. Może ktoś ma je w swoich zbiorach?

Ciekawostkę stanowiły przykłady rajdów pieszych związanych z tematyką historyczną, organizowanych od kilkudziesięciu lat przez jednostki terenowe. Były to kolekcje znaczków metalowych z Rajdów Pieszych po Mazowszu noszących imię Aleksandra Janowskiego, organizowanych przez Komisję Pieszą Oddziału Stołecznego oraz znaczki z rajdów "Po kamienistej drodze do Pęcic" organizowanych przez klub Varsovia. Zaprezentowano ponadto ciekawy zbiór znaczków z indywidualnych rajdów organizowanych przez Oddział PTTK w Bielsku-Białej.

Część zgromadzonych w gablotach eksponatów, dokumentów, wydawnictw i fotografii, które złożyły się na jubileuszową ekspozycję, była depozytami pochodzącymi z prywatnych zbiorów, kolekcji i archiwów powierzonymi organizatorom przez Wandę Bem, Władysława Gwardysa, Teresę Trębalową, Wojciecha Kowalskiego, Konrada Bieleckiego, Krystynę Serwaczak i Włodzimierza Majdewicza.

Wsłuchując się w głosy zwiedzających ekspozycję, można było dojść do wniosku, że przedsięwzięcie to było z pewnością celowe i potrzebne. Dla starszych działaczy oglądających wystawę była to sentymentalna wycieczka w przeszłość. Dla działaczy reprezentujących średnie i młodsze pokolenie była to rzetelna lekcja historii zorganizowanej turystyki pieszej.

Dobrze się stało, że wystawa zlokalizowana została w zabytkowym Pałacu Małachowskich - siedzibie Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Właśnie w tym gmachu pięćdziesiąt lat temu zapadła decyzja o utworzeniu Komisji Turystyki Pieszej. Tu, przy ulicy Senatorskiej, przez pół wieku działała i nadal działa Komisja Turystyki Pieszej ZG PTTK. W tych murach zrodziło się wiele cennych, służących rozwojowi i popularyzacji pieszego wędrowania inicjatyw. Autorem scenariusza wystawy, a zarazem jej komisarzem i głównym wykonawcą była Jadwiga Zwierz.

Włodzimierz Majdewicz

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT