PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (9)/2003
ISSN 1642-0853

Złote gody


17 grudnia 1950 roku powstało w Warszawie Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze - PTTK - z połączenia się utworzonego w 1873 roku Towarzystwa Tatrzańskiego (przekształconego w 1920 roku w Polskie Towarzystwo Tatrzańskie) oraz utworzonego w 1906 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.

W Radomiu PTTK rozpoczęło działalność pod koniec 1952 roku, kiedy kilka młodych osób - członków PTTK zarejestrowanych w biurze Okręgu w Kielcach - oraz entuzjastów turystyki w dniu 23 listopada powołało Komitet Organizacyjny Oddziału PTTK w Radomiu w składzie: Longin Suczyna - przewodniczący, Jan Wysocki - sekretarz, Witold Dąbkowski - skarbnik, Robert Samsonowicz i Jan Wieteska - członkowie. Komitet po odbyciu czterech posiedzeń zwołał na 7 grudnia 1952 roku Walne Zebranie Członków PTTK - I Zjazd Oddziału.

Zjazd Założycielski wybrał:

  • Zarząd Oddziału w składzie: Longin Suczyna - prezes, Witold Dąbkowski i Aleksander Puchalski - wiceprezesi, Józef Wysocki - sekretarz, Stanisława Wajss - skarbnik, Jan Wieteska - kronikarz, Bogusław Gutkiewicz, Jabłoński, Antoni Marchel, Robert Samsonowski i Tadeusz Wójcik - członkowie.
  • Komisję Rewizyjną w składzie: Kalinowski - przewodniczący, Stanisław Długołęcki, Lesiowski i Alicja Senderowska - członkowie.

W omawianym okresie odbyło się jeszcze 17 zjazdów sprawozdawczo-wyborczych oddziału, podczas których funkcję prezesa Zarządu Oddziału powierzono: Longinowi Suczynie (1952-1955), Romanowi Bujakowi (1955-1956), Jerzemu Zarębskiemu (1956-1959), Jerzemu Dotkiewiczowi (1959-1962, 1963-1966 i 1976-1977), Witoldowi Dąbkowskiemu (1962), Stanisławowi Krokowi (1962-1963 i 1977), Józefowi Siudzie (1966-1969), Marianowi Kaczorowi (1969), Zygmuntowi Wilczyńskiemu (1970-1972), Marianowi Grajewskiemu (1972-1973), Ryszardowi Gnasiowi (1973-1974), Henrykowi Kulińskiemu (1974-1976) i Konradowi Bieleckiemu (od 1977).

W początkach swego istnienia oddział miał kłopoty lokalowe. Siedziba oddziału kolejno mieściła się w: Muzeum Miejskim (ul. M. Nowotki, obecnie J. Piłsudskiego 12), Miejskim Komitecie Kultury Fizycznej (ul. L. Waryńskiego 2), Radomskim Przedsiębiorstwie Budowlanym (ul. J. Słowackiego 7), aż w 1958 roku władze Radomia przekazały w stanie surowym obecny lokal przy ul. R. Traugutta 46/48.

W lokalu funkcjonuje Klub Turysty (niegdyś turystyczna kawiarenka), biuro Oddziału i Regionalna Pracownia Krajoznawcza. Oddział w 1986 roku przejął w zarząd od skarbu państwa obiekt przy ul. Miłej 10 (1 000 m kw. placu i trzyskrzydłowy zabytkowy budynek - starej gwoździarni - z przeznaczeniem na biura: księgowości, BORT-u, Zarządu Wojewódzkiego PTTK i Informacji Turystycznej oraz restaurację Tramp). Obecnie około 500 m2 powierzchni użytkowej wydzierżawiamy firmom: drukarskiej, komputerowej, rachunkowej i budowlanym. Użytkowe poddasze (84 m kw.) przeznaczyliśmy na Muzeum Pamiątek Turystycznych PTTK.

Mimo braku stałego i odpowiedniej wielkości lokalu już w 1954 roku uruchomiono Wypożyczalnię Sprzętu Turystycznego, a w 1955 roku Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego, prowadzone społecznie przez działaczy. Dla zapewnienia prawidłowej obsługi wycieczek zorganizowano 9 kursów przewodników z uprawnieniami na Radom, województwo kieleckie, później Góry Świętokrzyskie (dawne województwa radomskie, piotrkowskie, kieleckie i tarnobrzeskie), "Trójkąt Puławski" i muzea w Czarnolesie oraz Orońsku. Łącznie uprawnienia przewodnickie zdobyły 124 osoby.


Daniela Albert - honorowy prezes koła przewodników radomskich

Zgodnie ze statutem Oddział prowadził różnorodną działalność na polu turystyki kwalifikowanej. Od początku propagowaliśmy turystykę: pieszą (górską i nizinną), narciarską, wodną (kajakową i żeglarską), motorową i kolarską. Powstały pierwsze koła w zakładach pracy i szkołach średnich m.in.: w Centrali Nasiennej, Dyrekcji Okręgowej Lasów Państwowych, Wojewódzkim Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", Zakładach Wytwórczych Aparatury Telekomunikacyjnej "T-9", Odlewniach Radomskich, Liceum im. T. Chałubińskiego i Liceum im. J. Kochanowskiego.

Oddział rozpoczynał swą działalność od ośmiu kół zrzeszających 123 członków. W różnych okresach liczba kół i członków była różna. Największy rozwój Oddział odnotował w latach 1985-1989, gdy liczył 75 kół z 3 982 członkami. Dzisiaj w 38 kołach jest zrzeszonych ponad 750 członków. Oddział pod względem liczby członków jest 17 w Towarzystwie i drugim pod względem liczby zrzeszonej młodzieży.

28-29.05.1955 roku zorganizowano I Nocny Górski Rajd Świętokrzyski z zakończeniem w Świętej Katarzynie, który jest nadal organizowany (jedna z najstarszych imprez turystyki kwalifikowanej w Polsce). Kluby i koła są organizatorami kilku ogólnopolskich imprez, jak: Rajdu Wagarowicza (VII edycji), Rajdu Szlakami Miejsc Pamięci Narodowej (XXVI), Kolarskiego Rajdu "Adepta" (VIII), Rajdu Młodzieży (XXXIV), Rajdu Spódnicowego z Piosenką (odbyło się 15 imprez i w nowej formule dalszych cztery), Nocnego Rajdu Świętokrzyskiego (XLVIII), Rajdu Kolarskiego Dookoła Polski (VI), Rajdu Grzybobraniowego (VIII), Rajdu Żołędziowego (XVII), Maratonu Marszów na Orientację (XXXVIII), Zlotu SKKT (XVII), Rajdu Mikołajkowego (XXII) i Ogólnopolskich Marszów na Orientację "Jakuza" (X).

W dowód uznania za upowszechnianie wśród młodzieży idei marszy na orientację wielokrotnie organizowaliśmy Mistrzostwa Polski w Marszach na Orientację w różnych kategoriach: drużynowe, nocne, indywidualne, akademickie itp.

Od szeregu lat są organizowane Rajdy na Raty: Zimowy (XXXV), Wiosenny (XII) i Jesienny (XI) oraz niedzielne wycieczki dla mieszkańców Radomia.


Prezes ZG PTTK - Janusz Zdebski

Corocznie są wydawane kalendarze imprez turystycznych i krajoznawczych. W Oddziale niemal od samego początku działają kluby: Turystyki Żeglarskiej "Korab", Turystyki Motorowej "Wicher", Turystyki Pieszej "Radomir" (przestał działać w 1997, obecnie działa Klub "Gramp"), Turystyki Podwodnej "Krab" (obecnie działa Klub "Nurek"). Od ponad 20 lat działa Klub Imprez na Orientację "Skróty" i Klub Karawaningu "Łabędź", a od 1994 roku Klub Turystyki Kolarskiej i Wspinaczki "Adept".

Drugą liczącą się formą naszej działalności jest krajoznawstwo. W PTTK powstał Klub Miłośników Radomia i Ziemi Radomskiej pod przewodnictwem majora Michała Tadeusza Osińskiego ps. "Brzęk", który był organizatorem wielu konferencji i sesji o zasięgu ogólnopolskim. Dziś działa Klub Krajoznawców - organizator wielu spotkań dla członków i mieszkańców Radomia z ciekawymi ludźmi regionu. Na uwagę zasługuje działalność koła przewodników, skupiającego około 60 osób z uprawnieniami na Góry Świętokrzyskie (dawne województwa: kieleckie, piotrkowskie, tarnobrzeskie i radomskie), oraz na Puławy, Kazimierz Dolny i Nałęczów. Koło było organizatorem wielu ogólnopolskich sesji z okazji rocznic Jana Kochanowskiego, powstania styczniowego, ochrony przyrody itp. Tak wspaniała praca koła przewodników była zasługą długoletniej prezesowej Danieli Albert (1979-2000).


Występ zespołu Bra-De-Li

Przy Oddziale działają dwie ponadregionalne instytucje:

  • Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK, prowadząca porady krajoznawcze, dysponująca liczącą się w mieście biblioteką z wydawnictwami krajoznawczymi, topograficznymi regionu i kraju, zbiorami zdjęć i przezroczy. Pracownia jest organizatorem w regionie (dawne województwo radomskie) corocznych eliminacji: konkursu "Na najlepsze SKKT PTTK", konkursu "Poznajemy ojcowiznę", konkursu krasomówczego dla dzieci i młodzieży, obchodów Tygodnia Turystyki Młodzieży - zwiedzania miasta z przewodnikiem przez młodzież pierwszych klas licealnych i technicznych - Światowego Dnia Turystyki oraz Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego PTTK. Pracownia wielokrotnie organizowała wystawy fotograficzne z okazji rocznic powstań narodowych. Nasi laureaci zajmują czołowe miejsca w krajowych finałach. W br. Karolina Kochanowska z PG im. J. Kochanowskiego - 1. miejsce w kategorii szkół gimnazjalnych i Bartosz Wink z IV LO - 3. miejsce w kategorii szkół ponadgimnazjalnych w konkursie krasomówczym.
  • Muzeum Pamiątek Turystycznych PTTK posiada ponad 10 000 eksponatów: jak plakietki, znaczki i proporczyki z imprez turystycznych, odznaki turystyki kwalifikowanej, odznaki krajoznawcze, regulaminy i druki oganizacyjne oraz bardzo ciekawy zbiór herbów miast Polskich.

Obie placówki powstały z inicjatywy tutejszych działaczy i są utrzymywane z własnych środków i prowadzono społecznie (muzeum).

Oddział był inicjatorem i wydawcą kilku publikacji o regionie:

  • Przewodnik "Radom" w 1974 roku;
  • Województwo radomskie w 1992 roku;
  • Mapa turystyczna "Okolice Radomia" w 1994 roku;
  • "Radomskie - szlakiem zabytków" w 1995 roku;
  • Wydano ponadto publikacje związane z działalnością Oddziału: "Turystycznym Szlakiem" w 1974 r., "75 lat Radomskiego Ruchu Turystyczno-Krajoznawczego" w 1983 r., "Kalendarium 1952-1992" - w 2002 r., "Zarys Historii Oddziału PTK-PTTK w Radomiu" w 1998 r., 50. rocznica Oddziału Miejskiego PTTK w Radomiu, oraz dwa wydawnictwa poświęcone działalności koła przewodników w 1996 i 2001 roku.
  • Również na każdy zjazd oddziału jest drukowane sprawozdanie z działalności Zarządu Oddziału i wykaz delegatów.

W naszej działalności ważną rolę odgrywają ludzie. Do najwybitniejszych należą:

  • major Michał Tadeusz Osiński ps. "Brzęk" - założyciel Klubu Miłośników Radomia i Ziemi Radomskiej;
  • Witold Wigura - leśnik , przewodnik świętokrzyski, krajoznawca, autor sieci szlaków w płn. części Puszczy Świętokrzyskiej;
  • Halina Stróżewska - bibliotekarka, przewodnik świętokrzyski, regionalistka, autorka wielu artykułów i przewodników po regionie;
  • Jan Franecki - przewodnik świętokrzyski, historyk, regionalista, autor artykułów i publikacji o regionie dotyczących II wojny światowej;
  • Leon Chrust - nauczyciel, przewodnik świętokrzyski, propagator i założyciel kół PTTK w szkołach i środowisku nauczycielskim;
  • Aleksander Puchalski - ekonomista, przewodnik świętokrzyski, inicjator organizacji Nocnych Rajdów Świętokrzyskich, współzałożyciel Oddziału;
  • Witaliusz Demczuk - budowlaniec, przewodnik świętokrzyski, twórca sieci szlaków w Puszczy Kozienickiej i Stromieckiej;
  • Adam Koza - ekonomista, propagator turystyki pieszej i górskiej, organizator niezliczonej liczby imprez i rajdów, znakarz szlaków turystycznych;
  • Witold Dąbkowski - inż. rolnik, przewodnik świętokrzyski, historyk, regionalista, autor wielu publikacji o regionie i książek o powstaniu styczniowym, współzałożyciel Oddziału.

Nasi członkowie poza pełnieniem funkcji z wyboru w Zarządzie Okręgu PTTK w Kielcach, Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Radomiu działali aktywnie we władzach naczelnych Towarzystwa:

  • Jerzy Dotkiewicz - Członek Honorowy PTTK - w latach 1981-1993 był członkiem Głównego Sądu Koleżeńskiego - przewodniczący Radomskiego Zespołu Orzekającego;
  • Adam Koza w latach 1981-1985 był członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej;
  • Konrad Bielecki - Członek Honorowy PTTK - od 1993 roku jest członkiem Zarządu Głównego PTTK;
  • Wiesława Turecka w latach 1973 - 1977 była członkiem Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK;
  • Ewa Ways w latach 1985-1989 była członkiem Rady Programowej ds. Młodzieży Szkolnej i członkiem Sztabu Kultury Szlaku;
  • Wojciech Jabłoński w latach 1985-1989 był członkiem Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych ZG PTTK;
  • Konrad Bielecki od 1985 roku jest członkiem Prezydium (od 1993 r. wiceprzewodniczący) ds. nizinnych szlaków turystycznych Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK;
  • Konrad Bielecki w latach 1985-1993 był członkiem prezydium ds. szkolenia Komisji Imprez na Orientację ZG PTTK;
  • Antoni Morawski w latach 1993-1997 był członkiem Rady ds. Turystyki Osób Niepełnosprawnych ZG PTTK;
  • Dariusz Mariusz Zając od 1997 roku jest członkiem Komisji Imprez na Orientację ZG PTTK, a od 2001 roku jej przewodniczącym oraz członkiem Komisji Histori i Tradycji ZG PTTK;
  • Bogusław Ciastek od 2001 roku jest członkiem Komisji Imprez na Orientacje ZG PTTK.

103 osoby posiadają 158 uprawnień kadry programowej Towarzystwa. W Oddziale jest zatrudnionych tylko trzech pracowników na umowę-zlecenie po średnio 30 godzin tygodniowo, więc wszystkie prace związane z organizacją imprez są wykonywane przez społeczną kadrę Oddziału.

Od 30 kwietnia 1983 roku Oddział używa nazwy "Miejski", zaś 12 stycznia 1991 roku za patrona przyjął księdza Jana Wiśniewskiego - historyka kościoła, muzealnika, regionalistę, współzałożyciela Oddziału i Muzeum PTK w Radomiu.

Sztandar Oddziału udekorowano m.in.: Srebrnym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Krzyżem "Za Zasługi dla ZHP", Odznaką "Za Zasługi dla Turystyki", Złotą Odznaką "Za opiekę nad zabytkami", Złotą Honorową Odznaką PTTK, Odznaką "Za zasługi dla województwa radomskiego" i Medalem Miasta Radomia.

Dokładnie w 50. rocznicę Zjazdu Założycielskiego Oddziału w salach Miejskiego Ośrodka Kultury i Sztuki "Resursa Obywatelska" w Radomiu spotkali się działacze, sympatycy i przedstawiciele władz na obchodach złotych godów Oddziału.

Jubileusz zaszczycili m.in.: Zbigniew Gołąbek - senator RP, Mirosław Ciura - dyrektor Delegatury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Radomiu, Katarzyna Łunkowska - przedstawicielka Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie, Tadeusz Derlatka - przewodniczący Rady Miejskiej w Radomiu, Krzysztof Sońta - przewodniczący komisji oświaty i wychowania Rady Miejskiej w Radomiu, Barbara Kutkowska - wiceprezydent Radomia.


Prezes oddziału miejskiego w Radomiu - Konrad Bielecki

Władze Towarzystwa reprezentowali koleżanki i koledzy: Janusz Zdebski - prezes ZG PTTK, Anna Kirchner - prezes GSK, Tadeusz Martusewicz - Członek Honorowy PTTK, członek ZG PTTK, przewodniczący Kapituły Odznaczeń i jednocześnie prezes Oddziału Stołecznego PTTK w Warszawie, Władysław Gwardys - Członek Honorowy PTTK, Włodzimierz Majdewicz - przewodniczący Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK, Wojciech Koprowski - przewodniczący Rady Mazowieckiego Forum Oddziałów PTTK.

Na spotkanie przybyli najstarsi stażem i wiekiem członkowie Oddziału m. in.: Daniela Albert, Stanisław Krok, Mieczysław Żelazny i Jan Batkowski, członkowie Oddziału i jego władz oraz przedstawiciele oddziałów w Opocznie, Pionkach, Puławach, Przysusze, "Łucznik" w Radomiu, Siedlcach, Starachowicach, Stołecznego w Warszawie, Warce i Żarnowie. Przedstawiciele współpracujących organizacji jak: PTSM, ZHP i LZS.

Zebrani minutą ciszy uczcili pamięć zmarłych członów Oddziału. W ich intencji w kościele oo. Bernardynów w godzinach rannych odbyła się koncelebrowana msza święta, a na grobach działaczy zostały złożone wiązanki i zapalone znicze.

Daniela Albert przedstawiła w bardzo interesujący sposób zarys historii Oddziału, a Marcin Rusek w swoim wystąpieniu zastanawiał się nad atrakcyjnością Towarzystwa w stosunku do młodzieży i 30-latków, czyli jego pokolenia.

Anna Kirchner i Janusz Zdebski wręczyli:

  • Medal PTTK na Pomoc i Współpracę dla Urzędu Miejskiego w Radomiu;
  • Dyplom Honorowy PTTK za Pomoc i Współdziałanie: Krystynie Szczepanik - inspektor ds. turystyki UM, Elżbiecie Sobkowiak - dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury i Piotrowi Kutkowskiemu - redaktorowi gazety "Echo Dnia";
  • Medal 50-lecia PTTK: Zbigniewowi Gołąbkowi - senatorowi RP, Markowi Figlowi - kierownikowi delegatury Mazowieckiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w Radomiu, Witoldowi Dąbkowskiemu - współzałożycielowi Oddziału i Adamowi Włodarczykowi - radnemu;
  • Złotą Honorową Odznakę PTTK: Ryszardowi Kiernozowi, Włodzimierzowi Pawełczykowi i Ryszardowi Trojanowskiemu.

Tadeusz Martusewicz i Włodzimierz Majdewicz wręczyli:

  • Srebrne Honorowe Odznaki PTTK: Ryszardowi Kiernozowi, Zygmuntowi Kwiatkowskiemu i Henrykowi Suchomskiemu;
  • Dyplomy PTTK: Wojciechowi Nowakowi, Joannie Porebie Kwiatkowskiej i Iwonie Sasin;
  • 5 srebrnych i 7 złotych odznak "Zasłużony w Pracy PTTK wśród młodzieży".

Barbara Kutkowska - wiceprezydent Radomia - w gorących słowach podziękowała działaczom za wkład pracy w upowszechnianiu turystyki i krajoznawstwa na terenie miasta w ostatnim 50-leciu, przekazując jednoczenie odnośny adres od Prezydenta i "mikołajkowy" prezent dla Oddziału - przenośne urządzenie nagłośniające.

Prezydent Radomia uhonorował:

  • Nagrodą Prezydenta: Danielę Albert, Wiesławę Turecką, Irenę Wiernicką, Konrada Bieleckiego i Dariusza Zająca;
  • Medalem Miasta Radomia: Magdalenę Bieńkowską, Jerzego Bidasa, Bronisława Kochańskiego i Zygmunta Kwiatkowskiego.
  • Listem gratulacyjnym: 10 koleżanek i kolegów - opiekunów SKKT.

Z okazji jubileuszu Zarząd Oddziału przyznał:

  • 3 dyplomy;
  • 7 odznak "25 Lat w PTTK;
  • 3 odznaki "Orli Lot".

Prezes ZG PTTK, kolega Janusz Zdebski w swoim wystąpieniu wysoko ocenił osiągnięcia Oddziału i życzył dalszych sukcesów w nowym 50-leciu. W imieniu władz Towarzystwa przekazał okolicznościowy adres i obraz. Wystąpieniom okolicznościowym nie było końca i wszyscy wraz z życzeniami przekazywali: reprodukcje, albumy i puchary.

Jubileuszowe spotkanie uświetnił występ zespołu wokalno-muzycznego BRA-DE-LI z SKKT PTTK nr 202 przy Publicznym Gimnazjum nr 2 w Radomiu.

Spotkanie zakończono toastem za dalszą pomyślność Oddziału Miejskiego PTTK im. księdza Jana Wiśniewskiego w Radomiu.

Uczestnicy imprezy otrzymali okolicznościowe znaczki, opracowanie "Złote Gody Oddziału PTT w Radomiu - kalendarium", kalendarz imprez na 2003 rok i różnego rodzaju wydawnictwa o regionie i Radomiu.

Konrad Bielecki

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT