PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (9)/2003
ISSN 1642-0853

Komisja Turystyki Kolarskiej ZG PTTK 1952-2002

50 lat minęło...


Komisji Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK stuknął piąty krzyżyk. Rocznica przeszła do historii bez echa, co nie oznacza, że działający na niwie kolarstwa turystycznego aktywiści nie mają się czym pochwalić.

Warto przypomnieć, że głośniej świętowano 35-lecie działalności komisji - 14 grudnia 1986 r. w Muzeum Historii Łodzi odbyło się uroczyste spotkanie, na którym referat historyczny wygłosił dr Marek Dąbrowski (przewodniczący KTKol. dziewiątej kadencji), po czym kilkunastu aktywistów wyróżniono odznaczeniami organizacyjnymi i upominkami książkowymi. Spotkanie poprzedziła odbywająca się dzień wcześniej w Łodzi narada prezesów klubów i przewodniczących oddziałowych i wojewódzkich komisji turystyki kolarskiej prowadzona przez Wiesława Szczepanka. No, ale wówczas obchodzono równocześnie 100-lecie kolarstwa polskiego.

Przypomnijmy, że komisja powołana do życia 23 kwietnia 1952 r. od razu aktywnie włączyła się do działalności organizacyjnej, opracowując i kierując do tworzonych w terenie ogniw "Komunikaty" z informacjami na temat rajdów, zlotów, możliwości uczestniczenia w szkoleniach i reglamentowanych wówczas wyjazdach zagranicznych. Kierowany przez Feliksa Gołębiowskiego zespół począł też przygotowywać kadrę do organizowania turystyki kolarskiej oraz opracowywać regulaminy odznak i funkcji przodownika turystyki kolarskiej. Pierwszych przodowników powołano spośród najbardziej czynnych w owym czasie działaczy sportowych i turystycznych, zaś od roku 1954 zaczęto organizować kursy i szkolenia.


Rajd AIT - PTTK w 1986 r. w Rogożniku k. Będzina.
Przemawia dziennikarz Andre Tignon, obok ówczesny przewodniczący
KTKol ZG PTTK Wiesław Szczepanek

W listopadzie 1955 r. w Białymstoku zwołano pierwszą krajową naradę aktywu kolarskiego PTTK, która wyłoniła władze komisji na drugą kadencję. Funkcję przewodniczącego ponownie powierzono F. Gołębiowskiemu (piastował ją, z dwoma przerwami, przez kilka kadencji, do 1977 r.). W omawianym okresie odbyło się 14 narad krajowych, które za każdym razem obradowały w innej miejscowości. Funkcję przewodniczącego delegaci powierzali Markowi Dąbrowskiemu, Ryszardowi Obrockiemu, Wiesławowi Szczepankowi i ostatnio, przez trzy kadencje, Romanowi Kościńskiemu. XIV KNAK, który wybrał komisję w obecnym składzie, kierowaną przez Waldemara Wieczorkowskiego, odbył się 19 stycznia 2002 r. w Warszawie.

W minionym 50-leciu wprowadzono w życie nie tylko regulamin Kolarskiej Odznaki Turystycznej, ale także permanentnego Rajdu Kolarskiego Dookoła Polski, rajdu "Szlakiem zamków w Polsce", Rajdu "Szlakiem Wielkiej Wojny 1409-1441" oraz regulamin Kolarskiej Odznaki Pielgrzymiej. Udzielono pomocy organizacyjnej w opracowywaniu regulaminów regionalnych odznak kolarskich.

Z grona prawie siedmiu tysięcy wyszkolonych przodowników turystyki kolarskiej aktywnych jest ok. 1300. Stu z nich uchwałami krajowych narad otrzymało godność honorowego przodownika turystyki kolarskiej. W okresie sprawozdawczym referaty weryfikacyjne przyznały tysiące KOT i innych odznak turystyki kolarskiej, w tym 203 KOT za wytrwałość, 592 KOT dużych złotych, 71 złotych odznak "Szlakiem zamków" oraz 465 małego i 343 odznaki dużego Rajdu Kolarskiego Dookoła Polski.

Ważkim osiągnięciem w pracy komisji było też opracowanie regulaminu, programu szkolenia i instrukcji znakarza szlaków turystyki rowerowej oraz wyszkolenie 150 profesjonalistów, którzy niejako z marszu podjęli się opracowywania dokumentacji, a następnie znakowania w terenie. W efekcie, jak wynika ze sprawozdań ZG PTTK, w 1999 r. mieliśmy w kraju 3114 km oznakowanych szlaków kolarskich, a w 2001 r. już 6206 km. Trybuna komisji

Turyści kolarze w okresie 50-lecia zorganizowali 51 centralnych zlotów turystów kolarzy (tegoroczny 52. odbędzie się w Ustrzykach Dolnych), 42 ogólnopolskie, do niedawna wędrowne, szkoleniowe zloty przodowników turystyki kolarskiej (kolejny 43. odbędzie się w czerwcu tego roku na ziemi gliwickiej). Do tych liczb należy dodać osiem międzynarodowych kolarskich rajdów AIT zorganizowanych w Polsce, z których pierwszy odbył się w 1959 r. w Zakopanem, ósmy w 2001 r. w Giżycku, a już obecnie komisja rozważa możliwość zorganizowania następnego w Krajence - w 2005 lub 2006 roku. Z inicjatywy komisji doszło także do zorganizowania czterech międzynarodowych zlotów cyklistów państw Europy Środkowej, tzw. małych AIT, z których trzeci miał obozowisko w Drawnie.


"... koszty znakowania szlaków rowerowych pokrywa PTTK, Ministerstwo Gospodarki,
oraz gminy." - mówi Wacława Kotarska Z klubu PTTK M-2 w Myszkowie

Od 1987 roku powoli acz systematycznie jest wcielany w życie kolejny pomysł działaczy komisji - Święto Roweru. Lokalne i wojewódzkie imprezy, odbywające się z reguły w pierwszy weekend czerwca, połączone są z wycieczkami, rajdami, konkursami zręcznościowymi i mają na celu zachęcenie posiadaczy jednośladów do aktywniejszego spędzania wolnego czasu. Przyznać jednak należy, że mimo upływu kilkunastu lat Święto Roweru nie nabrało jeszcze charakteru imprezy masowej, ogólnopolskiej.

Nie sposób nie wspomnieć o działalności wydawniczej. Staraniem komisji w przeszłości ukazywały się plakaty propagujące turystykę rowerową; przymierzano się do nakręcenia filmu szkoleniowego i wydania kompletu przeźroczy z charakterystycznymi cechami architektonicznymi, lecz zamierzeń tych nie zrealizowano z braku funduszy.

W okresie sprawozdawczym komisja wydała, oprócz kilkudziesięciu wspomnianych na wstępie "Komunikatów", 309 numerów miesięcznika "Informator" (w nakładzie od niegdyś 500 do obecnie 150 egz.), na bieżąco publikowano wiadomości turystyczne w ogólnodostępnych periodykach "Świat roweru", "Rowery", "Gościniec" i obecnie "Gościniec PTTK". Staraniem komisji ukazało się wiele podręczników do szkolenia organizatorów turystyki kolarskiej, m.in. "Kolarstwo turystyczne" Stanisława Rutkowskiego, "Zbiór dokumentów określających ramy działania w turystyce kolarskiej" opracowany przez W. Szczepanka i H. Zobela, trzy edycje "Turystyki kolarskiej" pod redakcją M. Dąbrowskiego, dwa wydania "Vademecum turysty kolarza", historia turystyki kolarskiej PTTK autorstwa Longina Łukawskiego i wiele innych, wydawanych także sumptem komisji i klubów.


Coraz częściej imprezy turystyczne bądź oficjalne oddanie
do użytku szlaku rowerowego filmuje telewizja

Efektem działalności popularyzatorskiej są też przewodniki dla rowerzystów, zainicjowane w latach 80. ubiegłego wieku. Nakładem Wydawnictwa PTTK "Kraj" ukazał się wówczas cykl broszur: "Trasy kolarskie wokół Warszawy" pod redakcją M. Dąbrowskiego, "Trasy kolarskie wokół Trójmiasta" autorstwa Stefanii Jeziorowskiej, Jadwigi Jungi i Urszuli Kasperek, "Trasy kolarskie woj. katowickiego" autorstwa Piotra Rościszewskiego i "Trasy kolarskie wokół Krakowa" Jerzego Małeckiego. W tym samym czasie ukazała się w nakładzie 10 tys. egz. książka "Rowerem po woj. częstochowskim" autorstwa Mariana Kotarskiego i Juliana Zinkowa.

Przełom drugiego i trzeciego milenium zdominowała technika komputerowa, nic więc dziwnego, że idący z duchem czasu działacze komisji uruchomili nie tylko adresy elektroniczne, ale także strony internetowe reprezentowanych przez siebie komisji i klubów. W tyle nie pozostaje także Komisja Turystyki Kolarskiej, która latem 2002 r. wgrała w sieć swą elektroniczną wizytówkę, umieszczając ją pod adresem http://ktkol.pttk.pl.

Reasumując, można z czystym sumieniem stwierdzić, że propozycje działaczy komisji z reguły trafiały na podatny grunt, a kolarstwo turystyczne pod flagą PTTK na trwałe zagościło w naszym, nie tylko turystycznym, światku rowerowym.

tekst i zdjęcia:
Marian Kotarski

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT