PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (9)/2003
ISSN 1642-0853

50 lat Koła Przewodników i Pilotów przy Oddziale PTTK w Zabrzu

Półwiecze oddziału zabrzańskiego


W październiku 1952 r. grono zamiłowanych w turystyce ukończyło kurs organizatorów wycieczek zorganizowany przez Oddział PTTK Zabrze. Stali się pionierami ruchu turystyczno-krajoznawczego. Pod ich przewodnictwem zorganizowano wiele wycieczek w różne rejony Polski, szczególnie do Warszawy, Krakowa, w Beskidy, w najbliższe góry: Beskid Śląski, Mały, Żywiecki.

Nie były to łatwe czasy dla organizacji wycieczek: brak odpowiedniego transportu samochodowego (używano popularnych ciężarówek starów) odpowiednio przygotowanego do przewozu ludzi, PKP, ale ruch turystyczny nadal się rozwijał, mimo braku fachowej kadry, aktywu.

Dlatego w 1953 roku zorganizowano pierwszy kurs przewodników górskich w Tatrach, który ukończyło 13 osób. Na zakończenie kursu 29 października 1953 roku utworzono sekcję przewodnicką przy oddziale PTTK Zabrze. Ci przewodnicy stali się w przyszłości założycielami Oddziału Komisji Turystyki Górskiej, Pieszej, Narciarskiej. Pierwszym przewodniczącym został Janusz Kawecki, a sekcja liczyła 20 członków. W tymże 1953 roku zorganizowano 37 wycieczek, wzięło w nich udział ok. 1300 osób. W 1954 roku sekcja pod kierunkiem Czesława Klamota zorganizowała 136 imprez dla 5400 osób.

Rok 1955 to pierwszy zorganizowany kurs przewodnicki zakończony egzaminem dającym uprawnienia. W 1956 roku pojawia się "blacha przewodnicka" - symbol naszej "profesji". W maju 1957 r. nastąpiła pierwsza weryfikacja przewodników i ustalenie klas przewodnickich - I, II, III.

W 1958 roku sekcja została przekształcona w Koło Przewodników Beskidzkich, które liczyło 31 członków, a obsłużyło 186 wycieczek dla 7700 osób. Koło Przewodników było inicjatorem zorganizowania w 1964 roku kursu organizatora turystyki, szczególnie dla zakładów pracy, kopalń, w których zaczął się rozwijać ruch wycieczkowy, organizowany przez koła PTTK i związki zawodowe. Od 1960 roku z przerwami prezesem koła był Sławomir Skrętny.

Ważnym momentem w działalności koła był rok 1968, kiedy 2 marca 1968 r. powstał Międzyzakładowy Oddział Górniczy, który połączył wszystkie koła PTTK z kopalń i zakładów górniczych, co zmniejszyło stan przewodników o około 40% i stąd w lata 70. wchodziliśmy znacznie osłabieni organizacyjnie, ale w 1973 roku zorganizowano kurs przewodników zakładowych po hucie Zabrze, który ukończyło 16 osób. Zostali oni uchwałą Zarządu Koła z 26 września 1973 roku włączeni do grona "starych" przewodników. Nastąpił znaczący wzrost liczby przewodników, szczególnie po kursach zorganizowanych kolejno w latach 1970, 1976 i 1978.

25 października 1978 roku uroczyście obchodzono 25-lecie koła, które wtedy liczyło 58 członków czynnych i 21 "byłych".

Lata 1980-1990 to znaczny spadek aktywności koła z przyczyn organizacyjnych: - znaczna biurokracja zniechęciła wielu przewodników, ponadto sytuacja społeczno-polityczna temu nie sprzyjała. Mimo to w roku 1982 było 67 przewodników i czterech inspektorów przewodnictwa. Przewodnicy działali przy organizacji imprez organizowanych przez Oddział PTTK (rajdy, złazy) i koła zakładowe. Prowadzili obozy wędrowne i wycieczki.

19 listopada 1987 roku koło uroczyście obchodziło 35-lecie, w którym wzięło udział 38 przewodników i 16 zaproszonych gości (ZG, ZW, UM) oraz przedstawicieli zaprzyjaźnionych kół z sąsiednich miast. Bilans 35-lecia koła to: 2580 wycieczek dla 104 tys. uczestników, 800 wycieczek po Muzeum Węglowym i ścianie górniczej-węglowej dla 25 tys. uczestników prowadzonych przez przewodników Międzyzakładowego Oddziału Górniczego.

Od jubileuszu do 23 marca 1995 r. prezesem koła był Lubomir Stojewski. W tym okresie zaznaczył się spadek działalności turystycznej, a tym samym przewodnickiej, co związane było z ogólną sytuacją społeczno-polityczną, nowymi uwarunkowaniami gospodarczymi.

Mimo to nie upada całkowicie nasza działalność: od 1992 roku bierzemy udział w corocznych "Pielgrzymkach przewodnickich" na Jasną Górę, przewodnicy prowadzą obozy wędrowne dla młodzieży, prowadzimy wycieczki, obsługujemy rajdy, złazy górskie i terenowe.

23 marca 1995 roku prezesem koła wybrany został Tadeusz Długosz. Głównym zadaniem w tym okresie było uporządkowanie ewidencji przewodnickiej, wdrożenie uchwały o usługach turystycznych, w tym o przewodnikach i pilotach wycieczek.

Nie zaniechano działalności szkoleniowej i organizowano wycieczki w Góry Sowie do podziemnych fabryk hitlerowskich w Osówce i Walimiu, do Pragi, do Kotliny Kłodzkiej (do Nahodu, Broumowa, Teplickich Skał, Adrspachu, na Śnieżnik do Jaskini Niedźwiedziej.

Obsługiwano nadal wycieczki do Krakowa, Warszawy, Wrocławia, prowadzono grupy rajdowe, złazowe. Tak więc działalność nasza w całym 50-leciu nigdy nie ustała. Za tę działalność koło zostało odznaczone Złotą Honorową Odznaką PTTK i Odznaką Honorową Katowicką, a wielu naszych przewodników zostało wyróżnionych honorowymi odznakami ZG PTTK, resortowymi, a ostatnio prezes Tadeusz Długosz został odznaczony Dyplomem Ministra Gospodarki z okazji Światowego Dnia Turystyki we wrześniu 2002 roku.

Wyróżniający się przewodnicy, którzy wnieśli znaczny wkład w rozwój koła, to Alina Kisielewska, Sławomir Skrętny, Lubomir Stojewski, Marian Kwiatek, Stanisław Kruszyna, Tadeusz Długosz. Nie można zapomnieć o tych, którzy odeszli na "wieczną posługę przewodnicką": Andrzej Jakus - jeden z założycieli Koła Przewodników, szkoleniowiec młodych kadr przewodnickich, Alfred Włodowicz - były prezes oddziału, działacz w środowisku szkolnym, Rudolf Harasymowicz - założyciel Klubu Rowerowego "Amator" i wielu innych.

O tych sprawach mówiono na uroczystym spotkaniu 7 grudnia 2002 roku, które odbyło się w Muzeum Górnictwa Węglowego w pięknej Sali Witrażowej domu starostwa gminy Zabrze. Wzięło w nim udział 30 osób, w tym przewodnicy i zaproszeni goście, m.in. przedstawiciele Komisji Przewodnickiej ZG PTTK - członek zarządu, przewodniczący Federacji Kół Przewodnickich woj. śląskiego Janusz Kalinowski, członek zarządu, prezes Koła Przewodników w Starachowicach Andrzej Wąchocki.

Na spotkaniu, które przebiegało w miłej, koleżeńskiej atmosferze, przedstawiciel wydziału kultury i sportu Urzędu Miejskiego w Zabrzu i prezes Oddziału PTTK Wiesław Sosabowski wręczył wyróżniającym się przewodnikom piękne puchary, albumy dla seniorów przewodnictwa, a list gratulacyjny od Zarządu Komisji Przewodnickiej przy ZG PTTK odczytał Andrzej Wąchocki. Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali okolicznościowy znaczek 50-lecia i "blachę koła".

"Do zobaczenia na 100-leciu" - to hasło wywoławcze uczestników spotkania.

Tadeusz Długosz

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT