PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
2 (10)/2003
ISSN 1642-0853

25-lecie kolarstwa w Częstochowie


Wojewódzka Komisja Turystyki Kolarskiej PTTK w Częstochowie (po likwidacji w 1990 r. zarządów wojewódzkich przekształcona w Zespół Turystyki Kolarskiej przy Regionalnym Ośrodku Programowym PTTK w Częstochowie) powstała 1 grudnia 1977 r., a w gronie jej założycieli byli m.in.: Adam Kacperczyk, Helena Kazek, Władysław Niemczyk, Jadwiga Wąsikowska, Władysław Sokołowski, Zofia Paluchowska. Przez pierwsze dwa lata przewodniczącym komisji był obecny jej kronikarz Adam Kacperczyk (od 25 września 1979 r. do dzisiaj - niżej podpisany).

W pierwszym 25-leciu swej działalności aktyw komisji wyszkolił 145 przodowników turystyki kolarskiej, z których obecnie (przynajmniej w ogniwach organizacyjnych PTTK regionu częstochowskiego) około 20 nadal działa społecznie. Referat weryfikacyjny przyznał 572 KOT-y w stopniach od brązowego do dużego srebrnego oraz 63 brązowe odznaki permanentnego rajdu kolarskiego "Szlakami zamków w Polsce". Zweryfikowano nadto prawie tysiąc popularnych i brązowych odznak "Znam województwo częstochowskie" oraz kilkaset odznak regionalnych "Miłośnik Jury". Aby statystyka obrazująca "wojewódzkie" kolarstwo w Częstochowskiem była pełna, należałoby podliczyć jeszcze KOT-y (brązowe, srebrne i złote) nadane przez referaty weryfikacyjne klubów i oddziałowych KTKol. PTTK w Kłobucku, w Oleśnie, w Lublińcu, w Myszkowie oraz w Częstochowie. Nie jest to łatwe, bowiem kilka z tych oddziałów uległo likwidacji, a więc dostęp do dokumentacji jest prawie niemożliwy. Z okresowych sprawozdań możemy wyczytać, że w latach 1977-1984 OKT Kol. w Lublińcu przyznała 38 małych KOT, a OKTKol. w Kłobucku w 1985 r. - 30 małych KOT.

Komisja, poprzez skupionych w niej prezesów i opiekunów klubów PTTK, wysyłała swych reprezentantów na zloty kolarskie państw Europy Środkowej (I - w Rużinie w CSRS, II - Leanyfalu na Węgrzech, III - w Drawnie w Polsce) oraz zachęcała do uczestniczenia w setkach rajdów, zlotów i biwaków. Rowerzyści z regionów: Częstochowskiego, Kłobuckiego, Lublinieckiego czy Myszkowskiego brali udział w centralnych zlotach turystów kolarzy i ogólnopolskich zlotach przodownicy turystyki kolarskiej i wyjeżdżali na międzynarodowe rajdy kolarskie AIT, a także organizowali własne, lokalne imprezy turystyczne, np. "Szlakami żołnierzy Września 1939", "Rajd ziemi lublinieckiej", "Zdobywamy MOK". Co roku odbywały się obozy wędrowne po kraju i ziemiach państw ościennych. Efektem tych imprez było nie tylko zagospodarowanie wolnego od nauki czasu dzieci i młodzieży, ale też poznanie prawie wszystkich regionów kraju, zwiedzenie setek muzeów, rezerwatów przyrody, obiektów architektonicznych, zdobycie wielu odznak krajoznawczych i turystycznych. Dla przykładu podam, że w latach 1978-2002 rowerzyści skupieni w Klubie Osiedlowym PTTK "M-2" przy Myszkowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Myszkowie podczas imprez klubowych zdobyli łącznie 1460 odznak PTTK różnych kategorii i stopni.

Aktywność Częstochowy doceniono, organizując w podjasnogórskim grodzie wyjazdowe posiedzenie KTKol. ZG PTTK, które odbyło się w dniach 21-22 lutego 1987 r. Obradom komisji towarzyszyła wystawa kronik, dyplomów, pucharów, proporczyków i odznak rajdowych udostępnionych przez wszystkie ówczesne ogniwa turystyki kolarskiej regionu. Filmy kręcone amatorską kamerą 8 mm na obozach wędrownych zaprezentowały kluby Bratki z Częstochowy i M-2 z Myszkowa, a udźwiękowione przezrocza z rajdów bieszczadzkich - klub Oksza z Kłobucka.

W 1990 r. na kempingu PTTK "Aniołów" w Częstochowie członkowie komisji wraz z rowerzystami skupionymi w klubach "Viola" w Częstochowie, "M-2" w Myszkowie i "Oksza" w Kłobucku zorganizowali tygodniowy XXXIX Centralny Zlot Turystów Kolarzy PTTK; przybyło 600 cyklistów, a w ich gronie wszyscy troje członkowie honorowi PTTK, będący jednocześnie przodownikami turystyki kolarskiej: Barbara Kaczmarek ze Szczecina, Ryszard Mielnik z Katowic i Tadeusz Zerych z Opola. Wtedy też zainicjowano uznawany do dzisiaj zwyczaj zwalniania tej grupy szacownych i wielce zasłużonych dla PTTK rowerzystów z kosztów wpisowego na kolarskie imprezy centralne.

Delegaci biorący udział w Krajowej Naradzie Aktywu Kolarskiego w Charzykowych w dniu 10 czerwca 1993 r., uznając ponadprzeciętną działalność sporej grupy cyklistów, 51 z nich nadali godność honorowych przodowników turystyki kolarskiej; w tym gronie znaleźli się także dwaj działacze ziemi częstochowskiej: nr 1168 i nr 1193.

Aktywność młodzieży i mobilność ich opiekunów, a może i łut szczęścia spowodowały, że kluby "Oksza" (kierowany przez nieżyjącego już Władysława Niemczyka, a później przez Wojciecha A. Woźniaka) oraz "M-2" kilkakrotnie zajmowały pierwsze miejsca w dorocznych konkursach Komisji Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK na najlepsze w działalności programowej ogniwo turystyki kolarskiej. W 1964 r. częstochowski klub "Żuczki" został sklasyfikowany na pierwszym miejscu.

Zmiany administracyjne w kraju spowodowały, że Częstochowa utraciła status miasta wojewódzkiego, Olesno znalazło się w wojjewództwie opolskim, rozpadły się niektóre kluby, m.in.: wspomniana już "Oksza" w Kłobucku, "Trybiki" w Złotym Potoku, "Wagabunda" w Wachowie. W ich miejsce powstały w ostatnich latach nowe, m.in. "Ekstremum" przy Oddziale PTTK Huty "Częstochowa" i Szkolny Klub Turystyczny w Gimnazjum w Przyrowie. Ten drugi ma już za sobą wielodniowy obóz rowerowy szlakiem wojsk króla Władysława Jagiełły pod Grunwald oraz wyprawę dookoła województwa śląskiego, a także pierwsze zwycięstwo w dorocznym konkursie KTKol. w kategorii SKKT-PTTK.

Na XV Zjeździe Krajowym nie powołano okręgów PTTK, ale też nie nakazał likwidacji regionalnych ośrodków programowych, dzięki czemu rowerzyści szeroko rozumianej ziemi częstochowskiej - chociaż uczestniczą w działaniach PTTK województwa śląskiego - nadal są skupieni w Zespole Turystyki Kolarskiej częstochowskiego ROP. Tutaj weryfikują odznaki, tu uzyskują informacje o imprezach centralnych, także stąd otrzymują PTTK-owski periodyk. Łatwiej bowiem mieszkańcom Przyrowa czy Kłobucka dotrzeć do podjasnogórskiego grodu, niż jechać parę godzin pociągiem do Katowic.

W latach 1988-1989 specjalnymi indywidualnymi nagrodami "Rometu" na wniosek KTKol. ZG PTTK uhonorowano trzech działaczy turystyki kolarskiej ziemi częstochowskiej: Adama Kacperczyka, Jana Garncarza i niżej podpisanego. Warto wspomnieć, że 25-letnia działalność komisji znajduje odzwierciedlenie w pięciu tomach kroniki fotograficzno-opisowej, parokrotnie wyróżnianej na konkursach PTTK. 15 grudnia 1985 r. z okazji jubileuszu 35-lecia naszego towarzystwa nagrodą specjalną uhonorowano periodyk "W naszym klubie" i kronikę Klubu Osiedlowego PTTK "M-2" w Myszkowie, wyróżniono też kronikę rajdu Pamięci Narodowej Klubu Kolarskiego PTTK "Bratki" w Częstochowie.

Marian Kotarski

Odznaki turystyki kolarskiej PTTK przyznane przez referat weryfikacyjny ZTK ROP PTTK w Częstochowie w latach 1977-2002



Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Dariusz Mariusz Zając, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT