PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
2 (10)/2003
ISSN 1642-0853

Krótka charakterystyka odznak turystyki kolarskiej


PTTK, by zachęcić posiadaczy rowerów do poznawania własnego kraju, jego zabytków, pomników przyrody, miejsc znanych z historii oraz współczesnego dorobku, ustanowiło kilka ogólnopolskich odznak turystycznych i krajoznawczych. O ich zdobywanie mogą się pokusić ci (nawet nie będący członkami towarzystwa), dla których rower nie stanowi środka lokomocji jedynie w drodze do pracy bądź na zakupy.

Większość odznak może być zdobywana już przez dzieci dziesięcioletnie, niektóre dopiero przez 12-latków; górna granica wieku nie jest limitowana. Regulamin każdej odznaki wymaga, by wycieczki, zwiedzane muzea bądź obiekty przyrodnicze lub architektoniczne odnotowywać w książeczce wycieczek kolarskich; w niej też należy gromadzić potwierdzenia wymagań (poprzez wklejanie biletów wstępu, zbieranie podpisów organizatorów wycieczek, odciskanie pieczątek różnych instytucji z nazwą miejscowości czy obiektu). Pełne regulaminy odznak można znaleźć w Internecie (np. www.pttk.pl; http://ktkol.pttk.pl), wkrótce powinny być dostępne w postaci specjalnej broszury we wszystkich ogniwach turystyki kolarskiej PTTK w całym kraju.

Zdobywanie odznak nie jest obowiązkowe. Można zdobywać tylko Kolarską Odznakę Turystyczną (KOT), ale warto pamiętać, że odbywając wycieczki na KOT mijamy po drodze zamki, opactwa, rezerwaty przyrody, kościoły. Warto się więc zastanowić, czy przy okazji nie zacząć gromadzić potwierdzeń na odznakę krajoznawczą, przyrodniczą bądź odznakę rajdu "Szlakami zamków". Jest to istotne, zwłaszcza przy wyprawach w odległe od naszego miejsca zamieszkania regiony kraju. Wszak zwiedzając Muzeum Zamkowe w Malborku, podziwiamy zamek (obiekt do odznaki "Szlakami zamków" i oglądamy obiekt krajoznawczy na duży stopień KOT); identyczna sytuacja występuje podczas rowerowej wyprawy na Jasną Górę (obiekt krajoznawczy na duży KOT, twierdza zaliczana do odznaki "Szlakami zamków", a jednocześnie obiekt obowiązkowy do KOP).

Kolarska Odznaka Turystyczna

Tę najpopularniejszą i zarazem najstarszą odznakę kolarską mogą zdobywać turyści mający co najmniej dziesięć lat, uprawiający turystykę rowerową i prowadzący rejestr swych wyjazdów w książeczce wycieczek kolarskich. Za każdy dzień jazdy na rowerze cyklista otrzymuje 10 pkt. w przypadku wycieczek jednodniowych) lub 15 pkt. (przy wycieczkach minimum dwudniowych), pod warunkiem, że pokonana trasa dzienna nie była krótsza niż 15 km.

Odznaka dzieli się na sześć stopni, które należy zdobywać kolejno, poczynając od najniższego: brązowy, srebrny, złoty, duży srebrny, duży złoty oraz "za wytrwałość". Stopnie małe przyznają oddziałowe komisje turystyki kolarskiej PTTK, duży srebrny - ogniwa odgrywające rolę dawnych komisji wojewódzkich, natomiast dwa najwyższe - Centralny Referat Weryfikacyjny prowadzony przez niżej podpisanego (PTTK, 42-300 Myszków, skrytka pocztowa 25; tel. 0-prefiks-34 31-32-438 wieczorem lub tel. komórkowy - 0 602 666-762) oraz dziewięć punktów filialnych ustanowionych uchwałą komisji (Chojnice, Gdańsk, Łódź, Opole, Poznań, Szczecin, Tarnowskie Góry, Toruń, Warszawa). W referacie centralnym aktualnie można faktycznie zweryfikować wszystkie stopnie odznaki; przy kontaktach drogą pocztową wskazane jest załączenie koperty ze znaczkami na przesyłkę zwrotną.

W celu zdobycia brązowej KOT należy w okresie maksymalnie 24 miesięcy zgromadzić 100 pkt. zgodnie z regulaminem odznaki; osoba nieletnia musi nadto okazać kartę rowerową referentowi przyznającemu odznakę. W celu zdobycia srebrnej odznaki KOT należy zgromadzić 400 pkt. (poczynając od tego stopnia już nie ma limitów czasowych), dla złotej - dalszych 800 pkt., przy czym na ten stopień odznaki należy odbywać także wycieczki poza macierzystym województwem zamieszkania rowerzysty. Chcąc zdobyć duży srebrny KOT, turysta musi zgromadzić 1200 pkt., odbyć dwie wyprawy sześciodniowe, nadto tak rozplanować trasy swych wycieczek i wędrówek, by zwiedzić trzy parki narodowe oraz 15 obiektów krajoznawczych (wymienionych w załączniku do regulaminu KOT; także w Internecie: http://www.pttkm2.obywatel.pl/zerówki), stopień duży złoty zaś - zebrać dalszych 1500 pkt., oraz zwiedzić pięć kolejnych parków i dalszych 25 obiektów krajoznawczych.

Najwyższy stopień - KOT "za wytrwałość" - może zdobyć posiadacz dawnej złotej KOT, który przez siedem lat, niekoniecznie kolejnych, zdobywał co roku co najmniej po 100 pkt.

Trasy wycieczek na dany stopień odznaki mogą się powtarzać tylko jeden raz. Regulamin dopuszcza także zdobywanie punktów na KOT w czasie wycieczek zagranicznych. Przy stopniach srebrnym i złotym można zaliczyć na KOT jedynie 30 proc. wymaganej liczby punktów (odpowiednio 120 i 240 pkt.), pozostałych 70 proc. musimy zdobyć w czasie wycieczek po ziemi ojczystej; natomiast zdobywający duże stopnie KOT mogą nawet wszystkie wycieczki odbywać poza granicami kraju.

Rajd kolarski dookoła Polski

Chcąc zdobyć odznakę, musimy objechać Polskę prawie wzdłuż granic, uzyskując w około 160 miejscowościach (będących punktami kontrolnymi) potwierdzenia przejazdu (odbitka pieczątki z nazwą miejscowości w specjalnie do tego celu przeznaczonej książeczce wycieczek kolarskich). Trasę rajdu, mającą ponad 3,5 tys. km długości, możemy pokonać w toku kilkutygodniowej nieprzerwanej wędrówki, którą można podzielić na kilka lub kilkanaście etapów. Kierunek jazdy jest także obojętny; podstawowym warunkiem jest pokonanie całej trasy i zebranie potwierdzeń. Po przejechaniu całej trasy możemy ubiegać się o przyznanie odznaki dużego rajdu (kolor złoty) "Dookoła Polski".

Punkty kontrolne dużego rajdu "Dookoła Polski": Gdańsk, Mikoszewo, Sztutowo, Nowy Dwór Gdański, Myszewo, Malbork, Ząbrowo, Elbląg, Kadyny, Frombork, Pieniężno, Orneta, Lidzbark Warmiński, Bisztynek, Reszel, Kętrzyn, Radzieje, Węgorzewo, Banie Mazurskie, Gołdap, Zytkiejmy, Rutka-Tartak, Suwałki, Wigry, Frącki, Augustów, Sokółka, Krynki, Kruszyniany, Gródek, Jałówka, Narewka, Białowieża, Hajnówka, Kleszczele, Siemiatycze, Mierzwice, Serpelice, Kodeń, Sławatycze, Romanów, Włodawa, Sobibór, Wola Uhruska, Dorohusk, Horodło, Zosin, Hrubieszów, Witków, Tarnoszyn, Bełżec, Płazów, Horyniec, Oleszyce, Jarosław, Rokietnica, Przemyśl, Krasiczyn, Bircza, Ustrzyki Dolne, Ustrzyki Górne, Cisna, Komańcza, Dukla, Nowy Żmigród, Gorlice, Grybów, Krynica, Piwniczna, Stary Sącz, Łącko, Krościenko, Czorsztyn, Bukowina Tatrzańska, Jaszczurówka, Zakopane, Chochołów, Zubrzyca Górna, Maków Podhalański, Jeleśnia, Żywiec, Koniaków, Cieszyn, Jastrzębie Zdrój, Kietrz, Głogówek, Prudnik, Pokrzywna, Głuchołazy, Nysa, Koperniki, Otmuchów, Paczków, Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie, Bystrzyca Kłodzka, Zieleniec, Duszniki-Zdrój, Kudowa-Zdrój, Wambierzyce, Głuszyca, Krzeszów, Kamienna Góra, Karpacz, Sobieszów, Szklarska Poręba, Leśna, Zgorzelec, Gozdnica, Łęknica, Brody, Gubin, Kłopot, Górzyca, Kostrzyn, Boleszkowice, Siekierki, Cedynia, Piasek, Krajnik Dolny, Szczecin, Lubczyna, Goleniów, Stepnica, Wolin, Międzyzdroje, Kamień Pomorski, Pobierowo, Trzebiatów, Bieczyno, Kołobrzeg, Ustronie Morskie, Sarbinowo, Bukowo Morskie, Darłowo, Jarosławiec, Ustka, Gardna Wielka, Kluki, Wicko, Łeba, Żelazna, Żarnowiec, Karwia, Władysławowo, Gdynia, Gdańsk.

Z myślą o mniej wytrwałych turystach opracowano wersję małego rajdu kolarskiego dookoła Polski (odznaka w kolorze srebrnym). W celu zdobycia tej odznaki należy samodzielnie opracować trasę wyprawy, przypominającą po narysowaniu na mapie okrąg, elipsę bądź owal, której długość powinna wynosić min. 1800 km. Pokonujący tę trasę zobowiązani są dokumentować jej przebieg i zbierać potwierdzenia wędrówki w książeczce wycieczek kolarskich w miejscowościach odległych od siebie o 30-40 km.

Szlakami zamków w Polsce

Odznaka ma trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty, które należy zdobywać kolejno. Rajd polega na zwiedzeniu w czasie wycieczek rowerowych obiektów fortyfikacyjnych, lecz tylko tych, które są ujęte na mapie PPWK "Zamki w Polsce" (bez względu na rok wydania). W celu zdobycia najniższego stopnia należy zwiedzić 50 zamków (w tym dziesięć obowiązkowych, ujętych w załączniku do regulaminu), na stopień srebrny dalszych 100 zamków (w tym 20 obowiązkowych), na złoty - kolejnych 150 zamków (w tym pozostałych 40 obowiązkowych). Każdy zamek można zaliczyć do odznaki tylko jeden raz; nadwyżka odwiedzonych fortyfikacji zaliczana jest na wyższy stopień.

Zwiedzone zamki wpisujemy do książeczki wycieczek kolarskich, specjalnie przeznaczonej do tego celu. Na jednej kratce - jeden zamek i pieczątka z instytucji mieszczącej się w jego murach. Jeśli budowla jest w ruinie, pieczątka może pochodzić z pobliskiego sklepu, urzędu lub tym podobnych. Wycieczka może być, podobnie jak przy innych odznakach krajoznawczych (rajd dookoła Polski, Szlakiem wielkiej wojny, KOP itp.), równocześnie zaliczona na KOT. Brązowy stopień odznaki przyznają regionalne referaty KOT, pozostałe dwa - referat centralny.

Rajd kolarski Szlak Wielkiej Wojny 1409-1411

Odznakę ustanowiono w 575. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. W celu jej zdobycia należy pokonać trasę, którą przemierzyły pod wodzą króla Władysława Jagiełły wojska sojusznicze w drodze pod Grunwald, a następnie po zwycięskiej bitwie aż do miejsca rozwiązania armii. Zgodnie z regulaminem trasę należy przemierzyć w toku jednej wielodniowej wyprawy w podanym kierunku, z jednoczesnym zwiedzeniem trzech muzeów. Pieczątki z trasy wędrówki oraz potwierdzające odwiedzenie muzeów należy gromadzić w książeczce wycieczek kolarskich, którą po zakończeniu rajdu trzeba przesłać w celu przyznania odznaki do regionalnego referatu KOT bądź do referatu centralnego.

Punkty kontrolne na Szlaku Wielkiej Wojny: Czerwińsk nad Wisłą, Lidzbark nad rzeką Wel, Kurzętnik, Działdowo, Grunwald (Muzeum Bitwy Grunwaldzkiej), Olsztynek, Olsztyn (Muzeum Warmii i Mazur), Morąg, Dzierzgoń, Malbork (Muzeum Zamkowe), Kwidzyn, Radzyń Chełmiński, Golub-Dobrzyń.

Kolarska Odznaka Pielgrzymia

Odznakę zdobywa się na zasadach zbliżonych do permanentnego rajdu kolarskiego "Szlakiem zamków", z tą jednak różnicą, że obiektami docelowymi wędrówek rowerowych są kościoły, cerkwie i klasztory. KOP jest odznaką wielostopniową, poszczególne stopnie zdobywa się kolejno, a nadaje je główny referat prowadzony przez Arkadiusza Burakowskiego i Włodzimierza Balickiego (ZG PTTK, Komisja Turystyki Kolarskiej, ul. Senatorska 11, 00-975 Warszawa) oraz pięć referatów terenowych (niższe stopnie: Chojnice, Łódź, Siemianowice Śląskie, Szczecin Wrocław). Stopnie odznaki: popularny (należy zwiedzić 50 świątyń, w tym trzy obowiązkowe z listy wymienionej w obszernym załączniku do regulaminu), brązowy (100 świątyń, w tym siedem obowiązkowych), srebrny (150 świątyń, w tym 15 obowiązkowych), duży srebrny (250 świątyń, w tym 25 obligatoryjnych), duży złoty (dalszych 300 świątyń, w tym także 25 obowiązkowych), wielki KOP (400, w tym 25 obowiązkowych w kraju i dwie z 15 wymienionych w regulaminie kościołów w Europie), Chrześcijański Pielgrzym Świata (550 świątyń, w tym 25 obligatoryjnych krajowych i trzy zagraniczne).

Potwierdzeniem odwiedzenia kościoła, klasztoru czy cerkwi jest pieczątka administratora (proboszcza, furty klasztornej itp.) z nazwą świątyni i jej patrona. W wyjątkowych wypadkach weryfikator uznaje pieczątkę z instytucji świeckiej mieszczącej się w pobliżu. Do zdobycia najwyższego stopnia KOP cyklista musi na swym jednośladzie dotrzeć do 2 tys. obiektów sakralnych łącznie; każdy z nich można wpisać do książeczki wycieczek kolarskich tylko raz.

Marian Kotarski

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Dariusz Mariusz Zając, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT