PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
2 (10)/2003
ISSN 1642-0853

Kolarskie wędrówki w statystyce (1952-2002)


Jubileusz 50-lecia kolarstwa turystycznego uprawianego pod flagą Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego jest dobrą okazją do przeprowadzenia pewnych podsumowań. Dobrze się więc złożyło, że zbiegł się w czasie z edycją bieżącego numeru "Gościńca". Co prawda Komisja Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK powołana została 23 kwietnia 1952 r., ale pierwsze duże stopnie KOT przyznano dopiero w 1962 r., stąd ta pozorna rozbieżność w datach prezentowanych w tabelkach.

Na podstawie ksiąg weryfikacyjnych prowadzonych przez Centralny Referat Komisji Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK można stwierdzić, że tenże referat do 31 grudnia 2002 r. przyznał ponad 2 tys. odznak kolarskich najwyższych stopni. W liczbie tej nie zostały ujęte małe KOT, jako że ich weryfikacja należy do ogniw podstawowych, nie uwzględniono też brązowych stopni odznaki permanentnego rajdu kolarskiego "Szlakami zamków w Polsce" oraz odznaki kolarskiego rajdu "Szlakiem Wielkiej Wojny 1409-1411" przyznawanych przez referaty wojewódzkie. Do statystyki wliczono natomiast pewną partię dużych srebrnych KOT, kiedy ich nadawanie (lata 1962-1977) było domeną referatu centralnego. Przeprowadzenie tych wyliczeń ułatwiły księgi weryfikacyjne, prowadzone od 1962 r., w których wpisów w przeszłości dokonywali m. in.: Jerzy Kałka, Jerzy Meissner, Jerzy Winsze, Włodzimierz Balicki, a obecnie czyni to niżej podpisany.

Należy wyjaśnić, że dokładne wyliczenia są nie tylko pracochłonne, ale i znacznie utrudnione, ponieważ księgi weryfikacyjne nie zawsze były prowadzone starannie, w pewnym okresie były nawet przepisywane. W obu zeszytach jest sporo przekreśleń, dopisków, niekiedy brakuje adnotacji w poszczególnych rubrykach, stąd trudności w jednoznacznym ustaleniu danych statystycznych w odniesieniu do zdobywców kilku odznak. Z zadowoleniem można oznajmić, że przeprowadzona w pierwszych dniach 2003 r. analiza porównawcza dokumentów pozwoliła wyjaśnić kilka niejasności, dzięki czemu bieżąca statystyka (w porównaniu z tabelami publikowanymi przed dwoma laty w "Informatorze" KTKol. ZG PTTK) jest już bliska doskonałości.

Zanim wdamy się w statystyczne dywagacje, przypomnijmy, że pierwszym zdobywcą dużego złotego stopnia KOT był Henryk Ginter - wieloletni sekretarz Komisji Turystyki Kolarskiej ZG PTTK, złotej odznaki rajdu "Szlakami zamków w Polsce" - Zbigniew Kozłowski (Warszawa), odznaki permanentnego rajdu kolarskiego dookoła Polski w kategorii dużej - Stanisław Radomski, wieloletni prezes Turystycznego Klubu Kolarskiego PTTK im. Władysława Huzy w Gliwicach, aktualny przewodniczący Regionalnej Rady Turystyki Kolarskiej PTTK w Katowicach, a w kategorii małej - Longin Łukawski (Bolesławiec), wieloletni, niezapomniany redaktor "Informatora" KTKol. ZG PTTK.

Tabelę nr 1 wzbogaciliśmy o informacje o liczbie ludności Polski, liczbie członków PTTK, a także liczbie prenumeratorów periodyku Komisji Turystyki Kolarskiej ZG PTTK. Nie oznacza to jednak, że dopatrujemy się bezpośrednich związków i zależności między liczbą prenumeratorów "Informatora" a liczbą zdobywanych odznak kolarskich w danym województwie, chociaż zdajemy sobie sprawę, że tylko ci, którzy mają bezpośredni dostęp do informacji wiedzą, jak budować strategię swych działań, gdzie planować wakacyjne wyjazdy, jakie obiekty koniecznie należy zwiedzać, by móc ubiegać się o najwyższe trofea w kolarstwie turystycznym spod znaku PTTK.

Oto liczbowe zestawienie odznak turystyki kolarskiej PTTK przyznanych przez Centralny Referat Weryfikacyjny w okresie od 1962 r. do końca 2002 r.: KOT duży srebrny - 133, duży złoty - 592, KOT "za wytrwałość" - 203, "Szlakami zamków w Polsce" stopień srebrny - 212, stopień złoty - 71, "Rajd kolarski dookoła Polski" mały - 465, duży - 343. W powyższych liczbach uwzględnione są również cztery odznaki przyznane obcokrajowcom i dwie odznaki, co do których tożsamości zdobywców brak jednoznacznych informacji. Łącznie przyznano więc 2 019 odznak turystyki kolarskiej PTTK, co przedstawiono w tabeli 3.

Liczby z pewnością nie kłamią. Skoro w województwie śląskim i w województwie mazowieckim mieszka najwięcej członków PTTK, to nic dziwnego, że właśnie w tych województwach zdobywa się najwięcej odznak turystyki kolarskiej PTTK. Tę prawidłowość psuje jednak (w pozytywnym znaczeniu) Opolszczyzna, która mając zaledwie 2 639 członków PTTK, pod względem liczby zdobytych odznak plasuje się na czwartym miejscu, dystansując m. in. Małopolskę, Dolny Śląsk i Wielkopolskę.

Okazuje się, że w turystyce nie ma stałych reguł; członkowie PTTK z różnych regionów mają odmienne preferencje co do dyscypliny uprawianej turystyki kwalifikowanej i zdobywanych odznak. I nic w tym złego, w demokratycznym kraju każdy może wolny czas poświęcać takiemu zajęciu, które mu sprawia najwięcej radości. Najważniejsze jest to, by wyruszać w plener, by nie gnuśnieć przed telewizorem bądź komputerem, po wtóre także i to, by swymi wypoczynkowymi upodobaniami nie przeszkadzać innym.

]

W 2000 r. obchodziliśmy jubileusz 50-lecia PTTK; w roku 2002 przypadło także 50-lecie Komisji Turystyki Kolarskiej, powoli zbliża się setna rocznica utworzenia Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (2006 r.), warto przypomnieć nazwiska tych, którzy wymyślili KOT, rajd "Dookoła Polski" czy permanentny rajd kolarski "Szlakiem zamków w Polsce". Kształt graficzny odznaki KOT "Za wytrwałość" opracował prezes Klubu Kolarskiego PTTK "Bratki" w Częstochowie Adam Kacperczyk, nad regulaminem "Kolarskiej Odznaki Pielgrzymiej" pracowali zaś Włodzimierz Balicki i nieżyjący już Jerzy Meissner wraz z zespołem. Nie wiadomo jednak, kto zaprojektował odznakę KOT i odznakę rajdu "Dookoła Polski".

Warto już teraz uruchomić pamięć wiekowych działaczy, sięgnąć do notatek, poszperać w annałach. Ustalenia będą przydatne nie tylko dla Komisji Historii i Tradycji, lecz także w szkoleniu młodych kadr.

Marian Kotarski


Tabela 1

Podstawowe dane statystyczne dotyczące liczby ludności w Polsce, liczby członków PTTK, liczby prenumeratorów "Informatora" KTKol. ZG PTTK oraz najwyższych stopni odznak turystyki kolarskiej PTTK zdobytych przez polskich turystów w latach 1962-2002 zweryfikowanych przez Centralny Referat Weryfikacyjny KTKol. ZG PTTK

1 Dane według Nowy atlas Polski po reformie administracyjnej - vademecum geograficzne; Warszawa, 1998
2 Dane: "Gościniec PTTK" nr 2 / luty 2002 r.
3 Księga weryfikacyjna KTKol. ZG PTTK; najwyższe stopnie odznak zweryfikowanych w latach 1962-2001 (KOT d. sr. i d. zł. oraz "za wytrwałość", mały i duży rajd "Dookoła Polski", odznaka rajdu "Szlakami zamków w Polsce" stopień srebrny i złoty).
4 Stan na dzień 30 stycznia 2000 r.

Tabela 2

Odznaki turystyki kolarskiej PTTK wg rodzajów i stopni przyznane w latach 1962-2002 przez referat weryfikacyjny KTKol. ZG PTTK

Tabela 3



Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Dariusz Mariusz Zając, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT