PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Czekają nas zmiany


Pod koniec lat osiemdziesiątych XX w. Francja, a także Grecja i Niemcy zostały zaskarżone do unijnego Trybunału Sprawiedliwości w związku z funkcjonowaniem u nich przepisów ograniczających swobody w ruchu turystycznym i nakładania na biura podróży obowiązku zapewnienia grupie turystycznej na ich terenie (chociaż nie na całym terytorium) przewodnika (we Francji zwanego guide interprete) lub innej osoby kompetentnej, oprowadzającej w miejscach publicznych, w muzeach i w zabytkach.

Trybunał uznał, że ich wewnętrzne regulacje działalności przewodników są sprzeczne z artykułem 59. i 60. Traktatu Rzymskiego. Niemniej Trybunał zaakceptował dopuszczalność ograniczenia prawa do prowadzenia grup z powodu wyższego interesu. Za taki uznał konieczność waloryzacji dziedzictwa kulturowego i przekazywania rzetelnej informacji.

Skutkiem tego Francja zmieniła zasady oprowadzania grup turystycznych, precyzując w ustawie z roku 1992, kto może oprowadzać grupy po zabytkach i muzeach. Osoby fizyczne lub prawne podlegające obowiązkowi koncesji turystycznej muszą korzystać z usług kwalifikowanych osób (określonych w odrębnych przepisach) do oprowadzania z komentarzem w muzeach i obiektach historycznych.1 Jednocześnie ustawą ograniczono obowiązek zatrudniania przewodników tylko do wizyt w muzeach i w obiektach historycznych zgodnie z interpretacją Trybunału Sprawiedliwości. Oznacza to, że na drogach publicznych, w miastach, na terenie otwartym dopuszcza się oprowadzanie turystów bez stosownych uprawnień.

W Polsce obowiązują nadal przepisy ograniczające swobodny ruch turystyczny. Organizator turystyki jest obowiązany, w obsłudze grupy turystów, do zapewnienia udziału: przewodnika miejskiego - dla 10 głównych miast Polski, jeżeli program imprezy obejmuje zwiedzanie miasta lub wybranych obiektów na jego obszarze; przewodnika górskiego - na obszarach górskich, obejmujących niemal całą południową część Polski, itd.2

Na tę nietolerancję i nierównoprawne traktowanie skarżą się cudzoziemcy organizujący wycieczki do Polski. Oto, co na ten temat sądzą czescy przewodnicy (fragment listu prezesa AP ČR do ministra pro místní rozvoj vlády ČR z dnia 21 października 2004 r. w tłumaczeniu): U nas niestety zgodnie z istniejącymi warunkami jest na przykład każdy przewodnik górski z polskiej strony Karkonoszy dopuszczony w ramach organizacji wolnego ruchu usług udzielać fachowych informacji na zamku w Pradze czy w Czeskim Krumlovie. Odwrotnie czeski przewodnik przyprowadzający wycieczkę za granicę nie jest na większości terenów uprawniony udzielać fachowo informacji z powodu wymogu posiadania miejscowych uprawnień zawodowych. To prowadzi do nierównoprawnych warunków ekonomicznej rywalizacji dla czeskich przewodników.3

Polska - jako członek Unii Europejskiej - też będzie musiała zastosować się do orzeczenia unijnego Trybunału Sprawiedliwości, z którego wynika, że takie regulacje działalności przewodników, jakie mamy w Polsce, są sprzeczne z artykułem 59. i 60. Traktatu Rzymskiego, przepisy będą musiały więc zostać zmienione. Konsekwencja tych zmian to:

  • ograniczenie obowiązku zatrudniania przewodników tylko do wizyt w muzeach i w obiektach historycznych, zgodnie z interpretacją trybunału sprawiedliwości;
  • poza obiektami zamkniętymi każdy będzie miał prawo do oprowadzania grup turystycznych bez wymaganych uprawnień zawodowych;
  • na drogach publicznych, w miastach, na terenie otwartym (a więc także na obszarach górskich) będzie dopuszczona możliwość prowadzenia turystów bez zawodowej licencji przewodnika turystycznego (górskiego);
  • uznanie uprawianych przez przodowników PTTK (i nie tylko nich) różnych form turystyki kwalifikowanej, w tym prowadzenia grup turystów, za działalność w pełni legalną.

W tej sytuacji osoby, które prowadzą w górach bez uprawnień zawodowych, będą mogły to robić całkowicie legalnie. I to nie tylko przodownicy PTTK czy przewodnicy GOT PTT, ale każdy, komu grupa powierzy kierownictwo wycieczki.

Ustawy i rozporządzenia do nich będą musiały oprzeć się bowiem na założeniu, że turyści, czy to indywidualni, czy też zorganizowani, działać powinni na własną odpowiedzialność, albowiem są ludźmi dorosłymi, nie przedszkolakami i są w stanie sami zachować odpowiednie środki ostrożności.

Powinniśmy więc oczekiwać od ustawodawców dania ludziom prawa wolnego wyboru angażowania zawodowego przewodnika na drogach publicznych, w miastach i na obszarach otwartych, takich jak między innymi góry - według uznania, czyli tylko kiedy organizator wyprawy zadecyduje, że jest on naprawdę niezbędny oraz dopuszczenie możliwości prowadzenia grup turystów przez osoby bez specjalnych zawodowych uprawnień.

Lech Rugała

1 Ustawa nr. 92-645 z dn. 13 lipca 1992 r. o warunkach prowadzenia działalności związanej z organizacją i sprzedażą podróży i pobytów, Rozporządzenie Ministra Wyposażenia, Transportu i Turystyki nr. 94-490 z dn. 5 czerwca 1994 r.

2 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek, Rozdział 3 § 12.

3 Tekst w oryginale brzmi: U nás bohužel za stávajících podmínek je například každý horský průvodce z polské strany Krkonoš způsobilý v režimu volného pohybu služeb podávat odborný výklad na Pražském hradě či po Českém Krumlově. Naopak český průvodce doprovázející zájezd v zahraničí není ve většině zemí oprávněný podávat odborný výklad z důvodu požadavku místní odborné způsobilosti. To vede k nerovnoprávným podmínkám hospodářské soutěže pro české průvodce.

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT