PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Stulecie Przyjaciół Przyrody zza Odry


Pod koniec XIX w. gospodarka europejska rozwijała się w szczególnie brutalny sposób, pozbawiając klasy pracujące możliwości godziwego życia, a w tym - wypoczynku. W marcu 1895 r. socjalista i nauczyciel Georg Schmiedl ogłosił w prasie wezwanie do organizacji stowarzyszenia o podobnych założeniach. Już w niedzielę wielkanocną urządzono pierwszą wycieczkę do Lasu Wiedeńskiego, we wrześniu zaś na zebranie założycielskie Towarzystwa Turystycznego "Przyjaciele Przyrody" (NaturFreunde) przybyło 185 osób. Jako cel postawiło sobie ono nie tylko organizowanie wyjazdów na łono przyrody w połączeniu z rozwijaniem przyjacielskich kontaktów, ale i walkę o dostęp do możliwie rozległych obszarów o charakterze naturalnym. Po dwóch latach ukazał się pierwszy numer "Natur Freud". Na zebraniu założycielskim grupy w Grazu pojawiło się hasło "Berg frei!" (Góry wolne!) jako wyraz żądań swobodnego, wolnego dostępu w góry w celach rekreacyjnych dla wszystkich obywateli. Od tego czasu wezwanie to stało się pozdrowieniem związkowym.

Idee te dotarły i do Niemiec - w sierpniu 1905 r. została zorganizowana pierwsza niemiecka, a 42. ogólnozwiązkowa sekcja (odpowiednik oddziału PTTK) w Monachium. Łącznie było już prawie 9 000 członków, w tym 15% stanowiły kobiety. W roku 1907 w Padasterjoch w Alpach Stubawskich otwarto pierwsze schronisko Przyjaciół Przyrody, a pierwszy niemiecki obiekt pojawił się w 1912 r. dzięki hamburskiej sekcji na skraju Puszczy Lüneburskiej. Liczba członków NaturFreunde szybko rosła, dochodząc do 159 000 w 1922 r. Wątki socjalne w programie Towarzystwa oczywiście nie mogły się spodobać nazistom, stąd po dojściu do władzy w 1933 r. zdelegalizowali oni NaturFreunde w Niemczech, przejmując blisko 300 jego obiektów, a potem również i w Austrii.

Po zakończeniu II wojny światowej nastąpiło odrodzenie Towarzystwa w Niemczech Zachodnich, podczas gdy w NRD majątek NaturFreunde przekazano innym organizacjom. Rozwój idei o wiedeńskim rodowodzie spowodował, iż w 1950 r. postanowiono utworzyć Międzynarodowe Stowarzyszenie Przyjaciół Przyrody (NaturFreunde Internationale/International Friends of Nature) z siedzibą w Wiedniu. W 1962 r. miało ono 270 000 członków w 17 krajach. W samych Niemczech Zachodnich było ponad 650 sekcji i 100 000 członków, którzy mogą korzystać z prawie 400 własnych schronisk i domów (Naturfreundehaus), a także z własnego magazynu.

W 1989 r. rozpoczęła się odbudowa struktur w byłej NRD, a ich aktywność wykazała doskonale europejska impreza Krajobraz Roku - Ziemia Lubuska 2003-2004, przeprowadzona przez działaczy NaturFreunde Brandenburgia i oddziałów PTTK z województwa lubuskiego. Na kongresie w Duisburgu została przyjęta nowa nazwa, która po polsku brzmi Przyjaciele Przyrody Niemiec (NaturFreunde Deutschlands e. V.) - związek dla ochrony środowiska, miękkiej turystyki, sportu i kultury z internetowym adresem www.naturfreunde.de. Obecnie NaturFreunde Deutschlands e. V. posiada 450 obiektów (około 38% wszystkich organizacji skupionych w NFI) we wszystkich regionach Niemiec, dostępnych także dla członków PTTK po zróżnicowanych wielkościowo zniżkach.

Dla uczczenia pięknej rocznicy niemieckiego Towarzystwa kolejny Kongres NFI, w którym uczestniczyć już będzie pełnoprawnie delegacja PTTK, odbędzie się na początku października 2005 r. w Ismaning pod Monachium.

Na podstawie strony NFD opracował
Krzysztof R. Mazurski
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT