PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Jan Spałwan - fotograf krajoznawca


Ten znakomity artysta fotografik urodził się w Grywie na Łotwie w dniu 2 lipca 1921 r., zmarł w Kielcach 29 grudnia 2004 r. Odszedł Artysta Niepospolity.

Swoją drogę do sztuki rozpoczął w roku 1967. Zainteresował się fotografią, która już wkrótce stała się dla Niego najważniejszą metodą wyrażania uczuć i przemyśleń. Fotografował krajobrazy oraz przyrodę Gór Świętokrzyskich. Związał się z tym pięknym regionem. Sercem i uczuciem, potrzebą i fascynacją Artysta tkwił w niepowtarzalnym klimacie kieleckiego krajobrazu. Tworzył ów niezwykły nastrój i utożsamiał się z nim. Był wytworem i zarazem kreatorem kieleckiego krajobrazu fotograficznego. Już wkrótce osiągnął wyniki znaczące. Jan Spałwan uczestniczył we wszystkich działaniach artystycznych Kieleckiej Szkoły Krajobrazu, której był współtwórcą i animatorem. Poziom artystyczny prac fotograficznych zadecydował, że Jan Spałwan włączony został do zespołu artystów odznaczonych Nagrodą Zespołową Ministra Kultury i Sztuki (1983 r.) I stopnia - "Za stworzenie artystycznej dokumentacji polskiego krajobrazu rolniczego".

Jan Spałwan działał w kieleckim środowisku fotograficznym, nic więc dziwnego, że podlegał silnym wpływom kolegów, a w swojej pracy twórczej zrealizował wiele różnorodnych projektów fotografii krajoznawczej. Między innymi brał udział w akcji 14. wystaw pn. "Huta-Dom-Rodzina", której podsumowaniem był Ogólnopolski Przegląd Fotografii Socjologicznej w Bielsku-Białej w 1980 r. Do niewątpliwych sukcesów Artysty należy otrzymanie Grand Prix na Ogólnopolskiej Wystawie Fotografii Ekologicznej w 1981 r. Uczestnicy Ogólnopolskich Przeglądów Diaporam Krajoznawczych pn. "Diakraj" w Gdańsku w latach 1974-1976 pamiętają znakomite serie przezroczy krajoznawczych Jana Spałwana, który należał do ścisłej czołówki autorów pierwszych sukcesów diaporam krajoznawczych w PTTK. Jedną z ciekawych prac Jana Spałwana była wystawa pn. "50 Wystaw Galerii Fotografii ZPAF w Kielcach" w 1981 r. Autor wypełnił funkcję kronikarza kieleckiego środowiska fotograficznego, przygotował znakomitą dokumentację pracy i życia kieleckiej galerii, uwiecznił odświętne momenty w pracy środowiska, między innymi "Biennale Krajobrazu Polskiego" oraz Ogólnopolskie Sympozja Fotograficzne pn. "Krajobraz".

Jan Spałwan czynnie uczestniczył w organizacji imprez fotograficznych. Obok wymienionych powyżej wielkich imprez ogólnopolskich, współdziałał przy organizacji wszystkich wystaw kieleckich oraz sprawował społeczne funkcje w Zarządzie Okręgu Świętokrzyskiego ZPAF, między innymi był Gospodarzem Siedziby Biura I Galerii Fotografii w Kielcach. Jako członek Związku Polskich Artystów Fotografików czynnie uczestniczył i wspierał ruch fotografii krajoznawczej, brał udział w tworzeniu Klubu Fotografów Krajoznawców w Kielcach, był instruktorom fotografii krajoznawczej PTTK. Odznaczony został między innymi Srebrną Odznaką PTTK oraz Złotą Odznaką "Fotograf Krajoznawca Polski". Wśród licznych medali, nagród i odznaczeń otrzymał wiele związanych z walkami na frontach II wojny światowej, a do cennych należy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Jan Spałwan szczególnie cenił odznaczenia otrzymane w środowiskach fotograficznych: Dyplom i Medal Jana Bułhaka, Medal 140 Lat Fotografii Kieleckiej czy Medal 150-lecia Fotografii. Międzynarodowa Federacja Sztuki Fotograficznej w Genewie przyznała Janowi Spałwanowi Honorowy Tytuł Artysta FIAP-AFIAP.

Jan Spałwan był artystą czynnym do ostatniej chwili oraz zasłużonym dla kieleckiej i polskiej fotografii. Choroba i nieubłagana śmierć przerwała ten pracowity żywot, pozostała pustka trudna do zapełnienia. Jednak nie cały odszedł. Pozostał żywy w pamięci Rodziny i Przyjaciół, pozostawił znakomite fotografie "sercem tworzone". Odszedł znakomity Artysta i wspaniały Człowiek - wielce zasłużony dla polskiej fotografii i polskiego krajoznawstwa.

Cześć Jego Pamięci.

Tekst: Paweł Pierściński
Zdjęcia: Jan Spałwan
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT