PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Szlakami powstania styczniowego po raz 22.

Z okazji 142. rocznicy powstania styczniowego Koło Przewodników PTTK "Belferek" w Żyrardowie wraz z Zarządem Oddziału PTSM w Żyrardowie zorganizowały już po raz dwudziesty drugi okolicznościowy rajd. Całemu przedsięwzięciu patronowały: Zarząd Główny PTTK w Warszawie, Komisja Młodzieżowa Mazowieckiego Forum Oddziałów PTTK w Warszawie, Zarząd Główny PTSM w Warszawie i Biuro Turystyki "Logostour" w Warszawie, fundując dla wszystkich drużyn i laureatów konkursów nagrody, puchary, foldery, okolicznościowe znaczki i opracowania metodyczne z zakresu turystyki i krajoznawstwa.


Rajd składał się z czterech etapów. W ramach pierwszego z nich 151-osobowa grupa młodzieży szkolnej ze szkół ponadgimnazjalnych: Żyrardowa (SKKT "Wędrusie", Zespół Szkół Zawodowych nr 1), Skierniewic (Liceum Ogólnokształcące, Zespół Szkół nr 3), Sochaczewa (Liceum Ogólnokształcące), Bolimowa (Liceum Ekonomiczne), Łowicza (Liceum Ogólnokształcące), Grodziska Mazowieckiego (harcerze z Hufca ZHP), Puszczy Mariańskiej (Liceum Ogólnokształcące) i Warszawy (harcerze Hufca ZHP Mokotów) wędrowała w dniu 15 stycznia 2005 r. po Puszczy Bolimowskiej na trasach: Bolimów - Uroczysko Mogiły - Uroczysko Grabie - Budy Grabskie - Rawka (trasa nr 1 dla grupy "łowicko-bolimowsko-sochaczewskiej"), Radziwiłłów Mazowiecki - Budy Grabskie - Uroczysko Grabie - Uroczysko Mogiły - Budy Grabskie - Rawka (trasa nr 2 dla grupy "skierniewickiej") i Rawka - Budy Grabskie - Uroczysko Mogiły - Bolimów (trasa nr 3 dla grupy "żyrardowskiej" i "grodzisko-warszawskiej"). Wszystkie grupy wędrujące po różnych trasach spotkały się w Mogiłach przy pomniku - mogile 14. partyzantów z grupy Stroynowskiego poległych tutaj w 1863 r. W Mogiłach zorganizowany był dłuższy postój. Na wygłodniałych turystów czekała "wojskowa grochowa", pieczywo, herbata, bigos i kiełbaski. Apetyt wszystkim dopisywał. Po przerwie obiadowej zorganizowano dla zainteresowanych konkurs wiedzy o powstaniu styczniowym. Do konkursu przystąpiło 14. uczestników. Każdy z nich miał do rozwiązania test z 25. pytaniami. Do finału zakwalifikowano sześcioro najlepszych. W finale zwyciężyła Barbara Kowalczyk z SKKT "Wędrusie" z Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 w Żyrardowie. Wyprzedziła Monikę Kozak z Hufca ZHP Mokotów w Warszawie i Jolantę Kozik z ZHP Grodzisk Mazowiecki. Nagrodami dla laureatek konkursu były aparaty fotograficzne, albumy z historii sztuki i wydawnictwa o Bolimowskim Parku Krajobrazowym.

W dniu 16 stycznia 2005 r. zorganizowano w Warszawie drugi etap rajdu. W etapie warszawskim wzięło udział 57 patroli 3-5-osobowych (218 uczniów) z Warszawy, z Grodziska Mazowieckiego, z Łowicza, z Płocka, z Pruszkowa, z Puszczy Mariańskiej, z Radomia, ze Skierniewic, z Żyrardowa i z Sochaczewa. W trakcie rajdu - marszu patrolowego po Warszawie - należało odwiedzić Muzeum Wojska Polskiego, Muzeum Niepodległości, Kwaterę Powstania 1863 r. na Powązkach (Cmentarz Komunalny d. Wojskowy) i X Pawilon Cytadeli Warszawskiej. Znajdowały się tam punkty kontrolne, na których wydawano koperty z zestawami pytań na temat powstania styczniowego. Tym razem najwięcej punktów konkursowych zdobyła drużyna SKKT Liceum Ogólnokształcącego z Puszczy Mariańskiej (Danuta Grzyb, Beata Grabińska, Mateusz Krawczyk, Damian Pyrek, opiekun Janusz Grabiński). Wyprzedzili oni drużynę SKKT "Wędrusie" z Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 Żyrardów (Grażyna Kowalik, Bogdan Kruczek, Dorota Kruczek, Agata Kowalik, opiekun Ewa Pawlak) i drużynę SKKT Liceum Ogólnokształcące w Skierniewicach (Grażyna Adamczyk, Justyna Frey, Kamil Traczyk, Grzegorz Zawistowski, opiekun Dorota Traczyk). Ustalono, że nagrodami dla laureatów będzie książka Kanon Krajoznawczy Polski Komisji Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK, który doręczony będzie natychmiast po jego ukazaniu się drukiem. Pierwotny termin wydania Kanonu Krajoznawczego Polski - miesiąc listopad 2004 r. nie został dotrzymany.

Trzeci etap rajdu, w dniu 22 stycznia 2005 r., wiódł partyzanckimi szlakami powstańców po Puszczy Kampinoskiej. W etapie kampinoskim uczestniczyło 127 uczniów z Warszawy, z Grodziska Mazowieckiego, z Łowicza, z Pruszkowa, z Puszczy Mariańskiej, ze Skierniewic, z Żyrardowa i z Sochaczewa. Początkowo wędrowano szlakiem im. Zygmunta Padlewskiego za znakami żółtymi. Zygmunt Padlewski (1835-1863), jeden z przywódców powstania styczniowego, przez jakiś czas za swoją siedzibę obrał dworek w Kampinosie. Tu rozpoczynała się i kończyła wędrówka po Kampinoskim Parku Narodowym. Z Kampinosu udano się do Granicy, gdzie znajduje się Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny Kampinoskiego Parku Narodowego im. Jadwigi i Romana Kobendzów, cmentarz wojenny z 1939 r. i rezerwat "Granica", a stąd dalej Kacapską Drogą przez Kanał Łasica u stóp Rzepowej Góry, Rzepową Górę do Posady Demboskie i węzła szlaków u podnóża wydm Demboskie Góry. Następnie szlakiem czerwonym wędrowano przez Posadę Cisowe do Górek.

Tu zorganizowany był dłuższy postój. Po zjedzeniu posiłku turystycznego (bigos, kiełbaski, pieczywo i herbata), przygotowanego przez grupę kwatermistrzowską, zorganizowano dla zainteresowanych konkurs wiedzy o powstaniu styczniowym w Puszczy Kampinoskiej. Do konkursu przystąpiło 17. uczestników. Każdy rozwiązywał test z 15. pytaniami. Do finału zakwalifikowano sześcioro najlepszych. W finale zwyciężyła Grażyna Grzelak z ZHP z Grodziska Mazowieckiego, wyprzedzając Huberta Gruszkę z SKKT "Wędrusie" z Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 w Żyrardowie i Paulinę Skwarek z Liceum Ogólnokształcącego w Skierniewicach. Nagrodami dla laureatów konkursu były aparaty fotograficzne, albumy z historii sztuki i wydawnictwa o Kampinoskim Parku Narodowym.

W Górkach zwiedzono kościół parafialny i kapliczkę postawioną staraniem ks. Zbigniewa Skiełczyńskiego, wieloletniego plebana z Górek. Z Górek szlakiem zielonym i Górczyńską Drogą udano się na południe, mijając po drodze Sosnę Królowej Bony, rezerwat "Nart" i rezerwat "Pożary". Trasa kończyła się przy dworku w Kampinosie, gdzie rozpoczynano rajd.

Czwarty, ostatni etap rajdu stanowiła trzydniowa wędrówka po Górach Świętokrzyskich w dniach 28-30 stycznia 2005 r. Wzięli w niej udział najlepsi z najlepszych - laureaci konkursów i współ-organizatorzy etapów I, II i III. Trasa prowadziła "Szlakiem Langiewicza" od Świętej Katarzyny przez Święty Krzyż, Nową Słupię, Bodzentyn, Siekierno, Wykus, Wąchock do Starachowic. Zwiedzono klasztor Oblatów i Muzeum Świętokrzyskiego Parku Narodowego na Świętym Krzyżu, Muzeum Starożytnego Hutnictwa w Nowej Słupi, uroczysko Wykus, obóz Langiewicza w Ratajach (rezerwat historyczny) i opactwo cystersów w Wąchocku. Szukano śladów walk i potyczek w 1863 r. O walkach i potyczkach przypominają na trasie symboliczne krzyże i mogiły oraz część eksponatów w muzeach.

Dachu na noc turystom z Żyrardowa, z Grodziska Mazowieckiego, z Pruszkowa, z Puszczy Mariańskiej, z Radomia, ze Skierniewic, z Sochaczewa i z Warszawy użyczyło jak zawsze gościnne schronisko młodzieżowe PTSM w Nowej Słupi oraz częściowo dom noclegowy ojców Cystersów w Wąchocku. W ostatnim dniu pobytu zwiedzano Kielce, m.in. Muzeum Narodowe i Muzeum Stefana Żeromskiego. W drodze z Kielc do Warszawy zatrzymano się w Radomiu. Wcześniej na podstawie zebranych materiałów zapoznano się z życiorysami bohaterów powstania styczniowego na ziemi radomskiej: o. Paulina Domańskiego, Dionizego Czachowskiego, Mariana Langiewicza, Jadwigi Prendowskiej, Walerego Przyborowskiego i Zygmunta Chmieleńskiego. W Radomiu zwiedzono historyczne obiekty związane z powstaniem styczniowym, m.in.: kościół św. Katarzyny i klasztor o.o. Bernardynów, kościół św. Wacława i Resursę Obywatelską.

Za rok kolejny - 23. rajd.

Jerzy Kwaczyński
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT