PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Zlot Przewodników Nizinnych w Kaliszu i 50-lecie Kaliskiego Koła Przewodników

W kwietniu 2005 r. do Kalisza licznie zawitali przewodnicy z całej Polski, by uczestniczyć w IX Ogólnopolskim Nizinnym Złocie Przewodników PTTK. W tym samym czasie jubileuszowe obchody "złotych godów" kaliskiego koła przewodników świętowano godnie i z fasonem. Honorowym patronatem zaszczycił organizatorów uroczystości Marszałek Województwa Wielkopolskiego - Stanisław Mikołajczak oraz Prezydent Miasta Kalisza - Janusz Pęcherz.


IX Ogólnopolski Nizinny Zlot Przewodników PTTK

Do najistotniejszych corocznych PTTK-owskich spotkań przewodnickich w skali ogólnokrajowej należą: zlot przewodników górskich, pielgrzymka na Jasną Górę oraz zlot przewodników nizinnych.

Na IX Ogólnopolski Nizinny Zlot Przewodników PTTK, odbywający się w dniach 22- 24 kwietnia 2005 r., gościnności użyczył nadprośniański gród. Zaoferowany gościom program turystyczno-krajoznawczy wzbudził nieukrywane zainteresowanie grupy liczącej ponad stu dwudziestu uczestników, przybyłych do Kalisza z 48 miast z terenu wszystkich województw. Zaproponowano trasy piesze, autokarowe i kolarskie. Spotkanie stało się okazją do promocji walorów krajoznawczych Kalisza i zakątków ziemi kaliskiej. Pokazano zabytki architektury sakralnej i świeckiej, miejskiej i wiejskiej, malarstwo religijne i patriotyczne. Nie brakowało także czasu na rozmowy, wymianę doświadczeń i zabawy przy muzyce tanecznej.

Przewodnickie wędrówki rozpoczął wspólny spacer po starówce kaliskiej. Wymagającym gościom, łaknącym niecodziennych wrażeń poznawczych i estetycznych zaproponowano obejrzenie zabytków sakralnych i świeckich. Na początku pokazaliśmy urokliwe wnętrze katedry kaliskiej - z malowidłami krakowskiego artysty, Włodzimierza Tetmajera w Kaplicy Polskiej, a później odbył się spacer plantami i obejrzano malarstwo iluzjonistyczne - uważane za najdoskonalsze dzieło brata Walentego Żebrowskiego zachowane w kościele pobernardyńskim. Delektowanie się widokiem miasta z wieży ratusza miało być tylko chwilą wytchnienia. Goście zwiedzili także Fabrykę Fortepianów i Pianin "Calisia", założoną w 1874 r. przez Gustawa Arnolda Fibigera i zobaczyli proces produkcyjny, począwszy od prac stolarskich po strojenie instrumentów, ukoronowaniem czego okazała się zakładowa ekspozycja aktualnie wytwarzanych modeli. Okazały gmach fabryki, postawiony z czerwonej cegły, to przykład dziedzictwa przemysłu muzycznego Kalisza zainicjowanego w końcu XIX w. i kontynuowanego, ze wzlotami i upadkami dziejowymi, aż po dzień dzisiejszy.

Pobyt w pobliskim Kaliszowi Opatówku wiązał się z licznymi atrakcjami. W Muzeum Historii Przemysłu, urządzonym w gmachu z 1824 r. niegdysiejszej fabryki sukienniczej Adolfa G. Fiedlera, pokazane są maszyny włókiennicze, koronkarskie i hafciarskie, które wykorzystywano w fabrykach okręgu kalisko-piotrkowskiego. Jest tu także najstarsza w Polsce maszyna parowa, zainstalowana do produkcji w opatóweckiej fabryce. Cenne eksponaty - oryginalne katalogi wyrobów przedwojennych kaliskich manufaktur włókienniczych - zadziwiały bogactwem wzorów, a muzealne aranżacje pokoju przyjęć fabrykanta i skromnej izby robotniczej dopełniały atmosferę czasów XIX- i XX-wiecznej prosperity lokalnego przemysłu. Jedno z pięter muzeum zajmują krajowe pianina i fortepiany produkowane na przełomie minionych wieków, w tym także wytwory kaliskich fabryk instrumentów klawiszowych. Będąc w Opatówku oczywistością wydawało się obejrzenie neogotyckiego kościoła, a w nim klasycystycznego sarkofagu generała Józefa Zajączka - właściciela dóbr opatóweckich podarowanych mu przez Napoleona III.

Wieczorne spotkanie przy blasku ogniska, urządzonego w najwyższym Polsce, 35- metrowym wigwamie, postawionym w Jarantowie, uświetniła kapela ludowa z Blizanowa oraz zespół muzyczny Technikum Budowy Fortepianów w Kaliszu, ze szkoły założonej w 1957 r. przez Gustawa Arnolda Fibigera (III), ostatniego właściciela kaliskiej fabryki fortepianów i pianin.

Kolejnego dnia zaproponowano autokarowe wycieczki wiodące ścieżkami południowo-wschodniej Wielkopolski. Obsługiwali je przewodnicy: Waldemar Pol (Kalisz), Krystyna Zawadzka (Jarocin), Mieczysław Bach (Kalisz), Andrzej Miller (Konin), Janusz J. Janczewski (Ostrów Wielkopolski) i Adela Szczepaniak (Ostrów Wielkopolski).

Dawna posiadłość gen. Augustyna Gorzeńskiego w Dobrzycy, w której pałac zaprojektował Stanisław Zawadzki, zachwyciła artyzmem i tajemniczością licznych budowli oraz niepowtarzalnością starego parku. Wśród pomników przyrody wyróżnia się Platanus acerdolia. Śmiełowskie założenie pałacowo-parkowe, malowniczo położone nad brzegiem Lutyni, pierwotna własność Andrzeja Gorzeńskiego, rozsławione przez Chełkowskich, nie straciło nic z dawnego kunsztu artystycznego i nastroju z czasów świetności.

Atrakcją Borzykowa stał się odtworzony posterunek graniczny, z dwoma budkami strażniczymi i szlabanem, na wzór postawionego w 1815 r. na granicy między Cesarstwem Niemieckim a Rosją carską. Historię z tamtych lat przedstawia tablica informacyjna z planem sytuacyjnym.

Winna Góra, nierozerwalnie związana z osobą Jana Henryka Dąbrowskiego, do dziś kultywuje bohatera polskiego hymnu narodowego. Pamiątki z czasów generała pokazywane są w stylowych pokojach klasycystycznego pałacu, a sarkofag twórcy legionów umieszczono w miejscowym kościele, w kaplicy grobowej o patriotycznym wystroju.

Inna trasa turystyczna prowadziła w kierunku Konina. Goście odwiedzili Zakon Karmelitanek Bosych w Niedźwiadach oraz poznali konińskie "perełki": gotycki kościół pw. św. Bartłomieja i unikatowy słup drogowy z 1151 r., wskazujący połowę drogi z Kalisza do Kruszwicy. Pobyt w Licheniu, zwiedzenie kościoła pw. św. Doroty oraz imponującej bazyliki - uchodzącej za jedną z największych świątyń w Europie - i Sanktuarium Matki Bożej pozostawił niezapomniane wrażenia. Obecność w Kazimierzu Biskupim i poznanie kościoła pw. św. Marcina, budowli sięgającej dziejami początku wieku XII, z elementami gotyckimi oraz pobyt w klasztorze oo. Salezjanów w Lądzie nad Wartą wypełniły program wycieczki.

Trasa przebiegająca na południe od Kalisza ujawniła unikatowe obiekty architektury i przybliżyła ciekawostki z przeszłości. W Antoninie urokiem urzekł modrzewiowy pałac myśliwski wybudowany przez F. Schinkla dla Antoniego księcia Radziwiłła, w którym gościł między innnymi Fryderyk Chopin. W Ostrowie Wielkopolskim zwiedzano neoromański kościół stawiany w latach 1904-1907. Jeden zaś z najcenniejszych zabytków architektury drewnianej w Polsce - odpustowy kościół "Na Pólku" koło Bralina - wyróżniony przez kapitułę Europa Nostra, zaparł dech w piersiach niejednemu uczestnikowi wycieczki. Urokliwe wnętrze wieruszowskiego kościoła i klasztoru oo. Paulinów, gdzie zmarł o. Augustyn Kordecki, obrońca Jasnej Góry z 1655 r. oraz krótki pobyt w Doruchowie, słynącym z ostatniego w Polsce stosu, na którym spalono domniemane czarownice, wzbogaciły wiedzę przybyszów.

Podkreślić wypada, iż organizatorzy zlotu dołożyli wielu starań, aby pobyt na ziemi kaliskiej pozostawił w pamięci uczestników zlotu miłe wspomnienia. Ukazanie niepowtarzalnych zabytków Kalisza i urokliwych miejsc na ziemi kaliskiej wzbogaciło wiedzę przewodników o jej dziedzictwie kulturowym. Do pamiątek, jakie otrzymał każdy uczestnik spotkania, będzie można sięgnąć i powspominać pobyt w tej części Wielkopolski. Najnowszy przewodnik turystyczny po Kaliszu, zestaw materiałów informacyjnych o poznawanym terenie i imienny certyfikat potwierdzający udział w zlocie przypomną kilkudniową obecność w mieście o najstarszej zachowanej, pisanej metryce. Okolicznościowa pieczęć oraz specjalnie przygotowany, metalowy znaczek "50-lecia Koła Przewodników PTTK Kalisz 1955-2005", z symboliczną postacią trębacza kaliskiego i liścia laurowego, wzbogacą zbiory niejednego kolekcjonera.

Obchody jubileuszowe środowiska kaliskich przewodników stały się dodatkowym atutem niecodziennego spotkania przewodników nizinnych w grodzie nad Prosną. W bieżącym roku przypadają bowiem jubileusze: 50 lat istnienia kaliskiego koła Przewodników i 96-lecie zorganizowanego przewodnictwa w Kaliszu. To doskonałe okazje sprzyjające refleksjom i podsumowaniom, a także zachęcające do wytyczenia zamierzeń i planów.

50-lecie Kaliskiego Koła Przewodników Miejskichi Terenowych PTTK im. Adama Chodyńskiego

Uroczystości jubileuszowe nieprzypadkowo zorganizowano w Russowie, w którym przyszła na świat pisarka Maria Szumska, bardziej znana jako Dąbrowska. Przygotowano rys historyczny obrazujący kształtowanie się środowiska kaliskich przewodników turystycznych przez blisko sto lat i trwanie kaliskiego koła przewodników w ciągu ostatniego półwiecza. Były także wyróżnienia, adresy i podziękowania. Najwytrwalsi zaś świętowali do rana.

Rangę okolicznościowego spotkaniu podkreśliła obecność przedstawicieli najwyższych władz PTTK: wiceprezesa Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego - Lecha Drożdżyńskiego, przewodniczącej Komisji Przewodnickiej Zarządu Głównego PTTK - Elżbiety Strzępek i wiceprzewodniczącego tejże komisji Wiesława Kędzierawskiego, honorowego przewodniczącego - Tadeusza Stefańskiego, honorowego przewodnika kaliskiego koła - ks. Jerzego Pawlika, honorowego prezesa koła - Wacława Klepandego. Przybycia nie odmówili: senator RP Andrzej Spychalski, starosta kaliski Leszek Aleksandrzak, wójtowie gmin goszczących uczestników spotkania, gminy Blizanów - Stanisław Urbaniak, gminy Żelazków - Sylwiusz Jakubowski. List od Prezydenta Miasta Kalisza przekazała Marzena Ścisła, naczelnik Wydziału Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Miejskiego, na co dzień wspierająca działalność miejscowych przewodników. Obecnością zaszczycili nas również przedstawiciele zaprzyjaźnionych organizacji: Tadeusz Krokos - prezes kaliskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, Jerzy Grajek - prezes Towarzystwa Miłośników Kalisza oraz Józef Gola - dyrektor Izby Rzemieślniczej i Przedsiębiorczości.

Adam Gostyński - prezes Zarządu Kaliskiego Koła Przewodników Miejskich i Terenowych - omówił procesy inicjujące konsolidację środowiska miłośników i popularyzatorów historii Kalisza na przestrzeni blisko stu lat. W samym mieście i na terenach ziemi kaliskiej, owładniętej zaborami nie ustawały próby zachowania w pamięci narodowego dorobku dziejowego. Inicjatywy zmierzające do gromadzenia, opisania i prezentowania pamiątek historii wystąpiły w kręgach kaliskiej inteligencji już pod koniec wieku XIX. Ukoronowaniem krzewienia idei umiłowania ziemi ojczystej poprzez poznawanie dziejów miasta, wędrówki po okolicy, sporządzanie opisów zabytków sztuki i wytworów etnograficznych stało się powołanie w 1908 r. w Kaliszu oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, najstarszej struktury w całej Wielkopolsce.1 Nieprzecenione zasługi można przypisać: Cezaremu Biernackiemu, Adamowi Chodyńskiemu, Józefowi Radwanowi, Alfonsowi Parczewskiemu. Kolekcjonerstwo pamiątek historycznych, między innymi Seweryna Tymienieckiego, ks. Jana Sobczyńskiego czy Kazimierza Rymarkiewicza, nie tylko zapoczątkowało zorganizowanie w kaliskim ratuszu w 1900 r. "Wystawy Archeologicznej i Zabytków Sztuki". Fakt ten jednocześnie zmotywował miejscowe elity intelektualne do kontynuowania działań zmierzających do popularyzacji historii miasta i jego okolic. Przedstawicieli różnych profesji - prawników, historyków, wydawców - połączyło krajoznawstwo. Za pierwszych przewodników miejskich można uznać Władysława Lessera, Wincentego Młynarskiego i Józefa Raciborskiego.2 Łamy "Kaliszanina" wypełniały się krajoznawczymi ciekawostkami krajowymi. Stanisław Graeve zainicjował wydawanie "Biblioteki Krajoznawczej". Nawet Zygmunt Gloger chętnie współpracował z kaliszanami. Działalność odczytową o polskich i zagranicznych miastach wspomagały wyjazdy terenowe po Królestwie Kongresowym. Ukazanie się Monografii Kalisza cz. 1 Józefa Radwana w 1912 r. znacząco wzbogaciło ówczesną wiedzę o naszym mieście. Ponadto publikacje międzywojenne Stefana Dybowskiego oraz pięć tytułów z serii "Biblioteka Kaliska" Władysława Kwiatkowskiego stały się niepoślednimi źródłami informacji, do których i dzisiaj chętnie sięgamy.

Lata powojenne zaowocowały powołaniem Koła Przewodników przy Oddziale Miejskim PTTK w Kaliszu, kierowanym wówczas przez Mieczysławę Kulczyńską "Winię". Nastąpiło to w 1955 r., po zakończeniu kursu przewodników turystycznych. Od tego czasu działalność środowiska przewodnickiego przybrała organizacyjną formę. Przepisy ustalone przez władze centralne PTTK wyznaczyły strukturę przewodnictwu krajowemu, w tym kół przewodnickich. Mogły one prowadzić szkolenia, organizować samokształcenie i gromadzić fundusz przewodnicki. Społeczne zapotrzebowanie, wyrażające się zainteresowaniem dorosłych i młodzieży krajoznawstwem i różnymi formami turystyki, wpłynęły na transformację i kształt kaliskich struktur przewodnickich. Rozwijało się przewodnictwo w zakładach pracy oraz szkolne koła i kluby turystyczno-krajoznawcze. Stopniowo powoływano sekcje turystyki pieszej i kolarskiej, z czasem także motorowej i górskiej. Dynamicznie rozwijała się turystyka kwalifikowana.

Ważnym elementem dorobku kaliskich przewodników można uznać działalność wydawniczą. Opublikowane w 1956 r. trzy zeszyty biuletynu informacyjnego "Poznaj Ziemię Kaliską" pod redakcją Wacława Klepandego, przy współpracy Mieczysławy Kulczyńskiej, Tadeusza Pniewskiego, Krystyny Andrzejewskiej i Władysława Kościelniaka, stały się zalążkiem regionalnego periodyku Ziemia Kaliska. Zasługą grupy niestrudzonych przewodników kaliskich, m.in. Józefa Łoboza, Wacława Klepandego, Cezarego Domańskiego, Józefa Bartnika i innych, było dokonanie inwentaryzacji krajoznawczej powiatu Milicz (1961 r.). W kilkanaście lat później opublikowano, dokonaną między innymi przez E. i M. Hertmannów, M. i Z. Uczkiewiczów, Piotra Sobolewskiego, Mieczysława Krysiaka, inwentaryzację województwa kaliskiego (1990 r.). Monografia 60 lat krajoznawstwa w Kaliszu 1908--1968, opracowana przez Henryka Rabiegę, pozostaje nadal ważnym opracowaniem do dziejów miejscowego krajoznawstwa i przewodnictwa. Natomiast praca Edmunda Sobkowicza3 zawiera wiele informacji o historii i ludziach zaangażowanych w istnienie przewodnictwa turystycznego na przestrzeni ponad 75 lat, począwszy od końca wieku XIX. Najnowszą publikację pt. Stulecie krajoznawstwa i przewodnictwa turystycznego w Kaliszu przygotował Waldemar Pol4 . Kaliscy przewodnicy mogą pochwalić się własnym periodykiem Krajoznawstwo i Turystyka5 , publikowanym od 1987 r., z niewielkimi przerwami do dziś. Pismo, redagowane społecznym wysiłkiem, stało się wizytówką kaliskiego środowiska przewodników i krajoznawców, wysoko oceniane przez grono regionalistów.

Od 1985 r. na patrona naszych działań wybraliśmy Adama Chodyńskiego - kaliszanina, wykształconego prawnika, a z zamiłowania historyka, któremu zawdzięczamy opracowanie monografii pobliskich miejscowości oraz kilku zabytków miasta. Jego Kieszonkowa kroniczka historyczna miasta Kalisza z 1885 r. stanowi poważny odnośnik dla wielu współczesnych badaczy. Dużą i małą "blachę" w kształcie koła, przedstawiającą w tle fragment murów z dwoma wieżami i postać woja kaliskiego między nimi, z zarysem Polski o barwie (nieprzypadkowo) zielonej, przeciętej wskazówkami kompasu w kolorach biało-czerwonym, z wybijającymi się dużymi literami PTTK i z napisem w otoku: Kaliskie Koło Przewodników im. Adama Chodyńskiego, z dumą nosimy na piersiach od 1987 r.

Organizacja rajdów, wytyczanie i znakowanie tras turystycznych, oprowadzanie po Kaliszu i okolicy to nadal podstawowe działania kaliskich przewodników. Nie są to jednak jedyne formy ich społecznikowskiej pasji. Ożywiona działalność koła, dobre umiejętności organizatorskie środowiska kaliskich przewodników dały się zauważyć podczas przygotowań ogólnopolskich imprez przewodnickich, np. Polska Naszych Dni (1976 r.), Sejmik Przewodnicki (1999 r.), Kongres 2000 czy Pielgrzymka Przewodników na Jasnej Górze (2004 r.). Wyraziście zaznacza się obecność kaliskich przewodników podczas regionalnych spotkań krajoznawczych i przewodnickich. W wielu imprezach o charakterze ponadregionalnym odbywających się w Kaliszu czynnie uczestniczą przewodnicy turystyczni. Od kilku lat opiekujemy się wieżą kaliskiego ratusza i mamy wyłączność na oprowadzanie po znajdującej się na kilku piętrach wystawie "Kalisz wczoraj i dziś". Jesteśmy wszędzie tam, gdzie można pochwalić się kaliskim dorobkiem dziejowym, zaprezentować rzetelną wiedzę i promować pamiątki historii. O profesjonalizmie kaliskich przewodników niech świadczy ich obecność w strukturach Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i na szczeblach przewodnickich organizacji regionalnych.

Na jubileuszowym spotkaniu nie mogło zabraknąć wyróżnień i miłych słów skierowanych do przybyłych gości. Nie zapomniano o miejscowych akcentach. Zarząd Główny PTTK, na wniosek Zarządu Kaliskiego Koła Przewodników, uhonorował osoby wspierające naszą działalność programową. Medal PTTK "Za pomoc i współpracę", wręczany przez Lecha Drożdżyńskiego, otrzymali: Andrzej Spychalski - senator RP, Lech Aleksandrzak - starosta kaliski i Stanisław Urbaniak - wójt gminy Blizanów. Uroczystego nadania tytułu Honorowego Przewodnika Kaliskiego Koła dokonali Wacław Klepandy - honorowy prezes kaliskich przewodników i rzeczywisty prezes zarządu koła Adam Gostyński. Tę zaszczytną nominację, wraz z kompletem "blach", raczyli przyjąć: Tadeusz Stefański - Honorowy Przewodniczący Komisji Przewodnickiej Zarządu Głównego PTTK oraz Wiesław Kędzierawski - piastujący funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Przewodnickiej Zarządu Głównego PTTK. Na wniosek Zarządu Kaliskiego Koła Przewodników Komisja Przewodnicka Zarządu Głównego PTTK tytuł "Zasłużony Przewodnik PTTK" nadała miejscowym przewodnikom: Wacławowi Klepandemu, Łucji Koniecznej, Barbarze Sobkowicz, Barbarze Szczepeckiej i Marii Wągrockiej.

Do wszystkich kaliskich przewodników kierowano życzenia i pozdrowienia. Podarunki od zaprzyjaźnionych potomków historycznych książąt i arystokracji ofiarowali przewodnicy przybyli z całego kraju - od Gdańska po Lublin, od Białegostoku po Wrocław i Opole.

Po części oficjalnej zapanowała atmosfera humoru i śmiechu. Program w wykonaniu zespołu ludowo-kabaretowego "Niechcice" pozostanie na długo w pamięci biesiadników. Hulanki na parkiecie do trzeciej nad ranem wytrzymali tylko najwytrwalsi tancerze. Wielu zbierało siły na poranną uroczystą mszę św. w kaliskiej Bazylice Mniejszej, którą celebrował gość zlotu - ks. prałat Jerzy Pawlik.

W niedzielę zaplanowano także zwiedzanie osobliwości krajoznawczych w Gołuchowie: zamku Izabeli Czartoryskiej-Działyńskiej i urokliwego parku krajobrazowego z niepowtarzalną kolekcją dendrologiczną.

Przygotowań do jubileuszu i zlotu było wiele, by zadowolić przybyszów, co niejedno już widzieli i słyszeli, i co swoje wiedzą. Mamy jednak nadzieję, że ogólnopolskie spotkanie przewodnickie zorganizowane w Kaliszu jeszcze bardziej zintegrowało nasze środowisko i zacieśniło wzajemne sympatie. Krzepiącą pozostaje nadzieja, że wkrótce zobaczymy się znów ...może nad Prosną, a może gdzieś indziej.

Tekst: Bożena Kryst, Zbigniew Pol
Zdjęcia: Zbigniew Pol

1 Pol W., Stulecie krajoznawstwa i przewodnictwa turystycznego w Kaliszu (1900-2000), Kalisz 2002, s. 13.

2 Tamże.

3 Sobkowicz E., PTK - PTT - PTTK: 75 lat społecznej działalności w województwie kaliskim, Kalisz 1982.

4 Pol W., Stulecie krajoznawstwa i przewodnictwa turystycznego w Kaliszu (1900-2000), Kalisz 2002.

5 Krajoznawstwo i turystyka. Informator Regionalnej Pracowni Krajoznawczej PTTK w Kaliszu, Kalisz 1987 - Początkowo zawierał klauzulę: Do użytku wewnątrzorganizacyjnego. Miał postać maszynopisu formatu A-5. Autorami tekstów byli m.in.: P. Sobolewski, M. Krysiak, Z. Uczkiewicz, J. Kaźmierczak, mapki opracowywali - J. Łoboz, C. Domański, z czasem także P. Wencfel. Od 1997 r. wydawany jest w formacie A-4 z kolorową okładką i z bogatymi ilustracjami. Posiada międzynarodowy numer identyfikacyjny dla wydawnictw ciągłych ISSN 1429-0820. Redagują go krajoznawcy i przewodnicy regionu kaliskiego.

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT