PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Wałbrzyskie spotkania u źródeł rzek

Gdzie woda czysta i trawa zielona

Na apel Komisji Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK turyści Oddziału PTTK Ziemi Wałbrzyskiej, zrzeszeni w miejscowym Wałbrzyskim Klubie Wędrowców, podjęli akcję wycieczek krajoznawczych do źródeł rzek górskich. Wytyczne tych imprez dotarły do oddziału zbyt późno, bo na początku lata roku 2003, dlatego też w tym sezonie odbyło się tylko jedno spotkanie - u źródeł rzeki Ścinawki znajdujących się najbliżej Wałbrzycha. Na naradzie Zarządu Oddziału PTTK Ziemi Wałbrzyskiej, kończącej rok 2003, uznano za jak najbardziej celowe kontynuowanie tych imprez w roku 2004 i powierzono ich realizację Wałbrzyskiemu Klubowi Wędrowców, zabezpieczając na to odpowiednie środki. Działacze tego klubu - istniejącego od 10 lat - organizują, od czasu jego powstania, cotygodniowe wycieczki górskie i nizinne, mają też spore doświadczenie i znajomość topografii Sudetów Środkowych i Zachodnich. Źródła rzek, szczególnie w górach, są zjawiskiem dość pospolitym, dlatego też postanowiono wyróżnić te znaczące. Z powodu ograniczonych możliwości przejazdów środkami komunikacji publicznej z Wałbrzycha, szczególnie w niedziele, uwagę skupiono na Górach Wałbrzyskich i Kamiennych, które z uwagi na swe podobieństwo stanowiły kiedyś jeden mezoregion.


Kierując się "rangą" rzek, postanowiono wybrać bezpośrednie dopływy Odry, a także wszystkie uchodzące do tych dopływów rzeki o długości powyżej 10 km. Analiza wykazała, że razem z wymienioną już rzeką Ścinawką w Górach Wałbrzyskich i Kamiennych takich dopływów, mających swe źródła w rejonie, jest razem sześć. Są to: Ścinawka - dopływ Nysy Kłodzkiej, Nysa Szalona - dopływ Kaczawy, Lesk i Zadrna - dopływy Bobru, Bystrzyca jako jedyna wpadająca do Odry i Strzegomka - dopływ Bystrzycy.

Wędrówki do źródeł tych rzek ujęto w klubowym i oddziałowym kalendarzu imprez, planując je w odstępach comiesięcznych - od maja do września 2004 r. Każda z imprez poprzedzona była niezbędnymi czynnościami logistycznymi - dokładną analizą materiałów topograficznych oraz szczegółowym rozeznaniem terenowym samych źródeł leżących poza szlakami turystycznymi. Dla każdego źródła sporządzono wielobarwną tablicę informacyjną, afisze imprezy, a także opracowano szczegółowe informatory krajoznawcze, dotyczące nie tylko samych źródeł, ale i atrakcji przyrodniczo-turystycznych w samych dolinach rzecznych. Ponadto każdy informator zawierał certyfikat udziału w chrzcie źródeł oraz potwierdzenie zdobytych punktów do Górskiej Odznaki Turystycznej.

Komitet organizacyjny sprawowali sami klubowicze. Komandorem pierwszych pięciu imprez był Tadeusz Koguciuk - prezes klubu, ostatniej także klubowicz, nestor wałbrzyskich przewodników - Henryk Boratyński. Kierownikami tras byli doświadczeni członkowie klubu. Każda wycieczka, niezależnie od atrakcyjnej wędrówki, wzbogacona była gawędą krajoznawczą wygłoszoną przez komandora, ceremonią chrztu źródła jako centralną częścią imprezy i na zakończenie wspólnym ogniskiem z grillem.

Sam chrzest źródła miał uroczystą oprawę. Po zwięzłym zapoznaniu uczestników z dziejami danego miejsca, komandor, nawiązując do dziedzictwa historyczno-kulturowego trzech narodów tych ziem, wygłaszał formułę chrztu w językach: polskim, czeskim i niemieckim. W tym czasie rodzice chrzestni - wybrani z najbardziej zasłużonych klubowiczów - chrzcili to miejsce wodą pobraną ze źródła i nadawali mu własne imię. Asystenci rodziców chrzestnych oznakowywali źródło przygotowaną tablicą informacyjną. Każdy chrzest kończono lampką szampana i rozdaniem certyfikatów z informatorami. Należy zaznaczyć, że wszystkim spotkaniom towarzyszyła sprzyjająca pogoda, dzięki czemu w całej akcji uczestniczyło 251 osób.

Szczególnie uroczysty wymiar miały imprezy inauguracyjna i finałowa. Pierwszą z nich zorganizowano - jako jedyną w roku 2003 - na zakończenie wakacji dnia 31 sierpnia. Zebrani mogli zaopatrzyć się w okolicznościowe koszulki i czapeczki z nadrukami oraz odznaki, które zostały zamówione w Zarządzie Głównym PTTK w Warszawie. Rodzice chrzestni w osobach prezesów: Oddziału PTTK Ziemi Wałbrzyskiej, Zofii Sikory, i klubu - Tadeusza Koguciuka - nadali źródłom rzeki Ścinawki imię "Źródło Przyjaźni Polsko-Czeskiej". Rzeka ta przepływa bowiem przez ziemie: wałbrzyską, broumowską w Czechach i kłodzką znowu w Polsce.

Na finałowym spotkaniu u źródeł największej rzeki - Bystrzycy - dnia 5 września 2004 r. program wycieczki uświetniono ponadto wręczeniem uczestnikom okolicznościowych odznak imprezy, dyplomów uznania dla organizatorów imprezy, a dla najbardziej aktywnych uczestników - nagród książkowo-rzeczowych. Jadwiga Krystkowiak i Zygmunt Janukowicz jako chrzestni nadali imię "Źródło Graniczne", gdyż znajduje się tylko 700 m od granicy polsko-czeskiej. Całość wieńczyło wspólne ognisko przy samej granicy państwowej i wypad na piwo do pobliskich Janoviček w Republice Czeskiej.

Oto imiona, które otrzymały pozostałe źródła rzek:

  • - "Źródło Wałbrzyskich Wędrowców", gdyż tylko nasi wędrowcy docierają do tak odludnych miejsc, nadali Krystyna Korzuch i Jan Świerzewski - Nysa Szalona (impreza odbyła się 21 lipca 2004 r. i brało w niej udział 37 uczestników);
  • - "Źródło Gwarków Węglowych", nadali Wanda Szymczak i Marian Błaszkiewicz - Lesk (impreza z 27 czerwca 2004 r. z 37. uczestnikami), w dolinie Lesku do niedawna były czynne trzy podziemne zakłady górnicze;
  • - "Źródło Przewodników Sudeckich", nadali Urszula Pogorzelska i Henryk Boratyński - Zadrna (impreza była 18 lipca 2004 r. i uczestniczyło w niej 35 osób), doliną tej rzeki przewodnicy sudeccy prowadzą liczne wycieczki autokarowe do bogatych w zabytki miejscowości: Krzeszowa i Chełmska Śląskiego;
  • - "Źródło Trzech Granic", nadali Ewa Szuba i Andrzej Pietrzak - Strzegomka (8 sierpnia 2004 r., 32 uczestników); w pobliżu schodzą się tu nie tylko granice trzech ziem (powiatów): wałbrzyskiej, kamiennogórskiej i jaworskiej, ale na wzniesieniu Łysica (666 m n.p.m.) zlewnie trzech dopływów Odry: Bobru, Kaczawy i Bystrzycy.

Poprzednikiem "Spotkań u źródeł rzek" był zorganizowany w latach 2002-2004 cykl imprez krajoznawczych "Z biegiem Bobru w Sudetach" - od jego źródeł w rezerwacie Boberská straň (Republika Czeska) do Wlenia kończy się najdalej na północ wysunięta grupa górska Sudetów: Góry Kaczawskie.

Tadeusz Koguciuk
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT