PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 1-2 (18-19)/2005
ISSN 1642-0853

Nagrody Przyjaznego Brzegu za rok 2004

Nagroda Przyjaznego Brzegu została zainicjowana przez Komitet Organizacyjny "Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach" wspólnie z Polskim Związkiem Żeglarskim i Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym, a przyznana została po raz pierwszy w tym roku. Celem nagrody jest promocja atrakcji wodniackich i ogólnoturystycznych Polski oraz wyróżnianie miejscowości najbardziej aktywnych na tym polu.


Nagroda przyznawana jest w czterech kategoriach:

  1. Dużych i średnich miast (od 50 tysięcy mieszkańców), łamiących stereotyp, iż odwrócone są "plecami" do rzek i innych wód.
  2. Miejscowości tradycyjnie związanych ze sportami wodnymi i turystyką wodną, podejmujących nowe przedsięwzięcia.
  3. Małych miejscowości, wzbogacających swoją atrakcyjność poprzez nakłady na zaplecze turystyki wodnej.
  4. Gestorów przystani wodniackich, budujących je, modernizujących, wzbogacających o zaplecze ogólnoturystyczne i roekologiczne.

Główne kryteria oceny to:

  • zrealizowane inwestycje służące turystyce wodnej - przystanie, wodne stacje paliw, przedsięwzięcia proekologiczne, zabezpieczanie bezpieczeństwa na akwenach;
  • działania promocyjne, w tym wydawane mapy, przewodniki, monografie, prowadzone portale internetowe, udział w targach dla wodniaków i ogólnoturystycznych;
  • współpraca z krajowymi i zagranicznymi organizacjami wodniackimi oraz firmami działającymi w tym środowisku.

O przyznaniu Nagród Przyjaznego Brzegu za rok 2004 decydowało Jury, w składzie:

  • - przewodniczący - Andrzej Gordon, sekretarz generalny Zarządu Głównego PTTK;
  • - sekretarz - Mirosław Czerny, Szef Biura Organizacyjnego Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach;
  • - członkowie: Jerzy Walasek - dyrektor Rynku Krajowego Polskiej Organizacji Turystycznej, Stanisław Latek - wiceprezes Polskiego Związku Żeglarskiego, Wojciech Kuczkowski - przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach, Agnieszka Brzezińska - wiceprezes Fundacji Szansa.

W roku 2004 do Nagrody Przyjaznego Brzegu zgłoszono 30 kandydatur miast we wszystkich kategoriach oraz 5 kandydatur do Nagrody Specjalnej. Posiedzenie Jury odbyło się 17 lutego 2005 r. Jego członkowie, po zapoznaniu się z charakterystykami zgłoszonych kandydatur, uznali, iż docenić należy wszystkie władze miast, powiatów i gmin, także przedsiębiorców oraz organizacje i kluby wodniackie za ich działania na rzecz wzbogacania infrastruktury i oferty turystyki wodnej w Polsce, za działania proekologiczne, organizację wielu cennych i atrakcyjnych regat, rejsów i innych wydarzeń oraz za różnorodne działania informacyjne i promocyjne. W wielu przypadkach porównywać trzeba było kandydatów o podobnym dorobku bądź też wybierać pomiędzy miejscami, które mają ze względów przyrodniczych i historycznych nieporównywalne warunki działania.

Jury postanowiło więc, iż wszyscy kandydaci otrzymają Certyfikaty Nominacji do Nagrody Przyjaznego Brzegu, świadczące o docenieniu dotychczasowych ich starań i zachęcające do dalszych działań.

Ostatecznie Jury przyznało następujące nagrody, które zostały wręczone uroczyście laureatom 13 marca 2005 r. na Targach "Wiatr i Woda" w Warszawie:

1. Grand Prix Przyjaznego Brzegu:

  • - Wrocław - stolica Dolnego Śląska i jego środowisko animatorów turystyki wodnej.

2. Nagrody Przyjaznego Brzegu:

  • - Dąbrowa Górnicza wraz z Klubem Turystyki Żeglarskiej "Tramp" - jako duże miasto rozbudowujące centrum sportów wodnych i rekreacji wodnej dla Górnego Śląska, podejmujące budowę nowego zbiornika mającego kilkaset hektarów, oraz klub od 50. lat nazywany "szkołą śląskiego żeglarstwa";
  • - Giżycko - jako tradycyjne, duże centrum turystyki i sportów wodnych, konsekwentnie wzbogacające ofertę, wychodzące z inicjatywą "Ekomariny";
  • - Polańczyk - gmina Solina i Licencjonowany Ośrodek Szkolenia Żeglarskiego w Polańczyku Krośnieńskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego - za wspieranie dynamicznego rozwoju infrastruktury turystycznej i żeglarskiej Jeziora Solińskiego z jednoczesną ochroną środowiska naturalnego, animowanie nowych inicjatyw i pokonywanie przeszkód losowych;
  • - Jacht Klub Morski NEPTUN w Gdańsku - Górkach Zachodnich - za modernizację i rozbudowę przystani z własnych środków, z uwzględnieniem potrzeb ochrony środowiska oraz za życzliwe i gościnne traktowanie żeglarzy odwiedzających tę przystań.

3. Nagrody Specjalne:

  • - Dolnośląski Komitet Organizacyjny Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach - za integrację środowiska wodniaków, działaczy turystycznych, administracji samorządowej i państwowej Dolnego Śląska oraz stworzenie w roku 2004 unikatowej oferty dla sympatyków turystyki wodnej z Polski i z innych krajów,
  • - Frankfurt nad Odrą i Słubice - za współpracę międzynarodową.
  • - Krosno Odrzańskie - za odwagę w działaniach.
  • - Szkoła Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią - za kształcenie nowych kadr wodniackich.
  • - Józef Rusiecki - za monitoring przyjazności brzegów na szlaku Pętli Toruńskiej.

W pierwszej edycji Nagrody Przyjaznego Brzegu triumfował Wrocław i jego środowisko animatorów turystyki wodnej, którzy za ogólny dorobek otrzymali główną nagrodę - Grand Prix Przyjaznego Brzegu oraz Nagrodę Specjalną dla Dolnośląskiego Komitetu Organizacyjnego Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach.

Jury Nagrody Przyjaznego Brzegu wzięło pod uwagę szczególny charakter Wrocławia jako ważnego węzła wodnego, a Odrę jako atrakcyjny turystycznie szlak wodny, wrocławskich wodniaków i działaczy zaś jako godny naśladowania przykład współdziałania. Uzasadnienie werdyktu Jury jest bardzo obszerne, ale warte przytoczenia i upowszechnienia:

Wrocław ma sprzyjające naturalne warunki wodne i wieki zagospodarowywania akwenów. Odra łączy Wrocław ze światem, nie tylko przez ujście, ale i szlaki wiodące Hawelą i Sprewą na zachód, Wartą i Kanałem Bydgoskim na Wisłę. W przeciwieństwie do Wisły jest to rzeka żeglowna, więc swobodnie dopływają tu statki pasażerskie. Kajakami zaś przypłynąć można z Czech, od źródeł rzeki. W bliskości Wrocławia znajdują się zbiorniki wodne umożliwiające uprawianie żeglarstwa, dopływy Odry zaś, górskie i nizinne, stanowią zaplecze dla kajakarstwa, od rodzinnego, amatorskiego po wyczynowe. Wiosną, latem na wrocławskiej Odrze spotkać można niemal wszystko, co pływa - towarowe barki mijają się ze statkami pasażerskimi z Niemiec, z Holandii, nawet ze Szwajcarii. Obok stateczki lokalnej żeglugi, jachty, kajaki, rowery wodne. Trafić można na regaty żeglarskie na tle wysmukłych wież katedry, a także na regaty wioślarskie Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Wrocławskiego, wzorowane na słynnej rywalizacji Oksford i Cambridge. Można spotkać nawet tratwy i pozostałą armadę Flisu Odrzańskiego, płynącego co rok z brzegu do Szczecina, z międzynarodową załogą.

Za rok będzie 125. rocznica zorganizowanych we Wrocławiu pierwszych w Europie wyścigów wioślarskich. Wrocławscy wodniacy przypominają też, iż przed II wojną światową było we Wrocławiu ponad sto klubów żeglarskich i wioślarskich. Były to nie tylko miejsca uprawiania sportów i rekreacji, ale także prestiżowych balów i koncertów.

We Wrocławiu istnieje konsekwentnie realizowany program rewitalizacji dawnych przystani, śluz, mostów i innych zabytków techniki wodnej, mający jednocześnie wyraźny cel użytkowy - ponowne udostępnienie staromiejskiego szlaku rzecznego oraz pętli wrocławskiej - okrężnego szlaku Odrą i jej odnogami w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego. Dzięki temu w roku 2004 po raz pierwszy po wojnie otwarta została dla wodniaków zabytkowa Śluza Mieszczańska, będąca dotąd przeszkodą w przepłynięciu przez śródmieście Wrocławia obok wspaniałych zabytków Ostrowa Tumskiego. Program wrocławski stanowi jednocześnie część szerszego planu, realizowanego przez urzędującego tu Pełnomocnika Rządu ds. Programu Odra 2006, dążącego wspólnie z partnerami do lepszego zagospodarowania Odry, z uwzględnieniem potrzeb zarówno gospodarczych, turystycznych, jak i ochrony środowiska.

Wrocław dysponuje licznym środowiskiem sympatyków turystyki i sportów wodnych. Działają liczne kluby, zarówno należące do struktur PZŻ, PTTK, AZS, PZKaj., PZMWiNW, harcerskie, wreszcie niezależne. Ich członkowie uprawiają zarówno sporty kwalifikowane, jak i rekreację, organizują krajowe i międzynarodowe regaty, rejsy i spływy, szkolą adeptów, wędrują po wszystkich akwenach Polski, wszystkich morzach i oceanach świata. Wspierają ich naukowcy, samorządowcy, przedstawiciele administracji wodnej i terenowej. W dodatku potrafią ze sobą współpracować, co wcale nie jest częste między osobami z różnych klubów i środowisk.

W ramach "Dolnośląskiego Powitania Unii Europejskiej na polskich wodach", trwającego od 3 kwietnia do 23 października 2004 r., we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku zorganizowano 42 imprezy: rejsy i regaty żeglarskie, spływy kajakowe, wyścigi wioślarskie, kajakowe i motorowodne, goszczono rejsy i spływy długodystansowe lub organizowano ich inauguracje, przygotowano także imprezy towarzyszące - parady, pokazy, festyny, konferencje, odczyty i inne. Część wydarzeń miała charakter lokalny, inne zasięg ogólnopolski lub międzynarodowy. Pojawiał się też kontekst historyczny, np. przy okazji otwarcia po ponad półwiekowej przerwie Śluzy Mieszczańskiej czy regat przypominających pierwsze w Europie wyścigi wioślarskie zorganizowane tu 123 la-ta wcześniej, 25 września 1881 r.

Kulminacją "Dolnośląskiego Powitania" były dni 26 i 27 czerwca 2004 r., które zyskały miano "Wrocławskiej Gali". W tych dniach odbyło się łącznie 12 imprez, które stanowiły atrakcyjną część odbywającego się w tym czasie Święta Wrocławia. Jak to komentowały media, stolicą polskiego żeglarstwa i wodniactwa w tych dniach stał się właśnie Wrocław.

"Dolnośląskie Powitanie Unii Europejskiej" było akcją wyjątkową w skali całej ogólnokrajowej operacji Powitania, a to ze względu na liczbę wydarzeń i uczestniczących osób oraz instytucji. Wyjątkową również w skali Wrocławia i Dolnego Śląska, ze względu na wspólne stworzenie i realizowanie tego programu przez zrzeszonych w różnych klubach lub niezrzeszonych żeglarzy, kajakarzy, wioślarzy, motorowodniaków - od kilkuletnich adeptów po weteranów, a także różnego typu służb wodnych (WOPR, Urząd Żeglugi Śródlądowej, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Policja Wodna), działaczy organizacji sportowych i turystycznych, pracowników naukowych. Do akcji włączył się Dolnośląski Urząd Wojewódzki, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego i Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Programu dla Odry 2006. We Wrocławiu bardzo dobrze ułożyło się współdziałanie przedstawicielstw ogólnopolskich współorganizatorów Powitania, czyli Wrocławskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego i Oddziału Wrocławskiego PTTK.

Cennym partnerem była Poczta Polska, która wydała okolicznościową kolorową kartę korespondencyjną "Dolnośląskiego Powitania Unii Europejskiej" oraz stemple okolicznościowe i specjalny okolicznościowy datownik.

We Wrocławiu opracowano i na bieżąco aktualizowano stronę internetową na temat dolnośląskiego i ogólnopolskiego Powitania. Patronat medialny nad akcją "Powitania" objęła Telewizja Regionalna TVP3. Publikacje na temat "Powitania" zamieszczały magazyny: żeglarski "Szkwał", turystyczny "Na szlaku" oraz "Sport i turystyka". Relacje z imprez "Powitania" ukazywały się także w prasie codziennej.

Cała akcja Dolnośląskiego Powitania odbywała się pod Honorowym Patronatem Wojewody Dolnośląskiego, Pełnomocnika Rządu ds. Programu dla Odry 2006. Wrocław był jedynym ośrodkiem w Polsce, gdzie powstał zarówno Komitet Organizacyjny Powitania, jak i Komitet Honorowy, i oba skutecznie, jak widać z opisywanych efektów, działały. W czasie uroczystego zakończenia akcji Dolnośląskiego Powitania jego organizatorzy otrzymali wiele gratulacji i dyplomów od różnych instytucji i osób, wysoko oceniających zarówno przygotowany program, jak i jego realizację. Przyznane Nagrody Przyjaznego Brzegu 2004 są ukoronowaniem udanej akcji "Dolnośląskiego Powitanie Unii Europejskiej na polskich wodach" - bardzo miłym, ale jakże zasłużonym.

Mirosław Czerny, Leszek Mulka
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT