PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 3-4 (16-17)/2004
ISSN 1642-0853

Krośnieńscy emeryci w Kotlinie Jeleniogórskiej

Zarząd Rejonowego Oddziału Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Krośnie Odrzańskim w ramach obchodów VI Edycji Dni Seniora pod patronatem marszałka lubuskiego Andrzeja Bocheńskiego zorganizował dla swych członków autokarową wycieczkę rekreacyjno-poznawczą podgórskimi trasami województwa dolnośląskiego.


Celem podróży - jak stwierdził prezes Zarządu Eligiusz Lodziński - było zapoznanie uczestników z interesującymi terenami i zabytkami pod względem kultury, historii, krajoznawstwa i religii w większości nie znanymi przez krośnieńskich emerytów. Szczegółowe informacje o trasie podróży, historii i zabytkach przekazywał uczestnikom przewodnik - Józef Cieślak.

Trasa wycieczki wiodła przez Nowogród Bobrzański, Żagań, Iłowę, Węgliniec, Lubań Leśny, gdzie zwiedzono leżący na wysokim brzegu rzeki Kwisy zamek Czocha. Wybudowany został na granitowej skale w XIII w. jako warownia obronna północnej granicy Czech. Od połowy XIV w. należał do rodów rycerskich. W roku 1433 w czasie wojen husyckich został zdobyty przez powstańców pod wodzą Czirnina z Lipy, ale rok później został odbity przez właściciela Hartunga von Klüxa. W XVI w. zamek gruntownie przebudowany w stylu renesansowym, a poprzez zbudowane basteje dostosowany do broni palnej. Pod koniec XVIII w. ogromny pożar zamienił zamek w ruinę, ale został szybko odbudowany przez ówczesnych właścicieli. Zasadnicza przebudowa i rekonstrukcja miała jednak miejsce na początku XX w., kiedy to nadano mu charakter romantycznego gotycko-renesansowego zamku i stan ten zachował się niemal niezmieniony do dziś. W 1952 r. został przejęty przez wojsko, które urządziło w nim ośrodek wypoczynkowy dla oficerów, obecnie zaś mieści się tu hotel. Podzamcze zamku składa się z dwóch dziedzińców, na których znajduje się wiele klasycystycznych rzeźb, a na renesansowym portalu nadbramnym - genealogia dawnych właścicieli. Bogato wyposażone sale owiane są licznymi legendami, co jest dodatkową atrakcją dla zwiedzających, na przykład łóżko z zapadnią, dzięki której można osobę śpiącą przenieść do fosy - zapadnia używana była podobno często przez niezadowolonych kochanków. W latach II wojny światowej w zamku miały być przechowywane zrabowane przez Niemców dzieła sztuki, a w zamkowym skarbcu - insygnia koronacyjne rosyjskich carów. Z wieży zamkowej można podziwiać piękną panoramę leśnej okolicy. Zbudowaną na początku XX w. zaporą spiętrzone wody Kwisy utworzyły jezioro Leśniańskie, przy którym funkcjonuje od 1907 r. elektrownia wodna o mocy 2,8 MW.

Kolejny etap trasy to Podgórze Sudeckie i podziwiana przez uczestników wyprawy panorama Karkonoszy - piękna o każdej porze roku przy dobrych warunkach pogodowych. Niektórzy po raz pierwszy zobaczyli Śnieżkę oraz Chojnik i zapałali chęcią ich zdobycia.

Najstarszą wsią u podnóża Karkonoszy jest Miłków, wzmiankowany na początku XIV w. W czasie reformacji wieś była ośrodkiem protestantów, a w okresie kontrreformacji - w wiekach XVII-XVIII -w okolicznych leśnych zborach odprawiano tajne nabożeństwa dla luteranów. Dziś największą atrakcją wsi jest wybudowany w latach siedemdziesiątych XVII w. neobarokowy pałac rodziny von Matuschków otoczony kilkuhektarowym parkiem z drzewostanem liczącym 200 lat. Mieści się w nim luksusowy hotel.

Dalej widokowo urozmaiconą trasą wiodącą przez Rudawski Park Krajobrazowy, Karpacz, Kowary, Kamienną Górę krośnieńscy wycieczkowicze dotarli do Krzeszowa. Do okazałego zespołu klasztornego cystersów należą: kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (sanktuarium Matki Bożej Łaskawej), kościół pw. Świętego Józefa, Mauzoleum Piastów Świdnicko-Jaworskich, Kaplice Marii Magdaleny i Grobu Bożego. Kościoły uchodzą za perły barokowej architektury i sztuki. Szczegółową informację o tych zabytkach przedstawiła benedyktynka - siostra Stefania.

Fundatorką zakonu benedyktynów w roku 1242 była księżna Anna - wdowa po Henryku II Pobożnym, ale pół wieku później jej wnuk - książę świdnicki Bolko I - wykupił okoliczne tereny i osadził cystersów. Zakon ten rozbudowywał obiekty kościelne, sprowadzając rzemieślników i artystów z Czech oraz z Austrii. Posiadał cennę bibliotekę z ponad 15 tysiącami woluminów. Szczególną wartością kościoła pw. Wniebowzięcia NMP - pełnego harmonii architektury, rzeźby i malarstwa - jest XIV-wieczny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący według podania z Bizancjum, koronowany przez Jana Pawła II w Legnicy 2 czerwca 1997 r. W roku 1998 papież nadał świątyni godność bazyliki mniejszej. Obraz jest obiektem szczególnego kultu wiernych. W kościele pw. św. Józefa przepiękne malowidła ścienne w latach 1693-1695 wykonał Michał Leopold Willmann - najwybitniejszy malarz śląski doby baroku. Freski te były odnawiane w latach 1938-1944 i w latach dziewięćdziesiątych XX w. Po wschodniej stronie bazyliki usytuowane jest (na terenie cmentarza) i połączone z nią Mauzoleum Piastów Świdnicko-Jaworskich. Jego kompozycją centralną - przyciągającą uwagę turystów - jest obelisk symbolizujący potęgę świdnicko-jaworskich Piastów, na którym napis początkowo poświęcony był księciu Bernardowi Statecznemu, dziś zaś - legendarnemu Bolkowi III. Przy obelisku stoją książęce sarkofagi: Bolka I i Bolka II oraz rzeźby księżnych Agnieszki (żony Bolesława II) i Beatrycze (żony Bolka I) - stojące jakby odwrotnie, bowiem księżna Beatrycze znajduje się przy sarkofagu Bolka II, a przy sarkofagu Bolka I - księżna Agnieszka.

Organizatorami tej wspaniałej wycieczki byli członkowie Zarządu Rejonowego Oddziału Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Krośnie Odrzańskim, spośród których na wyróżnienie zasłużyli: Maria Bieć, Halina Wenkler, Maria i Tadeusz Timoszykowie, Teresa Oleszczuk, Mieczysława Zając, Teresa Nowak, Eugenia Gwóźdź, Leokadia i Józef Makuchowie, Janina Mieczyska, Czesława Kraus, Irena Adach i Zbigniew Olędzki. Bezpieczna zaś i punktualna jazda - mimo trudnych warunków terenowych - to zasługa kierowców krośnieńskiego oddziału PKS. Ich pracę wycieczkowicze nagrodzili ciepłymi słowami podziękowania i gromkimi brawami.

Atmosfera wśród uczestników wycieczki dowodziła o potrzebie organizowania podobnych podróży, będących elementem rekreacji, poznania i integracji środowiska - wziął to sobie głęboko do serca prezes Zarządu Rejonowego Eligiusz Lodziński.

J.C.

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT