PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 3-4 (16-17)/2004
ISSN 1642-0853

50 lat Oddziału PTTK Sudetów Wschodnich w Prudniku

W roku 2004 mija 50. rocznica powołania Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Sudetów Wschodnich na ziemi prudnickiej. Lata te można podzielić na pięć okresów związanych z ludźmi, którzy wówczas działali.


Lata 1954-1960 - prezes Aleksander Mokrski

Na terenie powiatu prudnickiego powołano do życia dwa koła PTTK - w Prudniku i w Głogówku, które były zalążkiem powstałego w roku 1954 Oddziału PTTK w Prudniku. Początkowo działalność ograniczała się do obsługi ruchu wycieczkowo-turystycznego. Aby zwiększyć dochód dla Oddziału PTTK, Aleksander Mokrski zapoczątkował zwyczaj organizowania specjalnych pociągów na przedstawienia operetkowe i operowe do Gliwic, do Bytomia i do Wrocławia, który trwał do 1969 r.

12 lutego 1957 r. Eugeniusz Durlik w ramach turystyki kwalifikowanej założył Sekcję Samochodowo-Motocyklową, liczącą 55 członków (28 motocykli i 11 samochodów). Członkowie sekcji brali udział w imprezach turystycznych, m. in. w Zjeździe Samochodowo-

Motocyklowym do Krakowa na Festiwal Sztuki w 1959 r. (40 osób). Ponadto organizowano wycieczki do Częstochowy, do Zakopanego, do Wisły, na Pojezierze Mazurskie oraz przeprowadzano pogadanki na temat sprzętu motorowego.

Lata 1960-1973 - prezesi: Antoni Baczyński, Alojzy Sikociński, Mieczysław Papierski

Rok 1960 był rokiem przełomowym w działalności oddziału PTTK. Powołano komisje turystyki kwalifikowanej: motorową (J.Hołyński, S.Bródka, S.Kuźnar, S.Begej, J. Kowalski, M. Lis, J. Grosz, D. i M. Papierscy), górską, kolarską, pieszą i narciarską. Waldemar Kubiczek jako pierwszy w oddziale uzyskał uprawnienia przodownika turystyki motorowej z nr.194. W ramach uroczystości związanych z obchodami Tysiąclecia Państwa Polskiego i 700-lecia miasta Prudnika pod przewodnictwem Jakuba Hołyńskiego w dniach 11-12 czerwca 1960 r. został zorganizowany Ogólnopolski Rajd Motorowy, w którym wzięło udział 373 uczestników na 225. pojazdach. W 1961 r. klub był współorganizatorem V Motorowego Rajdu Wielkopolskiego na trasie Poznań-Wrocław-Prudnik o długości 430 km, na który zgłosiło się 247 osób. Natomiast od 1963 r. organizowano Prudnickie Ogólnopolskie Rajdy Motorowe, a było ich 18 (tj. do roku 1981). Ponadto brano udział w innych rajdach motorowych i ogólnopolskich zlotach przodowników turystyki motorowej.

W 1967 r. powstał Klub Górski "Oscypek", na którego czele stanął Jan Roszkowski. Członkowie klubu byli kierownikami tras na tradycyjnych jesiennych opolskich rajdach tatrzańskich (JORT) oraz pracowali przy odnawianiu i znakowaniu szlaku turystycznego na naszym terenie. Organizowano "Noc kupały" i "Polską złotą jesień", w których brało udział po 500 osób.

Komisję Narciarską prowadził Jacek Przybylski i w 1963 r. zorganizował I Rajd Narciarski na trasie Prudnik - Kopa Biskupia - Prudnik.

W celu utrzymania biura oddział PTTK wziął na siebie sprzedaż biletów PKS. Pomimo to poniesiono straty spowodowane nie otrzymaniem środków transportu z PKS na wycieczki.

Lata 1973-1992 - prezes Elżbieta Zagłoba-Zygler

'W okresie tym położono główny nacisk na turystykę kwalifikowaną i zdobywanie odznak turystycznych. Do czasu reaktywowania Komisji Turystyki Pieszej przez Elżbietę Zagłoba-Zygler w roku 1973 - członkowie Oddziału PTTK uczestniczyli w imprezach organizowanych przez inne oddziały, jak: w rajdach tatrzańskich, w "Sudeckiej Wiośnie", w rajdzie świętokrzyskim, itp. Komisja Turystyki Pieszej zmieniła styl i zasady współpracy z młodzieżą. W okresie zimy organizowano "Wieczory piosenki rajdowej", prelekcje krajoznawcze, kuligi. W 1974 r. zorganizowano kurs organizatorów turystyki, po którym 36 osób uzyskało uprawnienia organizatora turystyki i tym samym mogli samodzielnie prowadzić wycieczki oraz imprezy turystyczne. W ciągu roku organizowano rajdy w Sudetach i w Karpatach, jak: "Wiosna", "Lato", "Jesień", w których rocznie brało udział około 300 osób. Wszystkie imprezy turystyczne kończyły się ogniskiem z zabawami i z konkursami prowadzonymi przez Zbigniewa Zagłoba-Zygler. Na rajdy jechało się pociągiem z Prudnika. Ponadto na naszym terenie urządzane były: "Rajd z Babą", "Andrzejki", "Maraton Pieszy", a wielu działaczy tutejszego oddziału brało udział w indywidualnych rajdach, jak: w Ogólnopolskim Rajdzie "Szlakiem Architektury na Śląsku", w pieszym, w motorowym "Klakson" oraz w "Rajdach Geodetów", zajmując tradycyjnie pierwsze miejsce za piosenkę rajdową i transparent turystyczny. Działacze oddziału brali udział w organizacji imprez ogólnopolskich i międzynarodowych na naszym terenie, jak na przykład: Ogólnopolski Zlot Przodowników Turystyki Motorowej, Górskiej i Pieszej, Ogólnopolski Turniej Turystyczno-Krajoznawczy, IV Kongres Krajoznawstwa Polskiego, Międzynarodowy Zlot Przyjaźni i Międzynarodowy Rajd Kolarski (AIT).

W tych latach członkowie oddziału uzyskali uprawnienia przodownickie: górskie (4 osoby), piesze (13 osób ), motorowe (6 osób), narciarskie (2 osoby).

Zwrócono uwagę na popularyzację zdobywania odznak turystycznych, a więc obok istniejącego Referatu Weryfikacyjnego Turystyki Motorowej (od 1961 r. do 2002 r. prowadził Mieczysław Papierski ), powołano Referat Turystyki Pieszej (od 1974 r. do chwili obecnej - Elżbieta i Zbigniew Zagłoba-Zygler) i Referat Turystyki Górskiej (od 1980 r. do dzisiaj - Jacek Przybylski).

W roku 1979 z inicjatywy Elżbiety i Zbigniewa Zagłoba-Zygler po raz pierwszy został zorganizowany Rajd Maluchów, w którym udział wzięło 120 dzieci.

17 listopada 1979 r. odbyła się wielka uroczystość - jubileusz XXV-lecia Oddziału PTTK w Prudniku. Na akademii w Urzędzie Miasta i Gminy wręczono puchary i odznaczenia. Za całokształt 25-letniej pracy oddział został odznaczony Złotą Honorową Odznaką PTTK, a 28 kwietnia 1987 r. - wpisany do Księgi Zasłużonych dla Miasta i Gminy Prudnik.

Komisja Turystyki Motorowej - Turystyczny Klub Motorowy "Zryw" tradycyjnie organizował otwarcia i zakończenia sezonu motorowego i kontynuował prudnickie ogólnopolskie rajdy motorowe. W ostatnim XVIII rajdzie w 1981 r. z metą w Otmuchowie wzięło udział 131 osób. Natomiast od 1984 r. z inicjatywy Mieczysława Papierskiego zaczęto organizować ogólnopolskie indywidualne rajdy motorowe "Ratusze w Polsce". Komisja Motorowa Zarządu Głównego PTTK za aktywną działalność wyróżniła Turystyczny Klub Motorowy "Zryw"- Złotą Motorową Odznaką Turystyczną I klasy.

W latach tych prowadzono klasyfikację na "Najaktywniejszego Turystę Roku". Do najżywotniejszych kół PTTK należało koło "Watra" przy Szkole Podstawowej nr 4 (opiekun Andrzej Polak), które w imprezach wojewódzkich i krajowych zdobywało czołowe miejsca oraz Koło PTTK przy Szkole Podstawowej w Moszczance (opiekun Wanda Jakimko). Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego organizowało wycieczki zbiorowe i prowadzono wypożyczalnię sprzętu turystycznego do roku 1982. Oddział PTTK nie był dotowany i utrzymywał się wyłącznie z wypracowanych dochodów. Ponieważ zakłady pracy posiadały już własne pojazdy, Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego ograniczało się tylko do załatwiania miejsc noclegowych, przewodników i wyżywienia. W 1980 r. nastąpiło połączenie Biura Oddziału PTTK z Głuchołazami, a później z Paczkowem w Międzyoddziałowe Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK z siedzibą w Głuchołazach. W roku 1990 Międzyoddziałowe Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK uległo likwidacji i tym samym zaprzestano działalności gospodarczej.

26 lipca 1991 r. Oddział PTTK w Prudniku uzyskał osobowość prawną w Sądzie Wojewódzkim w Opolu poprzez wpisanie do rejestru stowarzyszeń. Decyzją Zarządu Głównego PTTK zlikwidowano zarządy wojewódzkie PTTK (opiekunem oddziału w Prudniku i doradcą z ramienia Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Opolu od 1977 r. był Lucjusz Bilik). 22 listopada 1990 r. powołano Regionalny Ośrodek Programowy PTTK Śląska Opolskiego w Opolu, a na przewodniczącą Rady Programowej ROP-u w województwie opolskim wybrano 14 stycznia 1991 r. - Elżbietę Zagłoba-Zygler (do 1999 r.). Na zakończenie kadencji i " swojego prezesowania" w oddziale - prezes zorganizowała dla działaczy i członków oddziału wycieczkę do Wiednia.

Lata 1992-1997 - prezes Andrzej Polak

W naradach - szkoleniach organizowanych przez Regionalny Ośrodek Programowy PTTK Śląska Opolskiego brali udział nauczyciele-opiekunowie kół PTTK w celu rozpowszechnienia turystyki w szkołach. Dalej organizowano rajdy: "Rajd z Babą", "Andrzejki", mikołajkowy, maluchów (15 rajdów prowadził Zbigniew Zagłoba-Zygler, a od 1994 r. Józef Michalczewski przy dużej pomocy Ryszarda Grajka), oraz otwarcia i zakończenia sezonu motorowego i Ogólnopolski Indywidualny Rajd Motorowy PTTK "Ratusze w Polsce". Turystyczny Klub Motorowy "Zryw" otrzymał Plakietkę "Złotej Kierownicy". W 1995 r. w Międzynarodowym Rajdzie Kolarskim AIT w Portugalii brała udział ekipa z Prudnika. Była to impreza szkoleniowa, gdyż w dniach 20-27 lipca 1996 r. oddział PTTK w Prudniku był współorganizatorem rajdu AIT w Polsce.

Lata 1997 - do chwili obecnej - prezes Józef Michalczewski

W okresie kadencji rozpoczęła działalność Sekcja Kolarska, początkowo pod przewodnictwem A. Trybuły, a od 2001 r.- Andrzeja Białpotockiego i Andrzeja Sewielskiego. Sekcja organizuje w każdą sobotę sezonu wycieczki rowerowe nie tylko na terenie Polski, ale i w Czechach. Dziełem sekcji jest 3-stopniowa odznaka kolarska "W Królestwie Pradziada", którą można zdobywać na terenie polsko-czeskiego pogranicza. Dużym powodzeniem cieszą się rajdy Andrzejkowe, polegające na nocnym wejściu na szczyt Kopy Biskupiej oraz rajdy pierwszomajowe organizowane przez Henryka Szmulika w Sudetach i w Karpatach. Tradycyjnie w styczniu odbywa się "Noworoczne spotkanie animatorów krajoznawstwa i turystyki" przy opłatku i polskich kolędach. Rajd "Barwy Jesieni" organizowany przez Leszka Piątkowskiego wspólnie z dyrekcją parku krajobrazowego ma charakter turystyczno-edukacyjny, a uczestniczy w nim ponad 200 młodych osób. W rajdach maluchów (kierownik J. Michalczewski) liczba uczestników przekracza 1000 dzieci. Natomiast w rajdzie mikołajkowym, którego organizatorem jest Adam Dworak, bierze udział około 150. dzieci z okolicznych wsi. Obecnie na rajdy jeździ się autokarem z Prudnika do miejsca noclegowego i wędruje się pieszo.

Wspólnie z Prudnickim Ośrodkiem Kultury od kilku lat organizowany jest Konkurs Krajoznawczy "Co wiesz o Śląsku Opolskim" (R. Grajek, M. Papierski, A, Dereń).

W 2001 r. Turystyczny Klub Motorowy "Zryw" zorganizował ogólnopolski rajd pn. "Szlakami ks. kardynała Stefana Wyszyńskiego", w którym uczestnicy byli z 8 województw. Natomiast w 20. ogólnopolskich indywidualnych rajdach motorowych PTTK im. Mieczysława Papierskiego "Ratusze w Polsce" wzięło udział 816 załóg z 711. pasażerami z całej Polski, tj. 1 527 osób.

Rok 2002, zgodnie z rezolucją Organizacji Narodów Zjednoczonych, został ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Gór. W próbie bicia rekordu Guinessa turyści prudniccy przeszli odcinek trasy z Prudnika do Pokrzywnej (organizator P. Kawecki). Było to pierwsze równoczesne przejście głównego szlaku górskiego między Świeradowem a Haliczem, 14 września 2002 r. zaś - w liczbie turystów znajdujących się jednocześnie na najwyższych szczytach wszystkich pasm górskich w Polsce. Dla nas była to Biskupia Kopa, gdzie spotkało się 566 turystów. Impreza ta została wyróżniona "Wieżą Woka" - za Wydarzenie Roku 2002 w plebiscycie "Tygodnika Prudnickiego". Była to najbardziej liczna i najlepiej zorganizowana impreza w Polsce.

Uchwałą Zarządu Oddziału PTTK w Prudniku ustalone zostały odznaki turystyczne i krajoznawcze: odznaka "Kolarski Rajd Dookoła Ziemi Bialskiej", Odznaka Krajoznawcza "Ziemi Prudnickiej" i "Odznaka im. Prymasa Tysiąclecia", Odznaka Turystyczna "W Królestwie Pradziada" oraz wytyczony został przez Andrzeja Derenia "Szlak Historyczny Lasów Królewskiego Miasta Prudnika".

W okresie 50 lat działacze tutejszego oddziału uzyskali następujące uprawnienia: instruktor krajoznawstwa Polski (1 osoba) i regionu (5), przodownik turystyki górskiej (10), przodownik turystyki pieszej (15), przodownik turystyki kolarskiej (5), przodownik turystyki motorowej (14), w tym zasłużony przodownik turystyki motorowej (5).

Liczba członków oddziału PTTK w Prudniku na dzień 31 grudnia 2003 r. to 243 osoby. Działacze oddziału byli wybierani do władz wojewódzkich PTTK, jak i do Zarządu Głównego PTTK oraz zostawali wyróżniani najwyższymi odznaczeniami Towarzystwa, jak również państwowymi.

W marcu 2004 r. w Muzeum Ziemi Prudnickiej zorganizowano wystawę "50 lat PTTK na Ziemi Prudnickiej", którą zwiedziło ponad 2 000 osób. Imprezą promocyjną było Turystyczne Prudnickie Vademecum w Prudnickim Ośrodku Kultury oraz specjalny program publicystyczny z cyklu "Dzień dobry, co słychać?" pod hasłem "Złoty Jubileusz PTTK Prudnik".

Elżbieta Zagłoba-Zygler
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT