PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 3-4 (16-17)/2004
ISSN 1642-0853

Żeglarska Odznaka Turystyczna - nowe uwarunkowania i wyzwania

Inne znaczenie powinna mieć Żeglarska Odznaka Turystyczna dla odwiedzających Polskę żeglarzy zagranicznych. Trudno sobie wyobrazić wypełnianie w obcych językach Turystycznych Dzienniczków Żeglarskich, a następnie ich weryfikację. Często żeglarska wyprawa do Polski będzie jednorazowa albo bardzo rzadka. Tylko nieliczni będą przypływać do Polski regularnie, aby żeglować po coraz to innych jeziorach i rzekach. Regulamin ŻOT opracowany z myślą o polskich turystach żeglarzach nie znajduje w takich przypadkach zastosowania.


O Żeglarskiej Odznace Turystycznej (ŻOT) pisaliśmy wielokrotnie, gdyż istnieje ona już wiele lat. Odznaka ŻOT została ustanowiona przez PTTK w celu zachęcenia żeglarzy do systematycznego uprawiania turystyki żeglarskiej, połączonej z poznawaniem kraju ojczystego, jego piękna i kultury, jezior, rzek i kanałów, wybrzeża i portów. Sprzyja ona ukierunkowaniu zainteresowań młodych ludzi na żeglarstwo, turystykę i krajoznawstwo oraz skutecznie odciąga od pokus i patologicznych zjawisk współczesnej cywilizacji. Odgrywa ważną rolę w działalności programowej PTTK.

Poznawanie innych krajów, ich akwenów i szlaków wodnych jeszcze w nie tak dawnej przeszłości było dla wielu młodszych i starszych żeglarzy mało realnym marzeniem. Nie wszyscy pamiętają sławetne "klauzule" upoważniające do pływań morskich, nawet w pasie polskich wód przybrzeżnych. Obecnie jesteśmy w innej rzeczywistości. Inne są realia polityczne, gospodarcze i społeczne. 1 maja 2004 r. Polska weszła w skład Unii Europejskiej. Granice zostały otwarte, także dla polskich żeglarzy. Z dnia na dzień okazało się, że można bez formalnych przeszkód dopłynąć wodą z Bydgoszczy, z Warszawy, z Wrocławia i z innych miast, nie tylko do Bałtyku, ale także do Morza Czarnego, Morza Śródziemnego, Morza Północnego i do Atlantyku. Można nawet opłynąć Europę. Środowiska żeglarskie czekały na tę chwilę od dawna i przygotowywały się do niej. Z inicjatywy Komisji Turystyki Żeglarskiej Zarządu Głównego PTTK i przy wsparciu Polskiego Związku Żeglarskiego zorganizowano wielką ogólnopolską operację wodniacką "Powitanie Unii Europejskiej na polskich wodach 2004", nad którą patronat honorowy objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski. Celem tej operacji było zaproszenie turystów żeglarzy i wodniaków z całej Europy do wpłynięcia na szlaki wodne Polski oraz okazanie gotowości na ich przyjęcie, zarówno przez brać żeglarską, jak i przez władze miejscowości leżących nad jeziorami i rzekami. Nasuwa się pytanie o rolę, jaką w tej nowej sytuacji w turystyce żeglarskiej może odgrywać Żeglarska Odznaka Turystyczna. Dla polskich żeglarzy ŻOT będzie nadal znakomitą okazją do inspirowania młodych ludzi do uprawiania turystyki żeglarskiej, zdobywania kolejnych stopni odznaki i w konsekwencji do zdobycia uprawnień Przodownika Turystyki Żeglarskiej PTTK. Wypełnianie Turystycznego Dzienniczka Żeglarskiego nadal będzie dobrą szkołą obowiązku i systematyczności, a sam dzienniczek będzie kroniką turystycznych i żeglarskich dokonań każdego turysty żeglarza, który go prowadzi. Będzie także osobistym pamiętnikiem, który pozwoli nieraz po wielu latach, przypomnieć sobie przebyte trasy, kolegów i różne, miłe czy dramatyczne sytuacje.

To, czy będziemy pływać w kraju czy po zagranicznych akwenach nie będzie miało większego znaczenia. Odpowiedź więc na pytanie: czy w nowych warunkach warto propagować ideę ŻOT i zdobywać kolejne stopnie odznaki brzmi: TAK ! WARTO ! Można śmiało powiedzieć, że nie tylko warto, ale nawet należy i to z wielu powodów.

Turystyka żeglarska, tak samo jak inne rodzaje turystyki kwalifikowanej, łączy się ściśle z poznawaniem kraju ojczystego, jego przyrody, historii, kultury i piękna. Ze swej istoty umożliwia poznanie akwenów i szlaków wodnych, wybrzeży morskich i portów innych krajów. Tak samo jak żeglarstwo uczy szacunku do przyrody, zdyscyplinowania i samodzielności. Odgrywa więc ważną rolę edukacyjną i wychowawczą.

Inne natomiast znaczenie powinna mieć Żeglarska Odznaka Turystyczna dla odwiedzających Polskę żeglarzy zagranicznych. Trudno sobie wyobrazić wypełnianie w obcych językach Turystycznych Dzienniczków Żeglarskich, a następnie ich weryfikację. Często żeglarska wyprawa do Polski będzie jednorazowa albo bardzo rzadka. Tylko nieliczni będą przypływać do Polski regularnie, aby żeglować po coraz to innych jeziorach i rzekach. Regulamin ŻOT opracowany z myślą o polskich turystach żeglarzach nie znajduje w takich przypadkach zastosowania. Nie ulega jednak wątpliwości, że zagraniczni żeglarze chcieliby otrzymać na zakończenie rejsu po polskich akwenach i szlakach wodnych odznakę, która stanowiłaby potwierdzenie ich żeglarskich przygód w Polsce, a zarazem była miłą pamiątką. Zachodzi pilna potrzeba opracowania regulaminu odznaki przeznaczonej dla zagranicznych żeglarzy oraz zaprojektowania atrakcyjnej formy graficznej odznaki. Odznaka taka, na przykład "ŻOT - Euro" powinna być nie tylko miłą pamiątką, ale także zachętą do ponownego przypłynięcia do Polski. Jest to zadanie, które stoi przed Komisją Turystyki Żeglarskiej Zarządu Głównego PTTK i które należy rozwiązać jak najszybciej.

Podstawowe zasady zdobywania ŻOT

Warto jeszcze przypomnieć podstawowe zasady zdobywania odznak ŻOT oraz sposoby popularyzacji tej odznaki. O odznakę ŻOT może ubiegać się każdy turysta żeglarz, który ukończył 12 lat i który spełnia warunki określone w regulaminie ŻOT. Pierwszym krokiem jest zdobycie odznaki ŻOT popularnej, która ma na celu zachęcenie najmłodszych żeglarzy do uprawiania turystyki żeglarskiej, zdobywania kolejnych stopni aż do odznaki Dużej Złotej. Odznakę popularną ŻOT można uzyskać po zdobyciu zaledwie 100 punktów na obozach żeglarskich oraz w czasie krótkotrwałych rejsów rekreacyjnych i rodzinnych.

Ważną sprawą jest popularyzacja idei ŻOT. Organizatorzy obozów żeglarskich, rejsów rodzinnych i rekreacyjnych, a przede wszystkim Przodownicy Turystyki Żeglarskiej PTTK, mają obowiązek pokazać młodym żeglarzom uroki turystycznego żeglowania i piękno otaczającej przyrody oraz zapoznać ich z Żeglarską Odznaką Turystyczną.

Przyznawanie i wręczanie popularnej odznaki ŻOT uczestnikom stacjonarnych obozów szkoleniowych i rekreacyjnych, a także obozów wędrownych i rejsów rodzinnych należy przyjąć za regułę. Jest to ważne zadanie, jakie mają do spełnienia Przodownicy Turystyki Żeglarskiej PTTK. Do programu szkolenia żeglarskiego takich obozów, szczególnie tych organizowanych przez oddziały i kluby PTTK, należy koniecznie wprowadzać zagadnienia związane z turystyką żeglarską, w tym omawianie regulaminu ŻOT i zasad zdobywania kolejnych stopni odznaki ŻOT. Ważnym elementem zakończenia każdego obozu i rejsu powinno być uroczyste wręczenie uczestnikom, którzy po raz pierwszy zaznali przyjemności żeglowania, Turystycznego Dzienniczka Żeglarskiego i popularnej odznaki ŻOT. Taka uroczysta forma otrzymania pierwszego stopnia ŻOT na długo pozostanie w ich pamięci i z pewnością zachęci do zdobywania kolejnych stopni ŻOT, a w przyszłości być może uprawnień Przodownika Turystyki Żeglarskiej PTTK. Będzie to zachęta do uprawiania turystyki żeglarskiej przez całe życie, gdyż zdobywanie ŻOT nie jest łatwe i wymaga dużej wytrwałości. Trzeba przez wiele lat pływać po różnych akwenach i pokonywać trudne szlaki wodne, aby zdobyć odznakę Dużą Złotą. Zdobycie zaś jej jest dla każdego turysty żeglarza wielką satysfakcją.

***

Zwracamy się z apelem do działaczy żeglarskich i turystycznych, a przede wszystkim do Przodowników Turystyki Żeglarskiej PTTK, aby wykorzystali wszelkie możliwości w propagowaniu turystyki żeglarskiej i idei ŻOT. Pełny tekst regulaminu ŻOT oraz inne informacje na temat turystyki żeglarskiej można znaleźć na stronach internetowych PTTK.

Turystyczne Dzienniczki Żeglarskie i odznaki ŻOT wszystkich stopni rozprowadza Mazowiecki Oddział PTTK, 00-589 Warszawa, ul. Litewska 11/13, tel. (0-prefiks-22) 629 39 47, fax 627 13 38. Można je także nabywać w oddziałach i w klubach żeglarskich PTTK.

Leszek Mulka
Komisja Turystyki Żeglarskiej Zarządu Głównego PTTK
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT