PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 3-4 (16-17)/2004
ISSN 1642-0853

Jak to z Odznaką Turystyki Pieszej bywało

Ponad pięćdziesiąt lat funkcjonowania odznaki jest wystarczającym powodem, by powrócić do tego tematu raz jeszcze i przypomnieć okoliczności towarzyszące jej powstawaniu oraz przekształcaniu się na przestrzeni lat w rozbudowany system odznak turystyki pieszej. Warto przypomnieć jak i kiedy powstawały poszczególne stopnie odznaki, przytoczyć związane z tym fakty mniej znane lub zupełnie nieznane oraz różnego rodzaju ciekawostki. Przede wszystkim jednak złoty jubileusz odznaki turystów pieszych jest okazją do przypomnienia nazwisk ludzi związanych z propagowaniem pieszych wędrówek krajoznawczych. Pojawią się tu nazwiska osób zaangażowanych w popularyzację towarzyszących tej dyscyplinie turystyki odznak, a szczególnie tych, którzy zajmowali się weryfikowaniem odznak, opracowywaniem i doskonaleniem redakcyjnym ich regulaminów. Warto również przytoczyć zachowane w starych rejestrach nazwiska pierwszych zdobywców poszczególnych stopni odznak turystyki pieszej PTTK.


O półwieczu Odznaki Turystyki Pieszej PTTK

Kilka lat temu - w roku 2002 - uroczyście obchodzono pięćdziesiątą rocznicę powołania Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. Rocznica ta była jednocześnie półwieczem funkcjonowania Odznaki Turystyki Pieszej. W listopadzie 2002 r. na kulminację rocznicowych obchodów ukazała się wydana w formie książkowej historia Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK (1952-2002). Praca ta zawiera dzieje ujętej w formy organizacyjne turystyki pieszej i wszystkiego, co się z nią wiąże. W opracowaniu tym, które jest zbiorowym dziełem kilku autorów, zamieszczono interesujący, rzetelnie opracowany i udokumentowany rozdział pióra Edwarda Jabłońskiego dotyczący odznak turystyki pieszej.

Ponad pięćdziesiąt lat funkcjonowania odznaki jest wystarczającym powodem, by powrócić do tego tematu raz jeszcze i przypomnieć okoliczności towarzyszące jej powstawaniu oraz przekształcaniu się na przestrzeni lat w rozbudowany system odznak turystyki pieszej. Warto przypomnieć jak i kiedy powstawały poszczególne stopnie odznaki, przytoczyć związane z tym fakty mniej znane lub zupełnie nieznane oraz różnego rodzaju ciekawostki. Przede wszystkim jednak ten złoty jubileusz odznaki turystów pieszych jest okazją do przypomnienia nazwisk ludzi związanych z propagowaniem pieszych wędrówek krajoznawczych. Pojawią się tu nazwiska osób zaangażowanych w popularyzację towarzyszących tej dyscyplinie turystyki odznak, a szczególnie tych, którzy zajmowali się weryfikowaniem odznak, opracowywaniem i doskonaleniem redakcyjnym ich regulaminów. Warto również przytoczyć zachowane w starych rejestrach nazwiska pierwszych zdobywców poszczególnych stopni odznak turystyki pieszej PTTK.

Starając się dotrzeć do informacji dotyczących początków Odznaki Turystyki Pieszej (OTP), bezskutecznie poszukiwałem nazwiska autora plastycznej wizji odznaki w jej pierwszej podstawowej wersji. Przetrwała ona w niezmienionej formie do chwili obecnej jako "Mała OTP". Niestety nazwiska jej autora, mimo usilnych poszukiwań, nie udało mi się dotąd ustalić. Odznaka ta, jak pamiętamy, pojawiła się w roku 1952 - nikt wtedy zapewne nie przypuszczał, że da ona początek całemu rozbudowywanemu latami wielostopniowemu systemowi odznak turystyki pieszej PTTK. W drugim numerze miesięcznika "Turysta"- ówczesnego organu Zarządu Głównego PTTK - który ukazał się we wrześniu 1952 r. zamieszczono informację o pojawieniu się nowej odznaki. Wiadomość ta wzbudziła zainteresowanie zwolenników pieszego wędrowania. Należy nadmienić, że w tym czasie istniała już od lat i cieszyła się wielkim powodzeniem górska odznaka turystyczna PTTK. Rosnące liczebnie środowisko entuzjastów pieszego wędrowania na terenach nizinnych oczekiwało na swoją odznakę. Wspomniana notatka w "Turyście" zawierała informacje o zasadach zdobywania nowej odznaki turystycznej, a brzmiało następująco:

Odznaka Turystyczna Piesza może być zdobywana przez turystów i wczasowiczów zwiedzających obszary nizinne Polski. Posiada ona 3 stopnie i jest dostępna dla młodzieży już od 12 roku życia (...).

W okresie tym ukazał się wydany staraniem Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK plakat propagandowy w celu zachęcenia turystów do zdobywania nowej odznaki. Pozbawiona kolorów, czarno- biała reprodukcja tego plakatu również znalazła się we wspomnianym numerze "Turysty". Na plakacie umieszczono parę roześmianych młodych ludzi na tle pogodnego krajobrazu, posiadane przez nich plecaki świadczą o tym, że są to turyści. Tę realistyczną, utrzymaną w charakterystycznej dla tamtych lat stylistyce, kompozycję plastyczną uzupełniało wezwanie - Zdobywaj odznakę turystyki pieszej. Komisja Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK uruchomiła wówczas zakrojoną na szeroką skalę akcję propagandową. Na jej efekty nie trzeba było długo oczekiwać. W czerwcowym numerze "Turysty" zaprezentowano fotografię gipsowego modelu nowej odznaki. Była to pierwsza faza technicznych przygotowań poprzedzających masową produkcję odznaki w Mennicy Warszawskiej. Obok fotografii modelu odznaki było zdanie - Tak będzie wyglądała O.T.P. - PTTK, która ukaże się pod koniec m-ca lutego 1953 r.

Inicjatorzy tego przedsięwzięcia stanęli na wysokości zadania i zgodnie z powyższą obietnicą Odznaka Turystyki Pieszej ukazała się w zaplanowanym terminie. We wspomnianej notatce znalazła się również ważna, praktyczna informacja: Dzienniczki OTP w cenie 3 złotych za sztukę są do nabycia na terenie całego kraju w biurach okręgów PTTK. W gestii okręgowych komisji turystyki pieszej pozostawiono weryfikację Odznaki Turystyki Pieszej w stopniach brązowym i srebrnym. Weryfikację najwyższego złotego stopnia Odznaki Turystyki Pieszej prowadziła Komisja Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. W czerwcowym numerze "Turysty" z roku 1953 ukazał się artykuł Stanisława Gabryszewskiego - zasłużonego działacza Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego - jednego z tych, których portrety znajdują się w sali konferencyjnej Zarządu Głównego PTTK. Stanisław Gabryszewski pełnił w tym pionierskim okresie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. Artykuł ten opatrzony tytułem-hasłem "Zdobywajmy OTP" zawierał interesujące i trafne przemyślenia dotyczące idei towarzyszącej nowej odznace i stawianym przed nią celom. Znalazło się tam następujące zdanie - W kraju naszym góry zajmują niewielki procent całego obszaru, toteż nizinne wycieczki piesze powinny być i są na ogół najdostępniejszą, najtańszą i najpowszechniejszą formą wycieczkowania. Autor w tej części tekstu przedstawił walory nowej odznaki na tle tych, które funkcjonowały już od dawna: OTP różni się od innych odznak tym, że jest dostępna dla wszystkich do późnej starości. Poza tym odznakę tę można zdobywać przez cały rok, a więc i zimą (wyłącznie na wędrówkach pieszych z wykluczeniem jakiegokolwiek środka lokomocji). Słowa te napisane w połowie ubiegłego wieku nadal brzmią przekonywująco i nic nie straciły ze swej aktualności. Wciąż aktualne pozostaje również znamienne stwierdzenie - Odznaka Turystyki Pieszej jest przede wszystkim odznaką krajoznawczą, przy jej zdobywaniu momenty poznawcze górują nad wysiłkiem fizycznym, aczkolwiek i one są brane pod uwagę.

Przez ponad pięćdziesięcioletni okres funkcjonowania odznaki turystyki pieszej również i to niezmiernie ważne stwierdzenie nie straciło nic ze swej aktualności. Elementy krajoznawstwa były od początku i pozostały podstawową cechą właściwie rozumianej turystyki pieszej i towarzyszącej jej odznace.

Trzeba w tym miejscu stwierdzić, że miesięcznik "Turysta", który jak pamiętamy asystował narodzinom Odznaki Turystyki Pieszej i powiadomił o nich świat turystów, ma niemałe zasługi w popularyzacji odznaki i w propagowaniu pieszych wędrówek na terenach nizinnych.

Pierwsze odznaki oczekiwane przez turystów ukazały się zgodnie z planem na przedwiośniu w 1953 r. W roku następnym z inicjatywy Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego na zlecenie PTTK Wydawnictwo "Sport i Turystyka" wydało ilustrowany i barwny folder pod tytułem Turystyka piesza dorosłych. Tymczasem w rejestrach weryfikacji odznaki turystyki pieszej do czerwca 1953 r. odnotowano już ponad czterdzieści osób szczycących się posiadaniem Odznaki Turystyki Pieszej w stopniu złotym.

Należy tu wyjaśnić, że wielu wytrawnych piechurów-krajoznawców w okresie oczekiwania na pojawienie się odznaki prowadziło dokumentację swych pieszych turystycznych eskapad z potwierdzonymi w terenie indywidualnie opracowanymi dzienniczkami wycieczek pieszych. W wielu przypadkach dokumentacja ta uznawana była za wystarczającą i stanowiła podstawę do przyznawania pierwszych stopni odznak turystyki pieszej za wycieczki piesze odbyte jeszcze przed formalnym wprowadzeniem odznaki i opublikowaniem jej regulaminu. Takie potraktowanie turystów należy uznać za słuszne i uzasadnione. Podobne sytuacje powtarzały się jeszcze kilkakrotnie po latach, a dotyczyły nowo wprowadzanych odznak turystyki pieszej "Za wytrwałość" i "Dla najwytrwalszych".

Cofnijmy się jednak do lat pięćdziesiątych XX w. Oto kilka nazwisk spośród pionierów zdobywania odznaki turystyki pieszej: Mieczysław Orłowicz, Kazimierz Biskubski, Marek Arczyński, Włodzimierz Reczek, Justyn Wojsznis, Józef Kołodziejczyk, Jadwiga Jaroszowa, Zdzisław Migurski, Mieczysław Podolski, Danuta Kozakówna i inni. Z rozmysłem przytoczyłem te dziewięć wybranych nazwisk z uwagi na ich wagę. Są to nazwiska znanych, cenionych powszechnie działaczy, z których większość już - niestety - nie żyje. Zapisali oni piękne karty w historii Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.

Popularna Odznaka Turystyki Pieszej

Nowa odznaka szybko została zaakceptowana przez turystyczną brać i cieszyła się coraz większa popularnością. W jednym tylko roku 1956 przyznano łącznie 3 856 odznak turystyki pieszej różnych stopni. W roku 1957 trzystopniowa dotąd Odznaka Turystyki Pieszej została znacznie rozbudowana. Wprowadzono wtedy nowy stopień odznaki była to Popularna Odznaka Turystyki Pieszej. Pojawienie się nowego stopnia odznaki poprzedzone zostało ogłoszeniem przez Komisję Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK konkursu plastycznego, którego efektem miało być wyłonienie jej graficznego projektu.

W dniu 15 czerwca 1957 r. jury konkursu na "Popularną OTP" ogłosiło oficjalny komunikat. Nagrodę pierwszą za projekt odznaki - w wysokości 1000 złotych - przyznano Januszowi Bogaczykowi z Sopotu. Druga nagrodę - w wysokości 500 złotych - otrzymał Stanisław Czajka z Warszawy, wyróżniono też projekt Stanisława Fuglewicza z Wrocławia.

Popularna Odznaka Turystyki Pieszej od początku swego istnienia uznawana jest powszechnie za jedną z ładniejszych odznak turystyki kwalifikowanej. Odznaka ta na pierwszy rzut oka większości turystów kojarzy się z listkiem klonu, jednak zgodnie z intencją autora jest to stylizowany listek chronionej rośliny wydmowej - mikołajka nadmorskiego.

Duża Odznaka Turystyki Pieszej

W tym samym roku - 1957 - wprowadzona została duża OTP. Projekt tej odznaki powstał w ten sposób, że do istniejącego pierwszego wizerunku odznaki turystyki pieszej dołożono na obrzeżach listki dębowe. Nasuwa się w tym miejscu zabawna dygresja. Już na pierwszy rzut oka widać, że ta ozdobiona listkami dębu "Duża OTP" jest w istocie mniejsza od odznaki turystyki pieszej, potocznie zwanej małą. Potwierdzają to dokładne pomiary. "Małe OTP" w stopniach brązowym, srebrnym i złotym mają 30 mm wysokości i 19,5 mm szerokości, natomiast "duże OTP" mają wymiar: 21 mm wysokości i 17 mm szerokości. Nie ma to większego znaczenia, jednak zagadka tych wymiarów intryguje niektórych dociekliwych piechurów od lat.

Ten stopień odznaki przewidziany był dla doświadczonych, samodzielnych w terenie, pieszych turystów krajoznawców. Odznaka ta przetrwała, zachowując swój krajoznawczy charakter, pomimo kilkakrotnie ponawianych pojawiających się zakusów ze strony tych, którzy uparcie dążą do obniżenia jej wymogów regulaminowych. Ten stopień odznaki turystyki pieszej od początku przyznawany jest wyłącznie przez Główny Referat Weryfikacji Odznaki Turystyki Pieszej pracujący przy Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK.

W starym Rejestrze Weryfikacji - przechowywanym pieczołowicie przez Komisję Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK - odnotowano nazwiska kolejnych zdobywców dużej odznaki turystyki pieszej od początku funkcjonowania tego stopnia odznaki do chwili obecnej. Dwie pierwsze duże srebrne Odznaki Turystyki Pieszej przyznano w roku 1958, a zdobyli je: Janusz Żmudziński z Warszawy - z numerem 1., Aleksander Puchalski z Radomia - z numerem 2, Janusz Trzebiatowski z Krakowa - z numerem 3, w dalszej kolejności zaś Janusz Brandys z Częstochowy i Roman Otlewski (seniora) z Gdyni. Nazwiska następnych czterech zdobywców dużej srebrnej Odznaki Turystyki Pieszej wpisano do rejestru w roku 1960, a byli to: Jerzy Pawlik z Katowic, Marian Czerner z Koszalina oraz Ewa i Włodzimierz Głębowiczowie z Dąbia. Kolejni zdobywcy dużej srebrnej Odznaki Turystyki Pieszej byli odnotowani w roku 1962: Edmund Mieroszewicz z Warszawy, Leszek Stana z Pabianic i Maciej Borkowski z Łodzi. W roku 1963 w rejestrze pojawiły się dwa następne nazwiska, do grona zdobywców dużej srebrnej odznaki turystyki pieszej dopisano Kazimierza Miedzińskiego z Wrocławia oraz Zygmunta Kleszczyńskiego z Bytomia. Rok 1964 przyniósł aż pięć kolejnych nazwisk - byli to: Jerzy Śliwa z Wałbrzycha, Tadeusz Uszyński z Warszawy, Piotr Kryczałło z Gdyni, Ryszard Węglowski z Wałbrzycha i Józef Boguszewski z Falenicy. Wśród tych pierwszych zdobywców dużej srebrnej Odznaki Turystyki Pieszej jest wiele znanych nazwisk wybitnych działaczy, odnotowanych w historii PTTK.

Odznaka "Za wytrwałość w turystyce pieszej"

Następnym ważnym momentem w dziejach Odznaki Turystyki Pieszej było wprowadzenie trzystopniowej odznaki "Za wytrwałość w turystyce pieszej". Nową odznakę z radością witali doświadczeni turyści piesi, zwłaszcza ci, którzy zdobyli już odznakę turystyki pieszej we wszystkich dotychczas obowiązujących stopniach. W oczekiwaniu na nowy stopień odznaki prowadzili oni systematycznie dokumentację przebytych tras. Odznakę wprowadzono w 1967 r.

Pierwsze 27 odznak "Za wytrwałość w turystyce pieszej" - po raz pierwszy z zielonym kolorem emalii - przyznano w 1971 r. Przeglądając listę pierwszych posiadaczy Odznaki Turystyki Pieszej "Za wytrwałość" - po raz pierwszy, spotykamy wiele nazwisk doskonale znanych w środowisku piechurów, a byli to w kolejności przyznania odznaki - Anna Kisielewska z Zabrza, Piotr Kryczałło z Gdańska, Stanisław Wiśniewski z Gliwic, Zdzisław Banaszczyk z Łodzi, Jerzy Pawlik z Tarnowskich Gór, Jerzy Śliziński z Milanówka, Florian Waligórski z Oświęcimia, Michał Zachman ze Szczecina, Zofia Antoszek z Poznania, Jerzy Śliwa z Wałbrzycha, Włodzimierz Przybylski z Łodzi, Józef Boguszewski i Mirosław Szumski z Warszawy oraz Kazimierz Miedziński z Wrocławia i Ewa Gołębiewska z Supnicy Wielkiej.

Z upływem lat odznaka "Za wytrwałość w turystyce pieszej" miała coraz większe powodzenie. Wynikało to oczywiście z tego, że rosła liczba posiadaczy małej złotej OTP i dużych OTP. Z każdym rokiem zwiększała się liczba turystów pieszych, którym przyznano odznakę "Za wytrwałość w turystyce pieszej". W jubileuszowym dla turystyki pieszej roku 2002 pełny rejestr przyznanych odznak "Za wytrwałość w turystyce pieszej" mieścił się już w kilku grubych zeszytach. Z dokonanych tam zamykających jubileuszowy rok zapisów wynika, że odznakę "Za wytrwałość w turystyce pieszej" (zieloną) po raz pierwszy przyznano z numerem 1033 Krystynie Śmiarowskiej z Warszawy. Odznakę po raz drugi (niebieską) z numerem 429 zdobył Stanisław Łuć z Warszawy. Odznakę "Za wytrwałość w turystyce pieszej" po raz trzeci (czerwoną) - najwyższą - z numerem kolejnym 245 przyznano na koniec roku jubileuszowego Andrzejowi Łysiakowi z Warszawy.

Odznaka Turystyki Pieszej "Dla Najwytrwalszych"

Co roku przybywało posiadaczy najwyższego stopnia odznaki "Za wytrwałość w turystyce pieszej". Zgodnie z regulaminem OTP mogli oni zdobywać poszczególne stopnie odznaki po raz kolejny, jednak chętnych na to było nie wielu .Wiadomo było, że środowisko turystów pieszych oczekuje czegoś nowego - jakiejś kontynuacji. Właśnie z myślą o tych najbardziej zaawansowanych turystach pieszych, którzy praktycznie osiągnęli już wszystko, pojawiła się interesująca inicjatywa. Pomysł nowej odznaki zamykającej system odznak turystyki pieszej zrodził się w Klubie Przodowników Turystyki Pieszej im. Anieli Michalskiej na początku roku 1993, a więc od inicjatywy tej minęło jedenaście lat. Autorami regulaminu byli - Jadwiga Garapich, Włodzimierz Majdewicz (opracował również jej projekt graficzny) oraz Janusz Szczesny. Odznaka, która powstała jako lokalna inicjatywa klubowa, po konsultacji zyskała pełną aprobatę, a następnie honorowy patronat Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. Pierwsze odznaki wykonano w połowie czerwca w nieistniejącej już pracowni grawerskiej pani Wandy Musiał w Katowicach. Trzystopniowa odznaka przeznaczona jest dla posiadaczy wszystkich stopni odznaki "Za wytrwałość w turystyce pieszej". Z tego powodu nadano jej nazwę Odznaka Turystyki Pieszej "Dla najwytrwalszych". W chwili wprowadzenia odznaki, tak jak to już kilkakrotnie bywało, wiele osób spełniało określone w regulaminie warunki pozwalające uzyskać jej pierwszy stopień.

Nazwiska pierwszych najwytrwalszych turystów pieszych opublikowano w "Informacjach Zarządu Głównego PTTK". Byli nimi: Wiesław Karger z Gdańska - ówczesny przewodniczący Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK, Mirosław Szumski z Warszawy, Włodzimierz Przybylski z Łodzi, Konrad Bielecki z Radomia, Ludwik Anioł z Lubania Śląskiego, Wacław Polcer z Łodzi, Włodzimierz Majdewicz z Warszawy, Gerard Suchanek z Katowic oraz Robert Pawelta z Krapkowic Śląskich. Przekraczając dziesięć lat funkcjonowania, ta ekskluzywna odznaka zdobyła popularność i renomę. Od początku weryfikuje ją i prowadzi rejestr przyznanych odznak zespół doświadczonych działaczy z Klubu Przodowników Turystyki Pieszej im. Anieli Michalskiej. Odznaka przez pewien czas funkcjonowała eksperymentalnie poza oficjalnym regulaminem OTP. Jednak w ostatnich edycjach regulaminu odznaki turystyki pieszej na wniosek licznych zainteresowanych turystów pieszych, po uzgodnieniach między Klubem Przodowników Turystyki Pieszej i Komisją Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK włączono ją oficjalnie do systemu odznak turystyki pieszej.

Siedmiomilowe buty - odznaka dla dzieci

Rok 1979 obchodzony był jako Międzynarodowy Rok Dziecka. Wtedy to z inicjatywy szczególnie wyczulonego na sprawy młodzieży wieloletniego przewodniczącego Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK Henryka Tomkiewicza, któremu należy zawdzięczać również pojawienie się funkcji młodzieżowego przodownika turystyki pieszej, zainicjowano przeznaczoną dla dzieci nową Odznakę Turystyki Pieszej. Zgodnie z zamysłem autora miało to być wprowadzenie najmłodszych turystów do systemu "dorosłych" odznak pieszych. Przez pewien czas zastanawiano się nad właściwą nazwą oddającą istotę tej szczególnej odznaki. Pewnego razu w nieobowiązującej kuluarowej rozmowie po raz pierwszy padła nazwa "Siedmiomilowe buty". Było to właśnie to, te dwa wyrazy idealnie pasowały do dziecięcego stopnia pieszej odznaki. Nazwa ta - zaczerpnięta z tytułu znanej bajki - trafiała w sedno. Autorem jej był pełniący w tamtych latach funkcję sekretarza Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK - Krzysztof Malinowski.

Dwustopniowa odznaka dla najmłodszych piechurów pojawiła się niebawem. Srebrną odznakę "Siedmiomilowe buty" zaprojektowano w zakładach Foto-Pam w Krakowie. Złotą odznakę zaprojektował Włodzimierz Majdewicz.

Odznaka dla najmłodszych istnieje od ponad ćwierćwiecza. Wynika z tego, że pierwsi z grona jej dziecięcych zdobywców są już osobami dojrzałymi, a o "Siedmiomilowe buty" ubiega się obecnie drugie pokolenie najmłodszych turystów. Odznaka niezmiennie cieszy się dużą popularnością i doskonale odgrywa swoją rolę, wprowadzając do systemu odznak turystyki pieszej najmłodszych. Ciekawostką jest fakt, że dotyczy to nie tylko odznak pieszych nizinnych - dzięki zapisowi w regulaminie często bywa ona również traktowana jako wstęp do zdobywania górskiej odznaki turystycznej.

***

Zgodnie z przyjętym założeniem w tekście tym zamieszczono wiele nazwisk turystów pieszych zaawansowanych, wytrawnych, odnotowanych w rejestrach jako pierwszych zdobywców poszczególnych stopni odznak turystyki pieszej.

Nad kształtem poszczególnych wydań regulaminów odznaki turystyki pieszej pracowano zespołowo w Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK. Wymierny wkład w żmudne, rozłożone na lata i kadencje, prace redakcyjne nad regulaminami odznak turystyki pieszej mieli: Aniela Michalska, Henryk Tomkiewicz, Janusz Andrusikiewicz, Aleksander Wójcik, Władysław Gwardys, Jerzy Kaźmierczak, Henryk Antkowiek, Konrad Bielecki, Romuald Cholewa i inni.

Pisząc o odznakach turystyki pieszej nie sposób pominąć tych, którzy latami ślęczeli nad regulaminami, książeczkami wycieczek pieszych, opisami przebytych tras i rejestrami weryfikacji. Przytoczenie pełnych składów osobowych członków referatów weryfikacyjnych OTP, działających przy oddziałowych komisjach turystyki pieszej, a wcześniej przy okręgowych i wojewódzkich komisjach turystyki pieszej, w minionym półwieczu musiałoby objąć kilkaset nazwisk. Ograniczę się wobec tego z konieczności do nazwisk członków Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK, którzy w okresie minionego pięćdziesięciolecia zajmowali się weryfikacją i przyznawaniem najwyższych stopni odznak turystyki pieszej. Byli to: Janusz Żmudziński, Henryk Tomkiewicz, Aniela Michalska, Włodzimierz Koncman, Henryk Koncman, Włodzimierz Majdewicz, Janusz Szczesny i Kazimierz Chwesiuk.

Odznaki turystyki pieszej w dalszym ciągu są zdobywane przez turystów. Popularność ich na przestrzeni lat to wzrasta to spada, dzieje się to proporcjonalnie do frekwencji na imprezach turystyki pieszej. Wydaje się pewne, że obecny system OTP z czasem w sposób naturalny ulegał będzie dalszym dyktowanym przez życie modyfikacjom.

W czasie wyjazdowego zebrania plenarnego Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK, które odbyło się w Legnicy 16 września 2004 r., poruszono dyskusyjny temat "OTP dawniej i dziś - rola, potrzeby i oczekiwania". Temat wzbudził żywe zainteresowanie zebranych i ożywioną, nie pozbawioną emocjonalnych wystąpień dyskusję. Dotyczy on wszystkich turystów pieszych i z pewnością powróci do dyskusji tradycyjnie na Krajowej Naradzie Aktywu Turystyki Pieszej, która odbędzie się z końcem 2005 r.

Ważne jest to, by odznaka towarzysząca zwolennikom pieszego - krajoznawczego wędrowania pozostała nadal wśród nich. Niech będzie ona wciąż dla jednych zachętą do dalszych eskapad, dla innych pożądanym turystycznym trofeum, a dla jednych i drugich miłą pamiątką przywołującą po latach obrazy przebytych szlaków.

Włodzimierz Majdewicz
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT