PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik 3-4 (16-17)/2004
ISSN 1642-0853

40. Dolnośląski Zlot Przodowników Turystyki Pieszej - Łużyce 2004

Tradycyjnie w czwartą sobotę i niedzielę października gromadzą się na zlocie dolnośląscy przodownicy turystyki pieszej. Jubileuszowy zlot odbył się w dniach 23-24 października 2004 r. na terenach historycznych Łużyc, po polskiej i niemieckiej stronie granicy. Organizatorami były oddziały PTTK "Ziemi Jaworskiej" z Jawora i "Ziemi Prochowickiej" z Prochowic, przy współpracy oddziału z Żar. W imprezie udział wzięło prawie pięćdziesięciu przodowników turystyki pieszej z całego Dolnego Śląska.


Powitanie odbyło się już w autokarze, którym w sobotę wcześnie rano wyruszyliśmy z Legnicy w kierunku granicy niemieckiej, a następnie Budziszyna. W trakcie przejazdu komandorzy (Mieczysław Balowski z Prochowic i Juliusz Zasławski z Jawora) wręczyli wszystkim znaczki, czapeczki zlotowe oraz inne materiały szkoleniowe. Następnie Mietek Balowski wprowadził nas w tematykę tegorocznego zlotu, przekazując niezbędne informacje na temat historii i kultury mieszkańców Górnych Łużyc - Serbołużyczan. Wjeżdżając do Budziszyna - tysiącletniego "miasta wież" mogliśmy podziwiać średniowieczne centrum z Mostu Pokoju. Spacer uliczkami historycznego Starego Miasta dostarczył wielu niezapomnianych wrażeń. Odwiedziliśmy Muzeum Serbów Łużyckich, w którym zostaliśmy miło przywitani przez panią dyrektor tej placówki. Zgromadzona tutaj bogata kolekcja obrazuje obrzędy, stroje i literaturę Łużyczan, którzy zachowali własną mowę i odrębność kulturową. Na zakończenie tej wizyty organizatorzy wręczyli pracownicom muzeum symboliczny bochen chleba z szyldem PTTK (później okazało się, że było ich przygotowanych więcej). Następnie zwiedziliśmy pięknie usytuowany cmentarz z widokiem na Sprewę i odbyliśmy krótki spacer zabytkowymi uliczkami miasta. Osobliwością jest katedra św. Piotra, w której od czasów reformacji odbywają się nabożeństwa zarówno dla katolików, jak i ewangelików. I jeszcze Krzywa Wieża, której odchylenie od pionu wynosi 1,44 m.

Kolejnym punktem programu było zwiedzanie klasztoru cysterskiego St. Marienstern w Panschwitz-Kuckau, położonego 7 km od Kamenz, który w tym roku obchodził swoje 750- -lecie. Z tej okazji otwarto tu pierwszą wystawę Landu Saksonii oraz po raz pierwszy udostępniono obiekt zwiedzającym i tylko na 128 dni. W tych wspaniałych zabudowaniach klasztornych z lat 1350-1450 odbywało się i odbywa życie sióstr zakonnych, których obecnie jest tu dwadzieścia cztery, jak powiedział nam miejscowy pastor. W skarbcu znajdują się jedyne w swoim rodzaju relikwie średniowiecza: kosztowne naczynia ze złota, srebra i szlachetnych kamieni, które były używane jako urny świętych. Bogactwo i świetność mszy świętej w tej epoce pokazuje wystawa, między innymi mitr biskupich z Miśni, ornatów z klasztoru i pięknie haftowanej zasłony ołtarza z Pirny. Bogato zdobione są także księgi liturgiczne i pisma święte. Niektóre z eksponatów na wystawie wypożyczono z kościołów i muzeów z całej Saksonii, większość jednak pochodzi z bliskiej okolicy klasztoru. Zwiedzając miejsca klasztorne, do których w dni powszednie nikt nie ma wstępu, można też poznać realia życia klasztornego. W sali zebrań, na przykład, są wystawione nie tylko podstawy życia w klasztorze, ale też życiorysy sióstr zakonnych. Kończąc krótki pobyt w St. Marienstern odwiedziliśmy osiemdziesięcioczteroletnią siostrę przełożoną, która została obdarowana kolejnym symbolicznym bochnem chleba.

Późnym popołudniem udaliśmy się jeszcze w okolice Pola Bitwy Budziszyńskiej, która rozegrała się w dniach 16-20 kwietnia 1945 r. Była ostatnią wielką bitwą pancerną II wojny światowej. Na wzgórzu postawiono pomnik w hołdzie żołnierzom II Armii Wojska Polskiego, którzy tutaj zginęli. Ostatnim etapem był przejazd do granicy w Łęknicy i dalej do Żar, gdzie zakwaterowano nas w Ośrodku dla Dzieci Niepełnosprawnych i Niedosłyszących. Po smacznym obiedzie oficjalnego otwarcia zlotu dokonał Henryk Antkowiak - przewodniczący Dolnośląskiego Zespołu Turystyki Pieszej. W imieniu współorganizatorów z Żar przywitali nas: sekretarz tego oddziału oraz przewodnik - Stanisław Mikołajczyk. Następnie podsumowano kilka tegorocznych imprez, m.in.: OWRP w Ostrowcu Świętokrzyskim (Antonina Sobierajska) i 47. Ogólnopolski Zlot Przodowników Turystyki Pieszej w Legnicy (Jerzy Błaszczyk). Kilka słów o 6 x Dolny Śląsk powiedział też Zdzisław Nowocień. Miłym akcentem było przywitanie w gronie przodowników nowej koleżanki z Wrocławia. Niespodzianką okazała się jeszcze wyśmienita kolacja i słodki poczęstunek, po którym chętni przystąpili do egzaminu na rozszerzenie uprawnień.

W niedzielę po wczesnym śniadaniu udaliśmy się z naszym przewodnikiem na zwiedzanie Żar. Spacer rozpoczęliśmy od górującego nad okolicą gotyckiego kościoła pw. Najświętszego Serca Jezusowego z kaplicą grobową Promnitzów, ostatnich właścicieli miasta. Nasze zainteresowanie wzbudził zespół zamkowo-pałacowy z XIII w., przebudowany w XVI w. i barokowy pałac Promnitzów. Zniszczony w czasie bombardowania w roku 1944 nie odzyskał dawnej świetności, mimo to nadal prezentuje się bardzo okazale. I jeszcze odbudowany po wojnie rynek z zabytkowym ratuszem.

W położonym 15 km dalej Żaganiu zwiedziliśmy Muzeum Martyrologii Jeńców Alianckich Stalag VIII C oraz dawny obóz dla lotników Luft 3 Sagan. Mimo zniszczeń ostatniej wojny w mieście zachował się imponujący poaugustiański zespół klasztorny obejmujący: gotycki kościół Wniebowzięcia NMP, klasztor, spichlerz i budynki gospodarcze. Perełką jest również klasycystyczny ratusz, zbudowany z wykorzystaniem murów wcześniejszych, gotyckich. Najokazalszą budowlą okazał się jednak XVII-wieczny pałac Wallensteina, który w latach 1628- -1634 był właścicielem miasta. Obiekt udostępniony dla zwiedzających jest obecnie siedzibą różnych instytucji kulturalnych. Nam udało się obejrzeć jedynie wystawę "Diabłów Polskich" w podziemiu. Z łezką w oku żegnaliśmy Żagań i wspaniałego przewodnika, który z prawdziwą pasją krajoznawcy zaprezentował nam swoją małą Ojczyznę.

W drodze powrotnej do Legnicy na krótko zatrzymaliśmy się jeszcze w Piotrowicach, gdzie przy "Dębie Chrobry" komandor Julek Zasławski oficjalnie zamknął zlot, zapraszając uczestników na kolejny już za rok, a wcześniej na styczniową Naradę Piechurów do Lubina.

Podsumowując, pragnę złożyć ogromne podziękowania komandorom wraz z całym sztabem organizacyjnym za ogromny wkład pracy i wielkie zaangażowanie w przygotowanie imprezy. Przede wszystkim jednak za wiele serca, z jakim starali się przybliżyć nam niepowtarzalne dziedzictwo kulturowe Górnych Łużyc i Ziemi Lubuskiej.

Aldona Hormańska
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT