PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
2 (15)/2004
ISSN 1642-0853

Nasze recenzje

Powroty do Lwowa

Bronisław Szeremeta - Powroty do Lwowa. Pierwsze wydanie w 2003 r. Konsultant: prof. Teresa Zaniewska. Druk i oprawa: Eurosystem, ul. Zielińskiego 20, 53-534 Wrocław.

Kresy, Galicja, Lwów to nazwy geograficzne, które wciąż powracają we wspomnieniach byłych mieszkańców i ich potomków. Często są to nie tylko wspomnienia sentymentalne. Przewija się przez nie nie tylko historia lat dziecięcych i młodzieńczych, ale i dalsze losy wojenne - pod okupacją sowiecką i niemiecką - oraz tragedii polskich mieszkańców tych ziem w zderzeniu z ukraińskim nacjonalizmem.

Bronisław Szeremeta napisał interesujące wspomnienia o miejscu urodzenia -o wsi Adamy, w powiecie Kamionka Strumiłowa, w województwie tarnopolskim, o okresie wojennym, o sowieckich łagrach i o powrocie do ojczyzny w roku 1959. Tragizm życia autor przelał na papier i dziś po latach, czytając te wspomnienia, warto niektóre jego fragmenty przybliżyć, jako świadectwo okrutności uczynionych wobec ludzkości w połowie XX w. w Europie.

Bronisław Szeremeta urodził się 3 czerwca 1915 r. Maturę uzyskał w gimnazjum w Złoczowie. W roku 1937 rozpoczął studia na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Wcześniej odbył służbę wojskową w Tarnopolu. W roku 1939 został zmobilizowany do 52. pp. w Złoczowie, pod koniec września dostał się do sowieckiej niewoli. Ukrywając swój stopień wojskowy (plutonowy podchorąży), został wywieziony do sowieckich łagrów dla żołnierzy szeregowych. Latem roku 1940 udało mu się uciec do Lwowa i kontynuować walkę z wrogiem w konspiracji. Wydany przez konfidenta, został aresztowany 5 marca 1945 r. na ulicy Lwowa (już wyzwolonym przez Armię Czerwoną) i skazany na 20 lat katorgi. W kwietniu 1959 r., po 14 latach, został przekazany jako więzień władzom PRL. Po powrocie ukończył rozpoczęte we Lwowie studia weterynaryjne. Od roku 1978 jest na emeryturze.

Powrót do Lwowa to opowieść o zniewoleniu, o walce i o cierpieniu, ale także o sile trwania, o lepszych stronach ludzkiej natury, o nadziei.

Bóg po to pozwolił niektórym ludziom oglądać piekło za życia i wrócić, by dali świadectwo Prawdzie - te oto słowa Zofii Kossak jako motto autor zamieścił we wstępie do swojej książki. System panujący w ZSRR autor skomentował jednym zdaniem: jest to imperium zła i zbrodni, sięgające swymi korzeniami do czasów Iwana Groźnego, swój szczyt osiągnęło w okresie panowania leninizmu-stalinizmu.

Tytuły rozdziałów książki to następujące po sobie kolejne etapy życia Bronisława Szeremety: Lata dzieciństwa i wczesnej młodości w niepodległej Rzeczypospolitej; Wojna i okupacja sowiecka; Okupacja niemiecka; Okupacja sowiecka po raz drugi; W sowieckich więzieniach; W sowieckich łagrach; Życie w PRL.

Książka uzupełniona jest fotografiami z przeszłości i aktualnymi, wykonanymi podczas wizyty autora w miejscu urodzenia. Jest też mapa tułaczki Bronisława Szeremety.

W przedmowie do książki Bartosz Winiecki, prezes Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej, przypomniał również inny świat, w którym przyszło przeżyć autorowi. Świat Gułagu, łagrów, niewoli, konspiracji, tułaczki, ucieczek, które jak się nieraz okazywało przynosiły krótko trwające sukcesy. Uniknął Katynia, udała mu się ucieczka z niewoli sowieckiej, ale zadenuncjowany w 1945 r. został aresztowany. Był świadkiem w procesie 16. przywódców Polski Podziemnej, w którym został skazany na karę śmierci, później zamienioną na 20 lat katorgi. Próby powrotu do ojczyzny utrudniało mu radzieckie obywatelstwo. Powrót do kraju z Kazachstanu, jako repatriant, udał się dopiero w 1959 r. Dotarł do Wrocławia, po drodze "zaliczając" kolejne więzienia - już w Polsce. Studia ukończył we Wrocławiu w 1960 r. jako 45-letni, umęczony człowiek.

Życie autora przez 20 lat to czasy katorgi, pobytu w więzieniach, wyniszczającej pracy, zdeptania godności ludzkiej, wydania kary śmierci, kalectwa. Swoje przeżycia opisał obiektywnie, wykazując bestialstwo sowieckiego systemu, a później niektóre skopiowane jego metody w PRL.

W posłowiu prof. Teresa Zaniewska tak zakończyła ocenę opowieści autora o swoim życiu: Bronisław Szeremeta wyszedł zwycięsko z "czasu próby". To zwycięstwo miało jednak swoją cenę. Przeszedł przez życie godnie. Ocalił swoje człowieczeństwo w czasach, gdy tak łatwo można było je stracić.

Bronisław Szeremeta dopiero po roku 1980 mógł ujawnić swoje przeżycia w tzw. drugim obiegu. Później jego publikacje ukazywały się w polskiej prasie narodowo-katolickiej w kraju i za granicą.

W roku 1998 wydrukowana została książka Związek Walki Zbrojnej zwalczany przez NKWD we Lwowie 1939-1941, a wydana przez Fundację Kresową "Temper Fidelis" we Wrocławiu. W roku 2002 opublikowana zaś została książka pt. Watażka, zbrodnie i zakłamania - 7 studio Reklamowe, Gdynia.

Wydawcy - Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna w Warszawie i Dolnośląska Izba Lekarsko-Weterynaryjna we Wrocławiu - oraz recenzent polecają tę ciekawą lekturę i proszą o uwagi.

Władysław Rudak

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT