PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

Henryk Białczyński - Notatki i wspomnienia z długiego życia 1921-2002


Mam przed sobą tę publikację, wydaną na prawach rękopisu własnym kosztem Autora i jej fragmenty przypominają mi czas wspólnych działań w składzie ZG PTTK, a szczególnie w Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych PTTK w latach 1978-1982.

Publikacja ta prezentuje nie tylko te lata, ale całe, aktywne, pracowite i urozmaicone życie Autora, którego burzliwe dzieje PRL zawiodły od młodocianego pracownika na budowie i w handlu do kierowniczych stanowisk państwowych, a równoległych do trwałych zainteresowań i działalności turystycznej oraz PTTK-owskiej.

Bakcyla turystyki górskiej Autor połknął już w roku 1943 - w czasie okupacji, gdy odwiedził chorego przyjaciela w zamkniętym wówczas dla Polaków Zakopanem, a w roku 1945 - na kursie działaczy spółdzielczych w Bukowinie Tatrzańskiej. Był to jednak bakcyl nieuleczalny, tak jak u innych PTTK-owców do dziś. Był od 1945 r. członkiem PTT, a potem z przerwami PTTK, choć turystykę górską uprawiał cały czas.

Turystyka i PTTK nie dawały mu spokoju w czasie pracy zawodowej, między innymi gdy był przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Płocku w latach 1960-1965 i gdy z własnej inicjatywy wyposażył płocki oddział PTTK w znakomity obiekt na jego siedzibę, tzn. Płocki Odwach.

Już dwa lata wcześniej - gdy był wiceprzewodniczącym Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej - odrzucił nieudany projekt Domu Turystycznego PTTK na Płockiej Skarpie i spowodował, że zrealizowany został nowoczesny obiekt znakomicie wkomponowany w zabytkowe otoczenie i skarpę.

Zresztą i wówczas, i potem, gdy już urzędował w Płocku, usilnie pomagał w realizacji tego obiektu.

W 1972 r. został powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych, następnie został członkiem Zarządu Głównego PTTK, a potem Komisja Kół i Oddziałów Zakładowych powołała Go na swego przewodniczącego.

Równocześnie - bo już w dniach 24 i 25 października 1972 r. -zainicjował i przeprowadził pierwszą krajową konferencję w Ja-szowcu na temat: "Społeczne funkcje wypoczynku i turystyki". W tej konferencji wziął udział ówczesny sekretarz generalny ZG PTTK - Jacek Węgrzynowicz i wygłosił tam jeden z 23 referatów. Ta konferencja naprowadziła Autora na myśl, że aktywna turystyka i krajoznawstwo PTTK mogą stać się rozwinięciem i uzupełnieniem sobotnio-niedzielnego i urlopowego wypoczynku pracowników i ich rodzin. Przezwyciężając opór Ministerstwa Finansów wydał "Interpretację prawną" i zalecenie, że Zakładowy Fundusz Socjalny i zakładowa baza wczasowa może być wykorzystywana na rozwijanie zakładowej działalności PTTK. Równocześnie spowodował w Ministerstwie Komunikacji rozszerzenie listy "miejscowości turystycznych", co uprawniało do ulg w opłatach za przejazd.

Gdy objął stanowisko prezesa ZUS, którego liczni pracownicy pozbawieni byli jakiejkolwiek bazy wypoczynkowej - obok istniejących dwóch ZUS-owskich kół PTTK - spowodował powołanie takich kół przy wszystkich 54 oddziałach i centrali ZUS. Ponadto utworzył sześć terenowych baz sprzętu turystycznego na wyposażenie sezonowych obozów. Pracownicy ZUS masowo zaczęli korzystać z tej formy wypoczynku i turystyki.

Nowością w pracy Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych PTTK pod przewodnictwem Autora było odbywanie z jego inicjatywy posiedzeń, z reguły nie w Warszawie, lecz na szlakach turystycznych i w obiektach PTTK.

Wielka inicjatywa Autora w działalności PTTK, analogicznie jak w jego opisanej w książce działalności zawodowej,nie w pełni została wykorzystana w praktyce.

Jego prawie 10-letni zwierzchnik służbowy w Głównym Urzędzie Statystycznym i Ministerstwie Pracy Płacy i Spraw Społecznych - profesor Wincenty Kawalec - w opinii o nim do działu kadr KC PZPR tak go między innymi charakteryzował: cechuje go tak wielka inicjatywa, że nie jest w stanie nadążyć z wcieleniem w życie własnych pomysłów. Na przykład usiłował wprowadzić w życie wędrówki turystyczne PTTK, opierając się na łańcuchach kół gospodyń wiejskich i odrębnie od PGR do PGR, co mogło dać znakomitą bazę noclegową i żywieniową. Było to Jego hasło powrotu do turystyki retro - jak w pierwszych latach zorganizowanej turystyki.

Autor zarządzał w powołanym z inicjatywy ministra pracy, płacy i spraw socjalnych, Wincentego Kawalca, Funduszem Budowy Zakładowych Obiektów Socjalnych. Autor samodzielnie określił jego przeznaczenie - wyłącznie na wczasy pracownicze z uwzględnieniem ich aktywnego turystycznie charakteru. Wspólnie z dyrektorem tego funduszu, Mariuszem Zembrzuskim, stworzyli gigantyczną koncepcję "łańcucha" obiektów aktywnych wczasów górskich -od Bieszczadów do Karkonoszy, a w jego ramach toczyły się rozmowy z ZG PTTK na temat jego wykorzystywania do budowy bazy PTTK na szlakach turystyki wodnej na Mazurach i w Białostockiem.

W trudnej atmosferze zaburzeń i politycznej transformacji Autor z własnej inicjatywy rozstał się z działalnością w strukturach PTTK około roku 1984. Jednak aż do ostatnich lat był wynagradzany za swą działalność w PTTK odznakami, medalami okolicznościowymi, a także z inicjatywy ZG PTTK - Medalem 40-lecia PRL.

Szkoda, że ta więź, która Autorowi towarzyszyła przez całe życie, została przerwana.

Tadeusz Martusewicz

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT