PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

Przyszłe trendy w turystyce


Zmiany społeczne następują w sposób ciągły, a trendy - czy to gospodarcze, społeczne, czy też związane ze stylem życia - wpływają na turystykę, gdyż stanowi ona nieodłączny element życia społecznego. Ważne jest, aby sektor turystyczny zawczasu rozpoznawał te zmiany. Obecne strategie związane z produktami, usługami, marketingiem i inwestycjami wymagają odpowiednich korekt w przypadkach, gdy preferencje lub zachowania klientów rozwijają się inaczej niż dotychczas.

W przeszłości podaż zawsze dyktowała popyt, natomiast obecnie sytuacja się odwróciła. Coraz większe nasycenie rynku oraz bardziej pewni siebie konsumenci z większymi dochodami do dyspozycji oraz czasem wolnym kształtują dochodowość usługodawców w sektorze turystycznym. Konkurencja staje się coraz bardziej zmienna. Mimo iż niektóre trendy kreuje podaż, należy pamiętać o prognozowaniu trendów w popycie, gdyż to właśnie one stanowią podstawę do określenia czasu i środków niezbędnych do dokonania stosownych korekt.

W niniejszym opracowaniu przeanalizowano trendy kształtujące przyszłość, które różnią się znacznie od dotychczasowych - zarówno ilościowo, jak i jakościowo. Głównym celem niniejszej analizy jest pomoc usługodawcom w kształtowaniu długofalowej polityki. Wspomniane trendy dotyczą społeczeństw zachodnich, a w szczególności europejskich.

W końcowej części analiza trendów prowadzi do wniosku, że każdy trend tworzy antytrend. Ponadto podkreślić należy, że w wielu przypadkach tendencje są zróżnicowane pod względem ich zaawansowania, wyników i znaczenia. Dlatego też nie jest możliwy podział rozwoju turystyki na odrębne trendy.

Demografia

Liczba osób w starszych kategoriach wiekowych gwałtownie się zwiększy. Seniorzy będą zdrowsi i będą dysponować wyższym dochodem do dyspozycji niż dotychczas. Wielu z nich skorzysta z wcześniejszych emerytur.

W związku z tym liczba bardziej doświadczonych turystów w starszym wieku będzie wzrastać szybciej niż ogólny popyt na produkty sektora turystycznego (mimo że stopniowe zmniejszanie emerytur i trend do podwyższania wieku emerytalnego może spowolnić tę tendencję w dłuższej perspektywie).

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Wzrost popytu na jakość, wygodę i bezpieczeństwo.
  • Wzrost popytu na łatwy transport.
  • Wzrost popytu na spokojniejsze obiekty rozrywkowe (np. pola golfowe, itp.).
  • Wzrost popytu na produkty dla osób podróżujących pojedynczo.
  • Większy popyt w miesiącach przed i po sezonie.
  • W marketingu należy mniej podkreślać wiek, a bardziej komfort.
  • Średnia liczba osób przypadających na jedno gospodarstwo domowe będzie nadal malała, co będzie skutkować wyższym dochodem do dyspozycji oraz większą siłą nabywczą.
  • W sferze turystyki wpłynie to na ogólny popyt, a w szczególności na podróże do dalekich krajów i krótkie pobyty.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Zwiększenie popytu na luksus ("małe przyjemności").
  • Zwiększenie popytu na produkty specjalistyczne nabywane pod wpływem impulsu.
  • Zwiększenie popytu na wyjazdy z miast i inne krótkie wyjazdy zagraniczne w okresach, które wcześniej nie były preferowane.
  • Wyższy poziom zainteresowania imprezami zimowymi ("zimowe wakacje w słońcu")

Zdrowie

Będzie wzrastać świadomość zdrowotna. Mimo że świadomość zdrowotna nie wpłynie na wielkość popytu, z całą pewnością będzie miała wpływ na podejmowanie decyzji przy wyborze celu podróży oraz postępowanie klienta w czasie wyjazdu.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Kierunki podróży postrzegane jako mniej zdrowe będą rzadziej wybierane niż dotychczas.
  • Popyt na wakacje oferujące wyłącznie kąpiele słoneczne będzie nadal malał.
  • Coraz popularniejsze będą wakacje aktywne lub oferujące aktywny wypoczynek, a popyt na obiekty spełniające to zapotrzebowanie będzie nadal wzrastał.
  • Popyt na produkty związane z odnową biologiczną (sanatoria i ośrodki fitnessu) będzie wzrastał.

Świadomość i edukacja

Średni poziom wykształcenia się podnosi. Będzie to skutkowało wyborem imprez, w których istotną rolę odgrywają sztuka, kultura i historia, tzn. imprez o większych walorach edukacyjnych i związanych z rozwojem duchowości.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Wzrost popytu na produkty specjalistyczne.
  • Bardziej widoczne włączenie elementów sztuki, kultury i historii do imprez zorganizowanych i wakacji indywidualnych.
  • Potrzeba lepszego i bardziej kreatywnego przekazywania informacji.

Technologie informatyczne

Nadal będzie wzrastać znaczenie przeszukiwania Internetu oraz jego wykorzystania do zdobywania informacji oraz nabywania produktów i usług turystycznych.

Rola Internetu, w tym nowych środków prezentacji wizualnej, będzie coraz większa, a w przyszłości okaże się najważniejsza.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Dostępność informacji turystycznej o kierunkach podróży i produktach będzie sprzyjać porównywaniu ofert ("szpera nie" w Internecie)i w ten sposób będzie intensywniej wpływać na konkurencję.
  • Doświadczeni turyści coraz częściej będą komponować własne wakacje z dostępnych modułów, dokonując bezpośrednich rezerwacji.
  • Rola biur podróży będzie malała, gdyż zakup imprez zorganizowanych coraz częściej odbywa się przez Internet.
  • Internet będzie coraz szybciej zmniejszać rolę krajowych organizacji turystycznych i izb turystyki; marketing miejsc turystycznych (np. lepsze kreowanie marki przy wsparciu publicznym) zyska na znaczeniu, ponieważ to on będzie zachęcać do odwiedzania stron internetowych.
  • Dostępność odpowiednich odnośników (linków) do usługodawców będzie coraz ważniejsza jako podstawowy, wstępny warunek sukcesu stron internetowych.
  • Możliwość zakupów przez Internet będzie skutkować rezerwacjami dokonywanymi z mniejszym wyprzedzeniem.
  • W związku z rosnącym znaczeniem bezpieczeństwa bardziej krytyczni turyści będą mieli większą potrzebę dokonywania bezpiecznych rezerwacji online.

Transport

Rosnąca dostępność pociągów szybkobieżnych oraz tanich przewoźników będzie miała wpływ na dotychczasowy ruch turystyczny. Ruch drogowy będzie narażony na większe utrudnienia (zatory drogowe).

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Częściej będą wybierane łatwo dostępne i niedrogie destynacje na krótkie pobyty - zwłaszcza, gdy większe imprezy będą organizowane poza głównym sezonem.
  • Dzięki bezpośrednim połączeniom kolejowym i lotniczym popyt na krótkie pobyty na terenach wiejskich zmaleje na rzecz miast i regionów miejskich.
  • Przejazdy szybkobieżną koleją na średnich odległościach za stąpią dużą część podróży obecnie odbywanych lotami rejsowymi.
  • Zatory na drogach negatywnie wpłyną na transport samo chodami prywatnymi - zwłaszcza w szczycie sezonu.
  • Znaczenie wycieczek autobusowych będzie malało.
  • Bariery wynikające z niedostosowanych rozkładów podróży będą mieć silniejszy, negatywny wpływ na wybór destynacji.
  • Rejsy wycieczkowe, nie tylko te kosztowne, lecz również tańsze, zyskają na popularności.W szczególności u turystów po 50. roku życia.

Zrównoważony rozwój

Świadomość związana z ochroną środowiska będzie nadal wzrastać. Będzie to skutkować zwiększonym popytem na miejsca, w których rozwój jest zrównoważony i w których przyroda i lokalni mieszkańcy odgrywają coraz większą rolę.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Regionalny charakter destynacji zyska na znaczeniu.
  • Turyści będą bardziej preferować miejsca, w których miejscowa ludność chętnie przyjmuje rosnącą liczbę gości.
  • W celu zmniejszenia kosztów zrównoważonego rozwoju jego koszty będą w coraz większym stopniu ponosić sami turyści.
  • Ekoturystyki nie należy mylić z turystyką zrównoważonego rozwoju.

Bezpieczeństwo

Działania terrorystyczne, regionalne wojny, zanieczyszczenie i inne kryzysy stały się, niestety, częścią naszej rzeczywistości i kreują naszą potrzebę bezpieczeństwa.

W turystyce przekłada się to na zwiększoną potrzebę bezpieczeństwa i powoduje, że turyści unikają destynacji postrzeganych jako niebezpieczne.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Jakość wody (w jeziorach i w basenach, lecz również wody pitnej) będzie odgrywać coraz większą rolę przy wyborze destynacji, dlatego też wymaga ona większej ochrony.
  • Bardziej krytyczni turyści będą szybciej zgłaszać reklamacje, jeżeli oferowany produkt nie spełnia oczekiwanych standardów.
  • Koszty zagwarantowania bezpieczeństwa gwałtownie wzrosną.
  • Branża turystyczna powinna być lepiej przygotowana na bardziej elastyczne zaspokajanie popytu w okresach kryzysowych.

Czas wypoczynku

Współczesne społeczeństwo wywiera coraz większą presję na codzienne życie ludzi oraz coraz silniej pożąda większej ilości wolnego czasu i wypoczynku. Będzie to miało negatywny wpływ na wzrost wolnego dochodu do dyspozycji. Dlatego ta tendencja jest ze swej istoty niekorzystna - również dlatego, że nie następuje już wzrost liczby dni płatnego urlopu wypoczynkowego.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Rosnąca potrzeba dostarczania tanich produktów,
  • Rosnąca potrzeba oferowania wypoczynku.
  • Skrócenie jednego dłuższego urlopu na rzecz kilku krótszych.

Doznania

Coraz więcej konsumentów o wyrafinowanych gustach otwarcie wyraża swoje potrzeby i dochodzi swoich praw. W turystyce przekłada się to na bardziej krytyczne nastawienie do jakości i stosunku jakości do ceny.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Alternatywne sposoby wydawania pieniędzy i spędzania czasu będą konkurować z wyjazdami wakacyjnymi, a w ramach wyjazdów wakacyjnych będą ze sobą konkurować destynacje i standard zakwaterowania.
  • Destynacje, które nie spełniają akceptowalnych standardów ucierpią znacznie bardziej i w dłuższej perspektywie.
  • Bardziej zróżnicowane zachowanie klientów: w tym roku wakacje skromne, w przyszłym - luksusowe, w tym roku dalekie, w następnym - bliskie.
  • Częstszy wybór krótszych imprez i mniejsza wierność wobec destynacji nasili się w następnych latach.
  • Bardziej doświadczeni turyści wpłyną na zmianę podejścia: sztuczność ustąpi miejsca większej autentyczności - w szczególności w odniesieniu do zadowolenia emocjonalnego oraz potrzeby indywidualizacji; podaż sztucznych atrakcji, które nie odróżniają się od innych (np. parki tematyczne), straci na znaczeniu, jeżeli nie będą one spełniać wyższych standardów.
  • Doświadczenie i krytyczne nastawienie skłoni turystów do ponownych odwiedzin przyjemnych miejsc z przeszłości ("powrót do podstaw").
  • Zwiększona mobilność turystów wpłynie korzystnie na wynajem środków transportu.
  • Regiony oferujące pełną, zróżnicowaną i całkowicie zrównoważoną koncepcję będą coraz częściej wybierane i będą wymagać lepszego zarządzania.

Style życia

Styl życia w społeczeństwie zachodnim stopniowo się zmienia. W turystyce ma to wpływ na postrzeganie osobistych potrzeb i zachowanie turystów.

Konsekwencje dla sektora turystycznego:

  • Mniejsze zainteresowanie usługą typu nocleg ze śniadaniem, która jest postrzegana jako usługa niskiej jakości.
  • Ponieważ "status" jest mniej ważny niż dawniej, zachowanie urlopowiczów staje się bardziej zindywidualizowane i prowadzi do większego popytu na mniejsze jednostki zakwaterowania.
  • Zmiana w percepcji życia i stylu życia skutkuje spadkiem popytu na w pełni zorganizowane wycieczki.
  • Usługodawcy skorzystają więcej, jeżeli będą w stanie stworzyć zupełnie nowe produkty, koncepcje i usługi, które odróżniają się od innych dzięki wartości dodanej.
  • Rosnąca specjalizacja wśród usługodawców nastawiona na poszczególne zainteresowania i hobby stanie się ważniejsza i będzie częściej powiązana ze spędzaniem urlopu przez turystów.
  • Coraz powszechniejsza potrzeba posiadania "przystani" stymuluje pragnienie posiadania drugiego domu. Trend "Powrót do podstaw" skutkuje wyborem prostszych wakacji: z hotelu do bungalowu, z przyczepy turystycznej do namiotu.

Europejska Komisja Turystyki

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT