PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

Jubileusz 50-lecia PTTK w KM HiL - HT81953-2003


Powróćmy pamięcią do początku lat 50., kiedy spragnieni kontaktu z górską przyrodą pracownicy Państwowego Przedsiębiorstwa Wyodrębnionego Nowa Huta w budowie zaczęli wyjeżdżać na wycieczki samochodami ciężarowymi pod plandeką, z ławkami ustawionymi w środku. Pierwsze koła PTTK powstały z końcem 1952 r. przy Zjednoczeniu Przemysłowym Nowej Huty i Dyrekcji Naczelnej hutniczego zakładu. W marcu 1953 r. grupa turystów, m.in. późniejsi działacze Oddziału Zakładowego PTTK: Olga Strynkiewicz, Ludwik Radoń, Tadeusz Wisłocki i Stanisław Wolak, założyła Oddział PTTK w Nowej Hucie, zwany później Miejskim. Stanisław Wolak został wybrany wówczas przewodniczącym Oddziałowej Komisji Turystyki Górskiej i Narciarskiej, rozpoczynając w ten sposób trwającą niemal do śmierci przygodę z turystyką i narciarstwem, poświadczoną wielokrotnym udziałem we władzach Oddziału PTTK w hucie. Obecnie Jego imię nosi związkowa "Chata pod Pustą" w Beskidzie Sądeckim.


Fragment zamku królewskiego w Niepołomicach

Wszędzie tam, gdzie związki zawodowe przejawiały zainteresowanie aktywnym wypoczynkiem, powstawały następne koła PTTK. Ich liczne inicjatywy koordynowała od 1954 r. lub 1955 r. Rada Koordynacyjna Kół PTTK Huty, której przewodniczył Jan Strynkiewicz.

Największym zainteresowaniem hutników w tym okresie cieszyły się turystyka letnia górska i narciarska oraz kajakarstwo. Masowe rajdy, zloty i spływy, najczęściej ogólnopolskie, organizowane wówczas w kraju z dużym rozmachem, były obsadzane przez liczne drużyny nowohuckie. Hutnicy brali udział także w tych najtrudniejszych - w zapoczątkowanym w 1954 r. I Rajdzie Górskim w Bieszczadach oraz w 1955 r. w I Wysokogórskim Rajdzie Narciarskim w Tatrach.

Własne imprezy wodniackie zapoczątkował I Spływ Kajakowy Sołą i Wisłą z Oświęcimia do Mogiły, zorganizowany w 1954 r. z okazji Dnia Hutnika. Dwa lata później młodzi członkowie Koła PTTK przy Domu Młodego Robotnika, startujący w Ogólnopolskim Spływie Wodami Polski do Granic Pokoju, zdobyli słowa uznania i prestiżowe nagrody.

Najwcześniejszą własną masową imprezą rodzinną, łączącą w sobie wędrówkę górskim szlakiem z trasami spacerowymi, aktywny wypoczynek z formami rozrywkowymi, była zorganizowana już w 1953 r. Majówka Koksowników z zakończeniem w Rabce.

23 maja 1956 r. zwołany z inicjatywy kierownictwa huty założycielski Zjazd Oddziału Zakładowego PTTK w HiL, reprezentujący 472 członków Towarzystwa zrzeszonych w 11 hutniczych kołach, wybrał prezesem nowego oddziału Mieczysława Gaja.W skład Zarządu Oddziału weszli - obok innych osób - znani w środowisku turyści:Władysław Choroniewski, Bogumił Dziekan,Marian Jabłoński pełniący funkcję skarbnika, Emil Klamra - przewodniczący Komisji Turystyki Górskiej, Andrzej Noworytko, Roman Wielebnowski - przewodniczący Komisji Turystyki Narciarskiej. Powołano równocześnie oddziałowe komisje turystyki pieszej, kolarskiej i wodnej.


Prezydium jubileuszu z przemawiającym
prezesem Ryszardem Bieleckim

W następnych kadencjach prezesami oddziału zostali wybrani kolejno: Jerzy Sarnowicz, Witold Malawski, Lucjan Pachoł, Stanisław Suchoński - sprawujący funkcję przez 22 lata, wybrany później Prezesem Honorowy m Oddziału, Stanisław Wolak, Zbigniew Wyżga, Zbigniew Musiałkowski i obecnie Ryszard Bielecki.

Pierwszy okres działalności Oddziału Zakładowego zdominowało ogromne zainteresowanie konwencją turystyczną z Czechosłowacją. Stwarzała ona pierwszą, niezależną od poglądów politycznych, szeroką możliwość wyjazdu poza granice PRL-u, co prawda na niewielki obszar w rejonie Tatr i Karkonoszy.

W owych czasach jedyne obowiązujące w Słowackich Tatrach wokół Władysława Lechowicza, Janusza Piskorskiego, Włodzimierza Prociówa i Józefa Kozaczka, reprezentującej przez wiele lat Oddział na rozlicznych rajdach i zlotach, w górach i na nizinach, a także na spływach kajakowych.

Wybrany z początkiem 1962 r. Zarząd Oddziału z prezesem Stanisławem Suchońskim, wiceprezesami Antonim Dałkowskim i Adolfem Romanem działał już w warunkach otrzymanej w wyniku całorocznych interwencji osobowości prawnej. Zapewnił on na wiele lat harmonijną współpracę Oddziału ze związkami zawodowymi i innymi organizacjami społecznymi w hucie, uporządkowanie sytuacji organizacyjnej, programowej i gospodarczej, stabilizację finansową, przychylność kierownictwa huty dla rozwoju Towarzystwa oraz prestiż Zarządu Oddziału w oczach władz Towarzystwa, stawiając Oddział Zakładowy w hucie na czołowym miejscu wśród innych oddziałów tego typu w kraju. W roku 1963 Oddział Zakładowy był już równym partnerem Oddziału Miejskiego w Nowej Hucie, z którym wspólnie organizował obchody jubileuszowe 10-lecia powstania oddziału-matki. Późniejsze nawiązywanie do tych wspólnych obchodów wyjaśnia, dlaczego utworzony w 1956 r. Oddział Zakładowy 25. rocznicę działalności Towarzystwa w hucie obchodził w 1978 r., a następne rocznice, co pięć lat do dnia dzisiejszego włącznie.

Od 1962 r. zaczęły podejmować na nowo działalność liczne oddziałowe komisje, z których niektóre później przeobraziły się w kluby: w 1967 r. w Klub Turystyki Motorowej "Tandem" i w Klub Młodego Turysty "Dymarki", w 1968 r. Klub Turystyki Wodnej "Wiking" i Klub Narciarski nazwany później "Hucisko", w 1973 r. w Klub Fotografii Krajoznawczej.

Oddziałowa Komisja Ochrony Przyrody powstała dopiero w 1970 r., Oddziałową Komisję Kół Zakładowych zaś reaktywowano w 1986 r. Klub Tatrzański został założony w 1977 r., nieistniejące zaś obecnie kluby: Turystyki Kolarskiej "Tramp" w 1976 r. oraz Turystyki Żeglarskiej "Dryf"w 1986 r.

W pierwszej połowie lat 60. uporządkowana została sieć kół - odtąd właściwie każdy wydział, pion lub zakład posiadał własne koło PTTK. Z powstałych później, nie mających bezpośredniego związku z określonym zakładem pracy, na pamięć zasługuje najliczniejsze w oddziale pod koniec lat 70. Koło PTTK przy OHP nr 17-7, bardzo aktywne w latach 80. koło przy Centralnym Samorządzie Hoteli Hutniczych oraz obecnie liczebnie największe Koło Emerytów i Rencistów.

Rosła z wolna liczba członków Towarzystwa: w 1973 r. przekroczyła 2 100 osób, osiągając w 1988 r. największą liczbę 4 444 osób.

Zapoczątkowane zostały imprezy, które były kontynuowane przez kilka dziesiątków lat, kilka z nich organizowanych jest nadal. W 1963 r. zorganizowany został I Centralny Rajd Hutników w Pieninach - dawniej wielodyscyplinowy, a obecnie jedynie pieszy górski. Wśród obecnych członków Oddziału jest kilka osób, których nazwiska widnieją na liście uczestników tego pierwszego rajdu; są to koledzy: Bielecki, Frączek, Jankowski, Mazur, Michalski, Piskorski, Rajchel, Szostak oraz koleżanka Włodarska. Funkcje komandora rajdu pełnili po 10 razy Adolf Roman i Leszek Mazur, sześciokrotnie - Eugeniusz Halo, pięciokrotnie - Czesław Gawryłow, czterokrotnie - Stanisław Gałek, po jednym razie -Ludwik Jędrzej czyk, Tadeusz Krzemiński, Zbigniew Musiałkowski i Jerzy Zgała. Ostatni 41. kolejny Rajd Hutników zakończył się w 2003 r. w miejscowości Krępna w Beskidzie Niskim.

W 1964 r. zorganizowano Zlot Jesień w puszczy" kontynuowany obecnie jako Jesienny Zlot Turystów Pieszych, a w 1966 r.

Wiosenny Zlot Turystów, znany dawniej pod nazwą "Wiosna w dolinkach". Kolejne wieloletnie imprezy turystyki pieszej, również zainicjowane w latach 60. to Rajd Pieszy na Raty, Rajdy Nocne "Nietoperzy" i Zimowy Rajd Turystów Pieszych, których organizacji zaniechano w latach 90. oraz Indywidualny Rajd Pieszy, ostatni zorganizowany w 2002 r.

W 1966 r. odbył się również pierwszy Zlot Turystów Motorowych z okazji Dnia Hutnika - sztandarowa impreza Klubu Motorowego "Tandem", mająca w latach 1969-1984 charakter międzynarodowy. Wieloletnim komandorem zlotu był Józef Szostak.

Zorganizowany w roku 1961 Zlot Pracowników Transportu Kolejowego stał się tradycyjną formą imprez wydziałowych lub zakładowych, łączących w sobie formy turystyki kwalifikowanej i sportowo-rekreacyjnej. W następnych latach organizowano wiele zlotów branżowych: walcowników, mechaników, remontowców, stalowników, wielkopiecowników, ceramików, energetyków, koksowników, automatyków i informatyków z bogatym programem i tradycyjnym udziałem w imprezie całego zespołu kierowniczego danego wydziału lub zakładu. W trakcie wspólnej turystycznej przygody łagodziły się konflikty powstałe w czasie produkcji, rozwiązywane były wstępnie różne pracownicze bolączki.

Dzięki osobowości Olgierda Turyny, prezesa klubu "Wiking", podobne znaczenie spełniał również przez wiele lat gościnny lokal klubu.

Specjalnie rozbudowany charakter miały przez wiele lat Zloty Walcowników Walcowni Zimnych Blach o trasach powtarzanych kolejno dla wszystkich zmian ruchu czterobrygadowego. W latach 80. sposób ten zastosowało Koło PTTK Walcowni Wstępnych.

Koła Zakładowe PTTK Zakładu Walcownie Zimne Blach i Pionu Głównego Mechanika należały przez wiele lat do najlepiej działających w hucie, uzyskując między innymi czołowe lokaty w Wojewódzkim Przeglądzie Kół Zakładowych PTTK. Dołączyło do nich w drugiej połowie lat 80. Koło PTTK Walcowni Wstępnych, uzyskując w 1986 r. pierwsze miejsce zarówno w etapie wojewódzkim, jak również ogólnopolskim Przeglądu Aktywności Kół Zakładowych PTTK, w roku następnym zaś pierwsze miejsce w etapie wojewódzkim przeglądu.


Uczestnicy jubileuszu

Niespożyta energia i pomysłowość wiceprezesa oddziału Antoniego Dałkowskiego zaowocowała między innymi takimi niecodziennymi, robionymi z rozmachem imprezami, jak: rajd kombatantów na trasie od Lenino do Berlina, cykl kombatanckich wycieczek po szlakach bitewnych Wojska Polskiego pod hasłem "Tam byliśmy" lub zawieszenie w 1967 r. proporców Huty z okazji Międzynarodowego Dnia Turystyki i VI Kongresu Związków Zawodowych na 45 szczytach gór polskich. Z pożółkłych kartek z pozdrowieniami i zdjęć dowiadujemy się, że obecny dziś wśród nas Władysław Rospondek był wówczas na Kozim Wierchu i Granatach, niemal w 100. rocznicę pierwszego ich zdobycia, drużyna Stalowni Martenowskiej - na Przehybie, Stalowni Konwertorowej - na Szrenicy, a zespół Koła PTTK Zakładu Materiałów Ogniotrwałych - na Lubaniu.

Jak wyliczył redaktor naczelny tygodnika "Światowid", w następstwie atrakcyjnych form działalności tempo wzrostu zainteresowań turystyką w hucie było w pięcioleciu 1960-1965 czterokrotnie wyższe od średniej krajowej, liczba imprez turystyki kwalifikowanej wzrosła 12,5 raza, ich uczestników zaś 23-krotnie.

W 1969 r.w wycieczkach i imprezach oddziału uczestniczyło 107 tys. osób (co jest liczbą rekordową w działalności Oddziału), w tym około 30 tys. uczestników różnych form turystyki kwalifikowanej. Zapoczątkowane w latach 60. formy działalności były kontynuowane w dwóch następnych dziesięcioleciach. Kontynuowane i w miarę możliwości rozwijane.

W uznaniu zasług oddziału ówczesna Rada Zakładowa Kombinatu ufundowała mu w 1967 r. sztandar, a Zarząd Główny odznaczył go Złotą Honorową Odznaką PTTK.

W późniejszych latach Złotą Honorową Odznaką PTTK wyróżnione zostały również Klub Turystyki Wodnej "Wiking" (w 1976 r.) i Koło PTTK Zakładu Walcownie Zimne Blach (w 1979 r.), Srebrną Odznaką zaś Koła PTTK Pionu Głównego Mechanika i Transportu Kolejowego (obydwa w 1979 r.), Koło Przewodników Zakładowych (w 1985 r.), Klub Turystyki Motorowej "Tandem" (w 1995 r.).

Lata 70. były okresem intensywnego szkolenia aktywu - ponad 1/3 członków Oddziału posiadała uprawnienia kadry programowej PTTK. Ich działalność procentowała wysokim uznaniem załogi: w przeprowadzonych w 1971 r. badaniach socjologicznych, które objęły pięć procent pracowników huty, 74,7 proc. respondentów uznało Towarzystwo za bardzo przydatne, 72,4 proc. zaś zgłosiło znajomość programu PTTK.

Nie sposób przedstawić całej zróżnicowanej działalności PTTK w hucie. Znacznie szersze omówienie osiągnięć i potknięć Zakładowego Oddziału PTTK, jego komisji, kół i klubów zawierać będzie przygotowywany przez Oddziałową Komisję Historii i Tradycji PTTK zarys dziejów Towarzystwa w hutniczym środowisku Krakowa.

Tam też będzie miejsce na wymienienie kilkuset nazwisk ofiarnych działaczy Oddziału, którzy swą wytrwałą pracą kształtowali przez pięć dziesiątków lat krajoznawczo-turystyczne zainteresowanie hutników.

W roku 1977, w szczytowym okresie zainteresowań turystyką górską, Oddziałowa Komisja Turystyki Górskiej zorganizowała 16 krótkich lub wielodniowych imprez, Klub Tatrzański zaś rekonesansową wyprawę w góry Bułgarii - Riłę i Piryn. Odtąd niemal co roku jego członkowie wyjeżdżają za granicę, obecnie głównie w Alpy w małych wspinaczkowych zespołach. Propagatorem górskich wędrówek - głównie biwakowych - był Klub Młodych Turystów "Dymarki".To właśnie ten zespół, jako drugi po Klubie Tatrzańskim, urządzał w latach 80. wyjazdy w słowackie góry. Ogółem w 1977 r.,łącznie z imprezami kół PTTK, różnymi formami działalności w górach zostało objętych ok. 6 350 osób.

Oddziałowa Komisja Turystyki Pieszej swymi imprezami rozbudziła zainteresowanie nizinnymi wędrówkami, a także, okresowo, marszami na orientację. Od początku lat 80. stała się propagatorem krajoznawstwa - jej szkoleniowe wyprawy krajoznawcze co roku umożliwiają poznanie innego regionu kraju, liczne wycieczki skłaniają do zdobywania rozlicznych odznak regionalnych PTTK, przy niej grupują się instruktorzy krajoznawstwa.

Nieistniejący już Klub Narciarski "Hucisko", skupiający w latach 80. około 600 osób, prowadził szkolenie podstawowe, organizował ogólnodostępne wyjazdy na narty, umożliwiał swym członkom uprawianie narciarstwa zjazdowego i biegowego oraz zbliżonego do turystyki narciarstwa śladowego. Zawodnicy klubu, biorąc udział w ogólnopolskich i regionalnych zawodach, rywalizowali z powodzeniem z innymi amatorami narciarstwa, uzyskując m.in. pierwsze miejsca zespołowo w Memoriale im. Starzyńskiego i w Pucharze Babiej Góry w latach 1964, 1970 i 1973, w Ogólnopolskich Zawodach Narciarskich Hutnictwa w latach 1968,1970,1978 i 1980 oraz w Spartakiadzie Narciarskiej Hutniczych Związków Zawodowych w 1989 r.

Klub Turystyki Wodnej "Wiking" urządzał atrakcyjne spływy po rzekach krajowych Wiśle, Sole i Pilicy oraz jeziorach mazurskich, a także wczasy kajakowe, biorąc udział w wielu ogólnopolskich spływach, jak również w latach 1968-1987 po Dunaju i innych rzekach węgierskich. W najtrudniejszej imprezie wodniackiej - Międzynarodowym Spływie Kajakowym na Dunajcu - hutnicze osady zajęły w 1966 r. w punktacji klubowej 6. miejsce, przy około 150. sklasyfikowanych zespołów, a także pięciokrotnie w latach 1964, 1965, 1966, 1968 oraz 1972 uzyskały puchar dla najlepszej osady hutniczej. Przez kilka dziesięcioleci kajakarze wyróżniali się pracowitością, adaptując do swych potrzeb piwniczne pomieszczenia i remontując sprzęt.

Gospodarskim podejściem wyróżniał się również Klub Turystyki Motorowej "Tandem", który organizując potwierdzoną licznymi nagrodami działalność turystyczną, za prezesury Józefa Kasprowa, a następnie Józefa Szostaka, urządził istniejący do dziś samoobsługowy warsztat diagnostyczno-naprawczy oraz zaprojektował i zbudował boksy garażowe dla wypożyczanych przyczep campingowych.

Trwałe miejsce w dorobku Oddziału zajmuje działalność na rzecz ochrony przyrody. Ożywiona popularyzacja problematyki ochroniarskiej w formie artykułów prasowych, własnych lub wspólnych z Radą Robotniczą wydawnictw, informacji przyrodniczych dla uczestników imprez, cyklicznych prelekcji w Krakowie i podczas wyjazdów turystycznych, a także wykonanie znakomitej klasy ekspozycji okazów flory i fauny, sadzenie drzew w wielu rejonach gór i akcje zbierania śmieci pod hasłem "Czyste góry" to tylko niektóre z form tej działalności. Przypomnieć również należy opiekę Oddziałowej Komisji Ochrony Przyrody nad kilkoma rezerwatami przyrody w Małych Pieninach, współdziałanie z Pienińskim, Gorczańskim i Ojcowskim Parkach Narodowych, częste społeczne kontrole w terenie strażników ochrony przyrody i utworzonej w Oddziale Służby Kultury Szlaku.

Krajowy poziom reprezentował Klub Fotografii Krajoznawczej, organizujący w latach 70. okręgowe, a potem międzywojewódzkie przeglądy przezroczy, w latach 1979-1985 zaś cykliczne ogólnopolskie przeglądy zestawów przezroczy o nazwie DIATEST i GÓRY.

o właśnie w naszym oddziale, w dyskusjach prowadzonych na I Forum Fotografii Krajoznawczej, kształtowały się kierunki działalności Komisji Fotografii Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK. Klub też organizował ogólnopolskie obozy szkoleniowe dla kadry fotograficznej Towarzystwa, w 1981 r. w Maniowach koło Czorsztyna i w 1982 r. W Lipnicy Murowanej, w 1984 r. zaś odgrywał w Koninkach rolę gospodarza narady jurorów przeglądów diapozytywowych.

W tym samym roku, w uznaniu udziału aktywu Oddziału w kształtowaniu w kraju ruchu fotografii krajoznawczej, Komisja Fotografii Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK wyróżniła Oddział swym dyplomem "za wybitne osiągnięcia w rozwoju fotografii krajoznawczej". Największym zbiorowym sukcesem członków klubu było uzyskanie 12. nagród i wyróżnień spośród wszystkich 27. zestawów nagrodzonych lub wyróżnionych na Ogólnopolskim Przeglądzie DIAKRAJ w 1968 r. Na trzech kolejnych przeglądach DIAKRAJ w latach 1976,1978 oraz 1980. Helena i Bolesław Jurkowie otrzymali nagrodę główną Grand Prix, czołowe miejsca uzyskiwali też Władysław i Mariusz Rospondkowie oraz August Przybylski.

Aktyw Oddziału w znacznym procencie uczestniczył w zachodzących w kraju z początkiem lat 80. przemianach i przewartościowaniach w życiu społecznym i publicznym.

Mało znanym szczegółem jest spontaniczne podjęcie przez członków Towarzystwa w 1981 r. oraz w późniejszych miesiącach stanu wojennego karczowania wyrosłych drzew na Kopcu Marszałka Piłsudskiego i innych prac remontowych tej Mogiły Mogił. Autobusy Oddziału PTTK Huty przewoziły wówczas nieodpłatnie ochotników podejmujących te czynności.

Znaczną popularność w latach 80. zyskała turystyka wśród mieszkańców hoteli pracowniczych huty oraz emerytów i rencistów. Dla tych ostatnich w roku 1984 organizowano co drugi dzień wycieczkę - łącznie 176 wyjazdów z 5 900 uczestnikami. Swoje umiejętności i wiedzę krajoznawczą turyści huty potwierdzili zajęciem pierwszych miejsc w ogólnopolskich turniejach kół PTTK przy OHP w 1981 r. w Charzykowych oraz oddziałów zakładowych PTTK w 1986 r. w Rabce.

W okres transformacji ustrojowej Oddział wszedł z największą - spośród jednostek zakładowych PTTK w kraju - powierzchnią lokalową. Stało się to źródłem wielu kłopotów, lecz wyprzedaż majątku łagodziła wynikłe trudności finansowe. Najcięższym jednak i nieprzeczuwanym wcześniej doświadczeniem była szerząca się w początku lat 90. wzgarda dla nieodpłatnej działalności, w każdej formie, na rzecz innych osób lub środowisk. Żadna praca nie hańbi - z wyjątkiem pracy społecznej - brzmiało obiegowe wówczas porzekadło. Działacze Oddziału, którzy do 1993 r. społecznie poprowadzili na turystyczne szlaki około 2 mln 60 tys. uczestników wycieczek i imprez, podejmowali konkretne akcje na rzecz ochrony przyrody, oczyszczali Kopiec Piłsudskiego z wyrosłych na nim drzew, wykonywali wcześniej nieodpłatne prace remontowe i inwestycyjne obiektów turystycznych, boleśnie odczuli tę krzywdzącą opinię. Ponieważ nikt nie lubi być wyśmiewany, w większości zaprzestali swej dotychczasowej działalności, rezygnując także z członkostwa w PTTK.

Zrozumienie potrzeby społecznej działalności nastąpiło dopiero w drugiej połowie lat 90. Popierajmy wolontariat, bo w nim tkwią ogromne zasoby dobra mówi jeden z polskich biskupów. Zrozumienie to wyraża się także w pomocy finansowej dla organizowanych przez Oddział imprez turystycznych, którą w ramach swych możliwości świadczy Huta, hutnicze związki zawodowe, wiele hutniczych spółek i inni zbiorowi przyjaciele. Dzięki tym dobroczyńcom kolejne edycje hutniczych imprez turystycznych mogą dostarczać swym uczestnikom wielu radości i miłych przeżyć, cieszyć nowymi pomysłami i rozmachem działań organizacyjnych. Serdecznie jesteśmy im za to wszyscy wdzięczni.

W następstwie zubożenia środowiska, licznych chorób i zgonów liczba członków Oddziału spadła do ok. 540 osób skupionych w ośmiu kołach i trzech klubach: motorowym "Tandem", kajakowym "Wiking" i tatrzańskim. Działają obecnie cztery oddziałowe komisje: Komisja Turystyki Pieszej - oceniana jako jedna z najlepiej pracujących w kraju, Komisja Turystyki Górskiej, Komisja Kół Zakładowych oraz Komisja Historii i Tradycji PTTK. W miejsce około 40. dużych imprez różnych dyscyplin, organizowanych rocznie w szóstym, siódmym i ósmym dziesięcioleciu ubiegłego wieku, obecnie zapotrzebowanie środowiska wypełnia średnio 7 większych imprez.

W minionym 50-leciu w ruchu turystycznym wzięło udział około 2 mln 135 tys. hutników, z których ok. 502 tys. uczestniczyło w różnych formach turystyki kwalifikowanej. W samym ubiegłym roku działalnością wycieczkowo-imprezową Oddziału objęto 6 850 osób, z których 5 077 wzięło udział w różnych dyscyplinach turystycznych.

Nowością ostatniego roku był redagowany i wydawany przez Helenę Grzywacz barwny kwartalnik Komisji Kół Zakładowych.

Za podanymi wcześniej liczbami kryje się wiele przeżyć, osobistych doznań i wzruszeń, ogromny ładunek patriotycznych treści zawartych w krajoznawczym programie Towarzystwa, a także ofiarna, nieodpłatna praca organizatorów, przodowników turystyki, instruktorów, strażników ochrony przyrody, a także członków władz oddziału, kół, klubów i komisji.


Wręczanie odznaczeń


Goście na uroczystości 50-lecia PTTK KM HiL-HTS

Najbardziej ofiarni z nich zostali wpisani do Złotej Księgi Zasłużonych Działaczy Oddziału. Są to chronologicznie: Józef Lorek, Stanisław Suchoński, Jerzy Zgała, Władysław Frączek, Stanisław Wolak, Zbigniew Wyżga, Antoni Grymek, Olgierd Turyna, Zbigniew Strych, Józef Szostak, Barbara Włodarska, Ryszard Bielecki, Urszula Karkoszka, Leszek Mazur i Jan Dyb. Dzisiejszy jubileusz przynosi wpisy dalszych wyróżnionych w ten sposób osób.

Aktywność członków Oddziału dotyczyła także spraw gospodarczych. Remont schroniska w Sromowcach Niżnych w pierwszej połowie lat 60. wykonany został w znacznej mierze w tzw. czynach społecznych. Potem narciarze projektowali i wykonywali kolejne wyciągi zaczepowe - "wyrwirączki", a na przełomie lat 70. i 80. Józef Flis ze skrupulatnością pańszczyźnianego ekonoma egzekwował każdą zgłaszaną chęć pomocy przy budowie kolei krzesełkowej i zespołu wyciągów narciarskich w Koninkach. Mimo posiadania w szczytowym okresie kilkunastu pojazdów mechanicznych Oddział nie zatrudniał nigdy kierownika transportu - jego obowiązki spełniał społecznie nieoceniony Stanisław Starowicz. Przy ich codziennej eksploatacji współdziałało nieodpłatnie wielu pracowników Wydziału Transportu Samochodowego Huty.

Wszystkim, którzy w różnym czasie włożyli swą cegiełkę w rozwój Oddziału w rozmaitych formach jego działalności pragnę raz jeszcze złożyć w imieniu własnym i obecnych władz Oddziału serdeczne podziękowanie.

Zadaniem realizowanym przez Oddział PTTK w Hucie od chwili swego powstania jest przewodnicka obsługa wycieczek zwiedzających hutę w celach oświatowo-wychowawczych, preorientacji zawodowej lub rozszerzenia zawodowych wiadomości.

W roku 1956 z inicjatywy Władysława Bieronia, Józefa Brożka, Tadeusza Krzyżewskiego i Leonarda Niwińskiego powstało w Hucie pierwsze w Polsce (lub jedno z pierwszych) Koło Przewodników Zakładowych PTTK, którego prezesami byli Tadeusz Krzyżewski,Jan Ksieniewicz, Leonard Nowiński, Mieczysław Wiszniewski, Rajmund Kotula i Piotr Karcz.

W ciągu minionych lat przewodnicy oprowadzili około 1 mln 184 tys. zwiedzających, w tym ok. 175 tys. turystów zagranicznych. W roku ubiegłym hutę zwiedziło łącznie 3 322 osób, w tym 1 458 z zagranicy.

Największe zainteresowanie hutą odnotowano w 1964 r., zwiedziło ją wówczas ponad 60 tys. osób. Najaktywniejszym przewodnikiem był Jan Ksieniewicz, obsłużył on samodzielnie ponad 4 300 grup wycieczkowych.

Każdy jubileusz jest czasem podsumowań i refleksji, ale także punktem startu w przyszłość.

Życzę Oddziałowi, jego władzom szerokiej drogi na manowcach współczesności, aktywu zawsze chętnego do podjęcia społecznego trudu, krajoznawczej pasji wzbogacania swej wiedzy, kształtowania turystycznych potrzeb środowiska i owocnego ich zaspokajania.

Zbigniew Wyżga

Wykaz odznaczonych sponsorów działaczy Oddziału PTTK

Odznaka Honorowa "Za zasługi dla turystyki":

  1. Jan Dyb
  2. Eugeniusz Halo
  3. Tadeusz Szafrański
  4. Józef Szostak

Medal PTTK Za współpracę i pomoc ZG PTTK:

  1. Urząd Miasta i Gminy Niepołomice.
  2. Urząd Miasta i Gminy Krzeszowice.
  3. PHS Zarząd Huty im.T. Sendzimira w Krakowie
  4. PHS Huta im.T. Sendzimira - Dział Informacji.
  5. Federacja Hutniczych Związków Zawodowych
  6. NSZZ Pracowników HTS W Krakowie.
  7. NSZZ "Solidarność" HTS W Krakowie.
  8. NSZZ "Solidarność 80" HTS W Krakowie.

Złota Honorowa Odznaka PTTK:

  1. Władysław Aksamit
  2. Janusz Piskorski

Srebrna Honorowa Odznaka PTTK:

  1. Koło Emerytów i Rencistów przy Dz. U. S. HTS
  2. Koło Pttk "Matragora" Przy Pmo "Komex" Sp. z o.o.
  3. Halina Kolanoś
  4. Anna Michalska
  5. Marta Motyka
  6. Bogumił Borowiecki
  7. Leszek Gaweł
  8. Janusz Gwizdowski
  9. Włodzimierz Orzeł
  10. Janusz Pustułka
  11. Andrzej Świder
  12. Zbigniew Zysek

Dyplom ZG PTTK:

  1. Halina Kolanoś
  2. Ewa Szemplińska
  3. Marek Danecki
  4. Stanisław Grabowski
  5. Stanisław Jarosz
  6. Leszek Kania
  7. Zdzisław Maciejewski
  8. Jerzy Margul
  9. Edward Pater
  10. Jan Zeleks

Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży: Odznaka Srebrna

  1. Grzegorz Szczotka
  2. Edward Zajma

Odznaka Złota

  1. Marta Bałdys
  2. Jadwiga Mróz
  3. Janina Pałka
  4. Zofia Prochwicz
  5. Jan Nalepka
  6. Władysław Rusek
  7. Edward Zając

Dyplomy Komisji Działalności w Miejscu Zamieszkania i w Zakładzie Pracy:

  1. Maria Zaręba
  2. Zenon Bar
  3. Stefan Jurkowski
  4. Henryk Kulesza
  5. Anna Kaczmarczyk
  6. Helena Lurska
  7. Jerzy Margul
  8. Włodzimierz Orzeł
  9. Janusz Pustułka

Adresy O Wpisie Do Złotej Księgi Zasłużonych Dla Oddziału PTTK:

  1. Helena Grzywacz
  2. Maria Zaręba
  3. Lech Gilewski
  4. Mieczysław Klóska - Pośmiertnie
  5. Ryszard Motal
  6. Jan Nalepka
  7. Jan Niesporek
  8. Władysław Rusek
  9. Tadeusz Szafrański

Dyplomy Zarządu Oddziału PTTK przy HTS:

  1. Władysława Czuła
  2. Krystyna Halo
  3. Anna Kaczmarczyk
  4. Grażyna Kwinta
  5. Albina Orpych
  6. Bronisława Polak
  7. Danuta Wójcik
  8. Bartłomiej Florczyk
  9. Julian Łatała
  10. Tadeusz Milewski
  11. Stanisław Olender
  12. Mieczysław Szymański
  13. Zbigniew Rygiel
  14. Czesław Zabrzeński
  15. Marian Zgała

Odznaka "50 lat w PTTK":

  1. Urszula Karkoszka
  2. Zbigniew Wyżga

Odznaka "25 lat w PTTK":

  1. Leszek Gaweł
Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT