PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

50 lał minęło Oddziałowi PTTK w Warcie


Wśród wielu stowarzyszeń działających w Warcie n. Wartą do grupy najstarszych należy zaliczyć Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, który należy do najwcześniej powstałych jednostek tego typu w kraju i na ziemi sieradzkiej. Warta może poszczycić się powołaniem jużw roku 1915 Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, na którego czele stanął prowizor Stanisław Lenkiewicz. Już w grudniu donosił on do Warszawy, że Oddział skupia 100 osób i zamierza poszerzyć działalność. Tak przedstawiają się korzenie działalności krajoznawczej i turystycznej w Warcie.


Moment poświęcenia sztandaru przez ks. prałata J. Pawlika
i o. gwardiana Z. Charymskiego

Po latach w roku 1953 z inicjatywy psychologa, pracownika Szpitala Psychiatrycznego w Warcie Edwarda Ohmaya, powstał w mieście Oddział PTTK. Wśród członków i założycieli byli między innymi dr Eugenia Kaleniewicz, Jan Baranowski, Stanisław Lisiecki, Stanisław Wielgusiak. Pod koniec roku zwerbowano już 100 członków. Oddział wciągnął do działania sporą grupę młodych ludzi. Starano się wykorzystać turystycznie teren rzeki. Zaradni członkowie już w 1954 r. za własne zapracowane pieniądze kupili pierwsze cztery kajaki. Dały one początek licznym rajdom i spływom kajakowym nurtem Warty.


Członkowie Zarządu Oddziału PTTK w Warcie
na lata 2002-2005

Należy zaznaczyć, że Oddział nie miał wówczas swego lokalu, jedynie dyrekcja szpitala psychiatrycznego użyczyła mały kącik w pomieszczeniach biurowych.Tam zbierał się zarząd i omawiał wszelkie sprawy związane ze swą działalnością. Przełomowym rokiem dla PTTK w Warcie był 1964 r., kiedy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przyznało mu dwie działki. Na jednej powstał camping sezonowy, który funkcjonował z niezłym powodzeniem do 1975 r. Nadchodziły jednak czasy, kiedy to Polacy coraz częściej otrzymywali paszporty i ruszali na podbój Europy - Warta (miasto i rzeka) w oczach niektórych utraciła swe piękno. Zainteresowanie było znikome i obozowisko trzeba było zamknąć. Znacznym osiągnięciem Oddziału było opracowanie i wytyczenie czterech szlaków turystycznych:

  • czerwonego - "Powstańców 1863r."
  • zielonego - "Władysława S. Reymonta"
  • niebieskiego - "Walka nad Wartą"
  • żółtego - "K. Deczyńskiego"

Wszystkie one krzyżują się w Warcie, a ogromny wkłaed pracy w ich powstanie włożyła dr Eugeniusza Kalewicz, która poprzez poszukiwania w achiwach oraz liczne wywiady doprowadziła do odkrycia wielu nieznanych dotąd zdarzeń i osób związanych z Wartą i okolicami.

Oddział brał też aktywny udział w obchodach jubileuszu 700-lecia Warty oraz zainicjiwał obchody Roku Reymontowskiego w 1967r. Wówczas oprócz ogólnopolskiego zlotu turystów, na którym zjawiło się ponad 2 tys. uczestników, zorganizowano sesję popularnonaukową poświęconą słynnemu nobiliście i występ pt. Wesels w wykonaniu zespołu z Lipiec Reymontowskich, odbudowano pierwszy w Polsce pomnik Reymonta w Małkowie, a w jednym z pokoików, w którym gościł, urządzono kącik jego pamiątek. Corocznie organizowano ogólnopolskie rajdy i zloty, na które przybywała młodzież i dorośli w bardzo licznych grupach. Turystyka łączyła się ściśle z pracą krajoznawczą, brano udział w licznych konkursach między innymi "Poprzez X wieków Polski" i "Polska naszych dni". W ten sposób poszerzono zbiór postaci i wydarzeń z terenu Warty oraz okolic, co przycyzniło soę do wzbogacenia zasobów archiwalnych Izby Regionalnej. Trwałym śladem działalności PTTK są dziś tablice i obeliski upamiętniające ważne dla miasta wydarzenia, a także wpisanie do rejestru zabytków wielu XIX-wiecznych budynków w Warcie. Okolicznościowymi tablicami uwieczniono lustrację wojsk P. Biernackiego przez Tadeusza Kościuszkę, przelot przez Atlantyk płk. pil. Stanisława Skarżyńskiego, formowanie w Warcie oddziałów powstańczych przez J. Oxiskiego oraz sylwetkę zmarłej w 1999 r. dr Eugenii Kaleniewicz. Oddział odegrał także dużą rolę w ogólnopolskiej akcji porządkowania i opisywania mogił powstańczych z lat 1863-1864 w Warcie i w okolicach. Niebagatelną sprawą jest też fakt powołania do życia w roku 1981 Muzeum Miasta i Rzeki Warty przy Oddziale PTTK, którego podstawą stały się zbiory zgromadzone w Izbie Regionalnej w Małkowie. W olbrzymiej mierze był to osobisty sukces zasłużonej Członkini Honorowej PTTK dr E. Kaleniewicz, która przez długoletnie zabiegi u władz wojewódzkich, gminnych i stowarzyszeniowych doprowadziła do nadania statutu (podpisanego przez samego prof. W. Zina) i odpowiednich zezwoleń niezbędnych do prowadzenia muzeum. W roku 1987 wykupiono XIX-wieczną kamienicę, gdzie na piętrze rozlokowane były ekspozycje i biuro. Dziś muzeum, oprócz wystaw konkursów, sesji i spotkań autorskich, próbuje najszerzej jak to możliwe pokazywać mieszkańcom Warty i okolic oraz całego kraju bogactwo przeszłości i kultury, jakie tkwi w tej ziemi, i jak może ono nas wszystkich wzajemnie wzmacniać i ubogacać.


Przemarsz uczestników uroczystości pod tablicą
pamiątkową patronki Oddziału

Składanie kwiatów pod tablicą dr Eugenii Kaleniewicz

W latach 70. i 80., kiedy to PTTK stało się organizacją masową, do naszego Oddziału należało blisko 500 członków, w jego ramach działały szkolne koła i kluby, takie jak "Ryś", "Chodzieje". Młodzież tłumnie uczestniczyła w takich rajdach, jak "Kościuszkowski", "Deczyńskiego", "Walk nad Wartą", a szczególnie w corocznych rajdach i imprezach upamiętniających imię płk. S. Skarżyńskiego. W obchodach tych zwykle aktywnie uczestniczył Aeroklub Łódzki, Łódzki Klub Pilotów Seniorów, redaktorzy "Skrzydlatej Polski" oraz wielu pasjonatów i miłośników lotnictwa.

Aktualnie przy Oddziale działa koło miejskie zrzeszające 80 członków, SKKT-PTTK liczące 14 członków Przemarsz uczestników uroczystości pod tablicę pamiątkową patronki Oddziału oraz KlubTurystykiWodnej,który skupia ponad 20 członkówi organizuje coroczne regaty "O Błękitną Wstęgę Jeziorska" oraz liczne imprezy klubowe.

Towarzystwo zachęca wszystkich, zarówno młodzież, jak i dorosłych, do udziału w rajdach pieszych i rowerowych po bliższych i dalszych okolicach, do wycieczek po kraju, wyjazdów do teatrów oraz zapoznawania się z wystawami muzealnymi i programem imprez.

Aby uczcić jubileusz Oddziału, zarząd przez cały rok organizował imprezy pod tym hasłem. Był bal, rajdy, wycieczki krajoznawcze, kulig, wyjazdy do teatru, spotkania autorskie, konkursy, wystawy. Kulminacyjna jubileuszowa uroczystość dla wszystkich członków Oddziału i zaproszonych gości odbyła się 18 października 2003 r. i rozpoczęła się mszą św. w kościele oo. Bernardynów. Celebrowali ją ojciec gwardian Zygmunt Charymski i kapelan PTTK ks. prałat dr Jerzy Pawlik. Wspaniałą homilię, nawiązującą do najlepszych tradycji i idei Towarzystwa w powiązaniu z zasadami św. Franciszka wygłosił ojciec gwardian. Najważniejszym dla wszystkich członków momentem było poświęcenie sztandaru Oddziału i nadanie mu imienia dr Eugenii Kaleniewicz.

Jako zarząd pragniemy złożyć najserdeczniejsze podziękowania wszystkim instytucjom i osobom prywatnym za wsparcie nas w zbiórce środków na ten cel. Po mszy św. zgromadzeni udali się pod tablicę pamiątkową patronki, znajdującą się na budynku muzeum, by wspomnieć Ją serdecznym słowem i złożyć kwiaty. Następnie dzięki uprzejmości dyrekcji szpitala wszyscy mogli się spotkać tam, gdzie tkwiły korzenie naszego Oddziału, czyli na terenie szpitala. Po powitaniu i okolicznościowym przemówieniu nastąpiło wręczenie odznaczeń i wyróżnień dla zasłużonych członków oraz podziękowań za pomoc i współpracę dla osób spoza Towarzystwa. Wśród członków Złotą Honorową Odznakę PTTK otrzymał wieloletni prezes dr Marek Murawa, a srebrną - obecna prezes dr Teresa Kotłowska 14 najstarszych członków, którzy są nieprzerwanie w naszej organizacji niemal od początku istnienia, otrzymało dyplomy pamiątkowe, a kilkunastu innych wyróżnienia Zarządu Głównego PTTK. Niezwykle miłym momentem było wręczenie nowych legitymacji najstarszej stażem członkini PTTK i najmłodszej kandydatce na zapaloną turystkę, które dzieli dziewięć dziesiątek lat i jest dowodem na to, że w Towarzystwie wiek nie stanowi problemu. Po czym nastąpiły krótkie wystąpienia i gratulacje. Uroczystość uświetnił koncert w wykonaniu uczniów Szkoły Muzycznej w Sieradzu (pochodzących z Warty) prowadzony przez Andrzeja Grześkowiaka oraz sentymentalne wspomnienia dawnej Warty przez Beatę Szafran. Wspomnienia te były kontynuowane w mniejszych i większych grupach aż do późnego wieczora.

Barbara Cichecka

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT