PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

II Ogólnopolski Rajd Szlakiem Powstania Styczniowego


Oddział Wojskowy PTTK w Chełmie w 140. rocznicę powstania styczniowego w dniu 25 stycznia 2004 r. był organizatorem II Ogólnopolskiego Rajdu Szlakiem Powstania Styczniowego. Trasa rajdu przebiegała przez Depułtycze, miejsce jednej z walk powstańców na ziemi chełmskiej. 5 sierpnia 1863 r. - oddziały Kajetana Ćwieka-Cieszkowskiego, Władysława Eminowicza i Józefa Władysława Rudzkiego (w sile około 1200 ludzi) zajęły Chełm. Do powstańczych szeregów przyłączyli się ochotnicy z odbudowanej w roku 1863 organizacji. Na jej czele stał Bolesław Ettienger, naczelnik miasta Chełma, jego zastępcą był adwokat Tomasz Majewski. Na wieść o zbliżaniu się nieprzyjaciela powstańcy wyruszyli w kierunku Depułtycz, gdzie doszło do bitwy. Rosjanie zostali zmuszeni do odwrotu. Zwycięstwo powstańcy okupili kosztem 11 zabitych i około 100 rannych. Straty Rosjan to 23 zabitych i kilkudziesięciu rannych.

W 2002 r, w rocznicę bitwy, społeczność lokalna ufundowała pomnik, który został postawiony na polu bitwy. Uczestnicy rajdu pod pomnikiem złożyli kwiaty i zapalili znicze. Zwiedzano również kościół pw. Wszystkich Świętych, dawną cerkiew greckokatolicką wzniesioną ok. 1774 r., a od roku 1876 cerkiew prawosławna.W roku 1916 zaś zamieniona na kościół rzymskokatolicki. Kościół drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany. Wyposażenie jest XVIII-XIX-wieczne. Zwiedzano również park podworski z połowy XIX w, w którym znajdują się źródła rzeki Uherki, lewego dopływu Bugu. Przy ognisku przeprowadzono konkursy.

W dniach 31 stycznia - 1 lutego 2004 r. Oddział był również organizatorem IV Rajdu Motorowego "Szlakiem BCh AK Zaboreczno 2004". Rajd odbył się na Roztoczu w 60. rocznicę bitwy pod Zaborecznem, która miała miejsce 1 lutego 1943 r. i była drugim (po potyczce pod Wojdą) dużym starciem Batalionów Chłopskich z Niemcami podczas drugiej wojny światowej.

W 1943 r. partyzancki wywiad miał na poczcie w Krynicach swojego człowieka, którym był Piotr Chytrykiewicz. Dzięki niemu dowiedziano się wcześniej o planowanej przez Niemców pacyfikacji okolicznych wsi. Podjęte w celu obrony ludności cywilnej działania doprowadziły do słynnej bitwy. Zgrupowaniem partyzanckim dowodził major Franciszek Bartłomowicz "Grzmot".

W jego skład wchodziło 400 partyzantów z następujących formacji BCh: 1. kompania por.Władysława Maślanki "Sielskiego", 2. kompania Jana Głogowskiego "Głowackiego", 4. kompania por. Stanisława Burdy "Burskiego", 5. kompania Piotra Mielnika "Szczerbińskiego", 11. kompania plut. Władysława Chmielowca "Turzyńca". Około 20% zgrupowania stanowiły siły AK, w tym pluton sierżanta Bronisława Piaseckiego "Lisa", grupa żołnierzy z Antoniówki,Polanówki,z IV rejonu i kompanii szturmowej. Bitwa trwała cały dzień. Siły nieprzyjaciela liczyły ok. 1000 żołnierzy (ze zmotoryzowanego batalionu żandarmerii i jednostek Wehrmachtu), a także 500 uzbrojonych kolonistów niemieckich. Dowodził nimi mjr Krieger. Poległo 100 żołnierzy nieprzyjaciela, wielu było rannych. Partyzanci ponieśli nieznaczne straty, pod osłoną nocy wycofali się. Niemcy podjęli jednak pościg, który doprowadził do bitwy pod Różą.

Uczestnicy rajdu pod pomnikiem partyzantów złożyli kwiaty i zapalili znicze. Następnie zwiedzano zabytki Tomaszowa Lubelskiego i Krasnobrodu. W rajdzie uczestniczyło 25 załóg samochodowych.

Zofia Nycz

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT