PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
1 (14)/2004
ISSN 1642-0853

Podróż szlakiem walk nad Nysą Łużycką


Zarząd Koła nr 9 ZBŻZ i OR WP im. Kilińszczaków oraz Koła nr 13 SKMP ONZ w Krośnie Odrzańskim dzięki pomocy dowództwa 11. Dywizji Kawalerii Pancernej z Żagania zorganizował autokarową wycieczkę historyczno-patriotyczno-rekreacyjną szlakiem walk jednostek 2. Armii Wojska Polskiego w kwietniu 1945 r. Wiodła ona przez miejscowości położone nad Nysą Łużycką - od Budziechowa do Zgorzelca, a także przez miejscowości interesujące pod względem historycznym, krajoznawczym i kulturowym.

Przewóz, Sanice, Sobolice to wioski upamiętnione w historii 7., 9. i 10. dywizji piechoty, które w dniach 13-17 kwietnia 1945 r. walczyły o uchwycenie przyczółków i forsowały Nysę Łużycką. Przypominają o tym pamiątkowe obeliski i płyty, a wspomnienia z tamtych historycznych dni przywołali w pamięci kombatanci - żołnierze 2. Armii Wojska Polskiego: major w stanie spoczynku Stanisław Sianożęcki, podporucznik w stanie spoczynku Czesław Szaciłło i Kazimierz Zienkiewicz.

W Zgorzelcu zaś na cmentarzu wojennym, na którym spoczywa snem wiecznym ponad 3,5 tys. żołnierzy 2. Armii Wojska Polskiego i 1. Korpusu Pancernego, kombatanci i najmłodsi uczestnicy wycieczki oddali hołd bohaterom drugiej wojny światowej i złożyli wiązanki kwiatów oraz zapalono znicze.

Ponadto w Zgorzelcu zwiedzono secesyjny pałac - dziś Miejski Dom Kultury - w którym 6 lipca 1950 r. podpisany został Układ Zgorzelecki określający granice państwowe na Odrze i Nysie Łużyckiej pomiędzy Polską a b. NRD. Udano się też na teren hitlerowskiego obozu Stalag VIII A Górlitz, w którym w czasie drugiej wojny światowej więzieni byli jeńcy wojenni (oficerowie i szeregowi) różnej narodowości, a kilka tysięcy osób tu zginęło. Dziś miejsce to upamiętnia obelisk.


Przy obelisku dokumentującym przebieg południka 15E w Budziszowie

Kolejnym etapem podróży był rejon Zagłębia Turoszowskiego i przejazd przewężeniem tzw. Worka Żytawskiego. Podziwiano interesujące obiekty typowego w tej części Łużyc budownictwa z XVII w, obiekty elektrowni cieplnej o mocy 2 150 MW. Wszyscy byli pod wrażeniem ogromnego wyrobiska węgla brunatnego, z którego w okresie szczytowej produkcji wydobywano około 20 mln ton węgla rocznie, oraz zrekultywowanych hałd zewnętrznych. Na powierzchni blisko 2 250 ha rośnie około 13 gatunków drzew, 11 gatunków krzewów i 40 gatunków innych roślin.Wszystkie informacje o Zgorzelcu i okolicy przekazał nam prezes koła PTTK w Zgorzelcu i przyjaciel krośnieńskich petetekowców major Leszek Szostek.

Kolejnymi miejscowościami na trasie podróży były Lubań, Lwówek Śląski i Lubomierz, których losy były zmienne. Leżące na pograniczu Dolnego Śląska i Łużyc, na którym to obszarze prowadzone były działania wojenne, zachowały swoje historyczne walory. Szczególnie interesujący jest dziś Lubomierz - stanowiący tło do akcji kilku filmów - któremu rozgłos przyniosły filmy S. Chęcińskiego: Sami swoi i Nie ma mocnych. Stał on się miejscem Przeglądów Polskich Komedii Filmowych, a Muzeum Kargula i Pawlaka, zawierające rekwizyty ze wspomnianych filmów, jest atrakcją dla zwiedzających.

Następnie pojechano do Bolesławca - ważnego ośrodka przemysłu ceramicznego - gdzie obejrzano pomnik poświęcony rosyjskiemu marszałkowi polnemu Michaiłowi Kutuzowowi, dowodzącemu wojskami, które ścigały armię napoleońską. Michaił Kutuzow zmarł w Bolesławcu w 1813 r., pomnik zaś ufundował król Prus - Fryderyk Wilhelm III.

Zwiedzono również Kliczków, leżący na obrzeżu Puszczy Zgorzeleckiej, w którym pod koniec XIII w. książę świdnicki Bolko I kazał wznieść zamek jako warownię graniczną. Był on przebudowywany przez kolejnych właścicieli, którymi były między innymi takie rody, jak: Rechenberg, Schellendorf czy Promnitz. Dziś zachowało się wiele elementów architektonicznych w stylu renesansowym, a obiekt stał się ośrodkiem konferencyjno-wypoczynkowym. W otaczającym go parku krajobrazowym w stylu angielskim zachowany jest szczątkowo cmentarz koni i psów myśliwskich, którym ekscentryczni właściciele stawiali imienne pomniki.

Po powrocie na terenie żagańskiego klubu garnizonowego podsumowano podróż, podkreślając jej poznawczo-integracyjny charakter. Najmłodsi uczestnicy: Joasia Derek, Ewelina Kula, Milenai TristanWójciakowie oraz Martyna Stychlerz, którzy pomimo upału udanie zrealizowali program podróży, otrzymali pamiątkowe albumy. Kilkanaście osób uczestniczących w ubiegłym roku w wycieczce szlakiem walk 1. Armii Wojska Polskiego, a w tym roku szlakiem walk 2.ArmiiWojska Polskiego, otrzymało okolicznościowe certyfikaty. Byli to między innymi: Zofia i Jan Wojtowiczowie, Aleksandra i Stefan Gałęscy, Aniela i Jan Muńskowie, Stanisław Sianożęcki, Bolesław Chłościński, Czesław Szaciłło i Remigiusz Kucharski.

W grupie 43. uczestników wycieczki byli członkowie kół: ZBŻZ I ORWP, SKMP ONZ, ZKRP i BWP, PTTK, pracownicy wojska jednostek krośnieńskiego garnizonu i członkowie ich rodzin.

Jesteśmy zafascynowani podróżą, ogromem doznań natury historyczno-krajobrazowo-kulturowych. Dziękujemy organizatorom za jej zorganizowanie - stwierdził st. chor. szt. rez. Jan Wójciak, członek koła SKMP ONZ, któremu wtórowali żona Alicja i wnuczęta.

Na słowa uznania zasłużył również kierowca autokaru sierżant Edward Foltyn, któremu uczestnicy życzą bezpiecznej jazdy po drogach Polski i Europy.

J.C.

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk.
Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT