PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
5 (13)/2003
ISSN 1642-0853

700 lat Kalisza Pomorskiego


Już w wieku VIII istniał gród słowiański w miejscu, gdzie znajduje się obecnie Kalisz Pomorski. Obok zaś usytuowana była osada rybacko-rolnicza. W połowie wieku XIII Kalisz nad Prosną zajął władca Wielkopolski, książę Przemysł I (1220/1221-1257), ojciec Przemysła II - króla polskiego od 1295 r. Stamtąd zabrał osadników, przenosząc ich nad rzekę Drawicę do osady Nova Calisia. Takie były początki Kalisza Pomorskiego i stąd wzięła się jego dzisiejsza nazwa. W 1296 r. Kalisz Pomorski oraz jego okolice zajęła Branderburgia i podzielił on losy polityczne Nowej Marchii. Margrabowie branderburscy pozbyli się go jednak, oddając w lenno rodzinie Wedlów, którzy rozpoczęli budowę zamku i murów obronnych z dwoma bramami - Kamienną i Recką.


Jedno z 54 jezior

Dokładna data wystawienia przywileju lokacyjnego i nadania Kaliszowi Pomorskiemu praw miejskich nie jest znana. Przyjmuje się, że jest to14 września 1303 r., kiedy to ówcześni władcy tych ziem przyznali miastu 154 łany ziemi oraz inne przywileje, jednakże z dokumentu wynika, że miasto już wówczas istniało. W latach 1402-1455 ziemie Nowej Marchii przeszły pod panowanie Krzyżaków, ale później miasto znowu wróciło do Brandenburgii. W tym czasie rozpoczął się trwający kilka wieków rozwój sukiennictwa, który trwał do przełomu wieków XVIII/XIX. W XVI-XVIII w. Kalisz Pomorski był lokalnym ośrodkiem rzemieślniczym.

Miasto straciło na znaczeniu po wielkim pożarze w 1771 r., kiedy spłonęło ponad 130 budynków. W drugiej połowie XIX w. upowszechniła się w okolicach Kalisza uprawa ziemniaków. W latach 1888-1900 zbudowano linie kolejowe. W tym okresie powstały też zakłady przemysłowe, m.in. tartak, cegielnia, gorzelnia i garbarnia. W 1900 r. miasto miało 3679 mieszkańców. W 1907 r. doczekało się oświetlenia gazowego, a 10 lat później rozpoczęto elektryfikację miasta.



W latach 1944-1945 mieścił się tu podobóz obozu koncentracyjnego Ravensbrück oraz oddziały robocze jeńców polskich i radzieckich w Czarnem (Stalag II B Hammerstein). W lutym 1945 r. o Kalisz Pomorski toczyły się zacięte walki, w wyniku których więcej niż połowa budynków uległa zniszczeniu, ale 12 lutego miasto zostało wyzwolone. Współcześnie Kalisz Pomorski administracyjnie należy do województwa zachodniopomorskiego i jest ośrodkiem ruchu turystycznego, usług leśnych oraz transportowych, a także zapleczem usługowo-handlowym dla Poligonu Drawskiego. Gmina Kalisz Pomorski obejmuje powierzchnię 48 tys. ha, z czego prawie połowę stanowi Poligon Drawski. Lasy zajmują około 50% powierzchni gminy. Znajdują się tu 54 jeziora obejmujące ponad 710 ha. Gminę zamieszkuje około 7,9 tys. mieszkańców, w tym w Kaliszu Pomorskim mieszka około 4 tys. osób. W mieście są dwie szkoły podstawowe i liceum ogólnokształcące. W mieście i w gminie działa ponad 470 większych i mniejszych firm, zajmujących się między innymi usługami transportowymi, hotelarskimi, gastronomicznymi i handlem. Istnieje tu także przemysł drzewny i rolno-spożywczy.


Kościół klasycystyczny w Kaliszu Pomorskim

700-lecie praw miejskich Kalisza Pomorskiego zapoczątkowano uroczystościami i wielkim festynem w dniach 12-13 lipca 2003 r. Patronat nad jubileuszem miasta objął marszałek Sejmu RP Marek Borowski, który podczas uroczystości otrzymał honorowe obywatelstwo. Doskonale bawiono się na licznych występach zespołów lokalnych i przybyłych na festyn, podziwiano walki rycerzy z kilku bractw rycerskich, odbywały się huczne zabawy taneczne i oglądano pokazy sztucznych ogni. Różne akcenty obchodów 700-lecia Kalisza Pomorskiego były również we wrześniu.

Bernard Konarski


Pałac w Kaliszu Pomorskim


Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT