PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
4 (12)/2003
ISSN 1642-0853

Wspomnienia o tych, którzy uczyli nas turystyki i krajoznawstwa


Emanuel Sukiennik pochodził ze śląskiej rodziny górniczej. Urodził się 1 sierpnia 1902 r. w Łazach na Zaolziu, zmarł 22 sierpnia 1986 r. na Węgrzech - pochowany jest w Katowicach na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza.

Z zawodu był górnikiem, geologiem i miernikiem. Pasji i zamiłowań realizował w życiu tak wiele, że starczyłoby na oddzielne opracowanie. W Łazach ukończył szkołę powszechną i Polskie Gimnazjum Realne w Orłowej w roku 1921.

W tym też roku powstało Polskie Towarzystwo Tatrzańskie Oddział "Beskid Śląski" w Cieszynie i Pan Emanuel został członkiem tego Towarzystwa. Od tej pory przez całe życie krajoznawstwo i turystyka stały się jego życiowym wyznacznikiem.

W latach 1922 - 1927 był studentem Akademii Górniczej w Krakowie. W roku 1927 otrzymał dyplom inżyniera górnika i tak zrealizował swe marzenia, gdyż od dzieciństwa pragnął być górnikiem jak jego ojciec. Okres studiów był dla Emanuela bardzo ciężki. Zmuszony był podejmować różne zajęcia, by się utrzymać na uczelni: był stróżem, robił notatki z wykładów i ich kopie sprzedawał bogatym studentom, udzielał korepetycji, projektował kotły parowe u pana Zieleniewskiego. Przez całe życie zawodowe pogłębiał swe wiadomości z dziedziny górnictwa, geologii i miernictwa, a zdobyta praktyka zawodowa pozwoliła, że w tej dziedzinie został ekspertem, rzeczoznawcą oraz wykładowcą w szkołach górniczych w Dąbrowie Górniczej i w Katowicach. O jego fachowości świadczą wydane ekspertyzy, opinie i orzeczenia oraz około 60 publikacji, które do dziś mają zastosowanie. Jako ciekawostkę przytoczę skutki jednej z ekspertyz wykonanej przez Pana Emanuela na zlecenie byłego wojewody śląskiego J. Ziętka.

Otóż w latach 60. powstał projekt zlikwidowania uzdrowiska w Goczałkowicach i wybudowanie w tym rejonie kolejnej kopalni węgla. Ekspertyza geologiczna wykonana przez Pana Emanuela wykazała, że na tym terenie są pokłady węgla, ale bardzo niskie, a teren jest bardzo nawodniony. Budowa więc kopalni i jej eksploatacja są nieopłacalne, natomiast źródła wód mineralnych, leczniczych są bardzo bogate i należy je wykorzystać do celów leczniczych. Ekspertyzę tę uwzględniono - uzdrowisko czynne jest do dziś, a w pobliżu można odnaleźć dwa odbudowane obiekty wiertnicze: jeden z nich nazwany jest imieniem Emanuela Sukiennika, a drugi imieniem Karola - ówczesnego dyrektora uzdrowiska.

W dokumentacji uzdrowiska odnaleźć można zapis, w którym przyznaje się Emanuelowi Sukiennikowi wraz z rodziną prawo do korzystania aż do śmierci z zabiegów zdrowotnych tego uzdrowiska.

W okresie pracy zawodowej piastował wiele odpowiedzialnych stanowisk w kopalniach i w przedsiębiorstwach górniczych do dyrektora włącznie. Zawsze włączał się w nurt spraw społecznych, patriotycznych, brał czynny udział w pracach Polskiej Organizacji Wojskowej, był na froncie wschodnim, w Spiżu i w Orawie, uczestniczył w trzecim powstaniu śląskim. W czasie okupacji był trzykrotnie aresztowany - za ukrywanie planów i dokumentów kopalni ważnych dla gospodarki wojennej, za prowadzenie wywrotowej działalności przeciw okupantowi. Będąc znaczącym fachowcem w dziedzinie górnictwa, znającym kilka języków był potrzebny nawet okupantowi. Podejmował też działania w organizacjach takich, jak: NOT, ZZG, Stowarzyszenie Inżynierów Górnictwa i Hutnictwa, nie licząc Związku Kajakowców, Szybowców, Polskiego Związku Narciarskiego, "Sokoła" i Chóru "Echo".

Jak już wspomniałam od 1921 r. był członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego "Beskid Śląski" w Cieszynie. Kiedy przeniósł się do Katowic podjął społeczne działanie również w PTT, był współzałożycielem Harcerskiego Klubu Narciarskiego i Śląskiego Klubu Narciarskiego. Szczególnie dużo uwagi poświęcał sprawom przewodnickim, z roku na rok wzrastało jego zainteresowanie turystyką i krajoznawstwem. Dzięki przedłużeniu linii kolejowej do Wisły - turystów pragnących odwiedzić Beskidy było bardzo dużo - istniała paląca potrzeba szkolenia przewodników, by ruch ten opanować. Emanuel Sukiennik, z innymi działaczami, jak: Bolesław Badyna, Bogdan Krzemieński, Stanisław Zięba i wielu wielu innych rozpoczęli szkolenia przewodników.

Po wyzwoleniu podjął dalej działalność organizacyjną ogniw PTT, zwłaszcza w górnictwie, włączył się do prac nad odbudową Oddziału Górnośląskiego PTT, a potem PTTK. W latach 1951 - 1955 pełnił funkcję wiceprezesa Katowickiego Oddziału PTTK, organizował Okręgową Komisję Turystyki Górskiej i przez 10 lat był jej przewodniczącym, przez dalsze 2 lata członkiem, przez 8 lat był członkiem Okręgowej Komisji Przewodnickiej. Przez 4 lata był też wiceprezesem Okręgowego Sądu Koleżeńskiego i działał w pracach Okręgowej Komisji Turystyki Narciarskiej.

Emanuel Sukiennik wprost "namiętnie" zajmował się fotografią i filmowaniem - w swym archiwum gromadzonym przez lata, wraz z żoną Dorotą, również działaczem PTTK, do dziś można odnaleźć wiele ciekawych materiałów z życia turystycznego tej rodziny. To prawda, że Pani Dorota część materiałów przekazała różnym ogniwom PTTK, reszta wymaga segregacji i zapewne znajdzie się w Centrum Fotografii Krajoznawczej w Łodzi, jak zapewnia Pani Dorota.

Wśród ogromnej rzeszy turystów Pan Emanuel znany był z wydawania rocznych kalendarzy pogody, które opracowywał na podstawie długoletnich obserwacji, zapisków, notatek meteorologicznych. Znam osoby, które swe urlopy planowały na okres pogody "zaplanowanej" przez Pana Emanuela - ja też do nich należałam i muszę stwierdzić, że prognoza się sprawdzała.

Pan Emanuel i Pani Dorota to małżeństwo turystyczne - razem wędrowali, razem działali w strukturach PTTK, razem gromadzili wydawnictwa turystyczne, mapy, zdjęcia i filmy. Jest tych materiałów dużo i w opowieściach Pani Doroty każdy z tych materiałów jest ważny, nasuwa się tyle wspomnień, przeżyć. Z wypowiedzi Pani Doroty przebija też stwierdzenie: jak człowiek coś lubi, chce działać, zwłaszcza społecznie i w tym kierunku, który wybrał, to można zrobić bardzo dużo. Do dziś spotyka turystów z różnych tras, wycieczek, z którymi na nowo przeżywa doznania - jednym słowem, jest o czym mówić i wspominać, a to w starszym wieku tak wiele znaczy.

Emanuel Sukiennik był bardzo "pracowitym" turystą. Świadczą o tym zdobyte uprawnienia, które pragnę wymienić, choć wiem, że nie będą to wszystkie:

  • przewodnik tatrzański,
  • przewodnik beskidzki,
  • przewodnik miejski i terenowy po GOP,
  • przewodnik sudecki,
  • instruktor przewodnictwa,
  • pilot wycieczek krajowych i zagranicznych z obcymi językami,
  • przodownik turystyki górskiej na wszystkie góry Polski,
  • przodownik turystyki narciarskiej,
  • przodownik turystyki pieszej,
  • przodownik turystyki kolarskiej,

Posiada też wiele odznaczeń i wyróżnień między innymi:

  • Złotą Odznakę Honorową PTTK,
  • Medal 100-lecia Turystyki Polskiej,
  • Złotą Odznakę Zasłużonego Działacza Turystyki,
  • Złotą Odznakę Zasłużonego dla Górnictwa,
  • Złoty Krzyż Zasługi,
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Pan Emanuel nauczył wielu turystów wędrowania, poznawania i ukochania ojczyzny - często tej małej, wytrwałości i umiejętności łączenia tak wielu zainteresowań z dziedziny krajoznawstwa.

Nela Szlompek

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT