PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

Sakralne pamiątki z Suchej i monografia gminy Stryszawa


Oficyna Wydawnicza APLA z Krosna opublikowała w roku 2002 kolejne prace Jerzego Henryka Harasimczyka poświęcone kapliczkom i figurkom w Suchej Beskidzkiej oraz zabytkom i osobliwościom gminy Stryszawa. Współautorami drugiej z książek są Hanna Lawera i Artur Bata.

Uwagi i opinie o tych nowościach rozpocznę od monografii Stryszawy i siedmiu wsi należących do tej gminy: Lachowic, Krzeszowa, Targoszowa, Kukowa, Kurowa, Pewelki oraz Huciska. Opisane miejscowości leżą częściowo na terenie Beskidu Małego, a częściowo na Paśmie Pewelskim Beskidu Średniego. Sama Stryszawa, usytuowana u podnóży Pasma Jałowieckiego w Beskidzie Żywieckim, była dotąd w turystycznej literaturze i kartografii traktowana zdecydowanie po macoszemu. Dlatego cieszyć muszą, a zarazem zainteresować, turystę dzieje regionu Stryszawy, szczegółowe dane o zabytkach, przede wszystkim sakralnych. Przy każdej z opisanych wsi gminy oprócz materiałów historycznych i informacji o zabytkach autor zamieszcza wykaz proponowanych wycieczek ze schematycznymi ich opisami. W oddzielnym ustępie opisano osobliwości dotyczące sztuki ludowej regionu oraz działalności kulturalnej, łącznie z wykazem imprez. Monografię kończy zbiór legend, opowiadań ludowych i przypowieści, czyli coś, co czytelnicy zawsze chętnie czytają.

Książka została bogato ilustrowana zarówno fotografiami kolorowymi (wkładki na papierze kredowym), jak też zdjęciami czarno-białymi.

Zupełnie inny charakter ma publikacja Kapliczki i figury przydrożne Suchej Beskidzkiej, odwołująca się do coraz bliższego (w roku 2005) jubileuszu 600-lecia miasta. Książka ukazuje w pełnej krasie umiłowanie Jerzego H. Harasimczyka zarówno do poezji, ludowości, jak też do zabytków sztuki sakralnej. Wyrazem tego umiłowania pozostają liczne wiersze (oraz fragmenty modlitw) odnoszące się do opisów obiektów sakralnych oraz analizowanie walorów i specyfiki obiektów poprzez przypominanie elementów historii z czasów z nimi związanych. Autor opisał, na przykład, rodzaje krzyży (m.in. cmentarne, pokutne, dziękczynne, polne), a każdemu z takich obiektów towarzyszy kolorowa lub czarno-biała fotografia. Wbrew tytułowi w książce uwzględniono obiekty nie tylko z terenu samego miasta, ale również z jego okolic. Niektóre poetyczne strofy aż proszą się o natychmiastowe zacytowanie, np.:

Kaplica u Żmijów:

...Drogie są brylanty i złote korony,
Lecz najdroższe każdemu są rodzinne strony...

Bez kaplicy:

...Jest taka Matka Boska co nie ma kaplicy
Na jednym miejscu pozostać nie umie,
Przeszła przez Katyń, chodzi po rozpaczy
Spotyka niewierzących, nie płacze - rozumie...

Modlitwa o słowo:

...Przybiłeś mnie do słowa jak do Krzyża, Panie
Jeżeli jesteś, usłysz me wołanie
Jeżeli jesteś, pozwól mówić mi słowami
Tak mocno, jak Ty mówisz słońcem i gwiazdami...
Po takich cytatach można jedynie na dłużej się zadumać...

Jerzy Henryk Harasimczyk, Hanna Lawera, Artur Bata: Gmina Stryszawa, Oficyna Wydawnicza APLA, Krosno 2002.
Jerzy Henryk Harasimczyk: Kapliczki i figury przydrożne Suchej Beskidzkiej, Oficyna Wydawnicza APLA, Krosno 2002.

Andrzej Matuszczyk

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT