PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

ABC ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie


Kogo dotyczyć będzie ustawa i zasady współpracy organizacji z administracją publiczną?

Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie oraz nierozerwalnie z nią związana ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie mają szansę stać się kluczowymi aktami prawnymi regulującymi działalność organizacji pozarządowych.

Pierwsza z omawianych ustaw określa zasady współpracy organizacji pozarządowych z administracją rządową i samorządem terytorialnym, tworzy możliwość uzyskania (głownie przez stowarzyszenia i fundacje) statusu organizacji pożytku publicznego oraz reguluje pozycję prawną wolontariuszy. Ustawa ta odnosi się, więc do podstawowych i niezmiernie ważnych dla organizacji pozarządowych spraw. Jej uchwalenie może być momentem przełomowym w historii rozwoju "trzeciego sektora" w Polsce.

Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie zawiera przepisy zmieniające inne ustawy. Jej celem jest "umiejscowienie" regulacji zawartych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie w dotychczasowym systemie prawa. Na mocy tej ustawy zostaną wprowadzone liczne ułatwienia i preferencje dla organizacji pozarządowych oraz organizacji pożytku publicznego. Zmiany dotyczą m. in. zasad organizowania zbiórek publicznych, ponoszenia przez organizacje kosztów w sprawach cywilnych oraz preferencji podatkowych. Za wręcz rewolucyjną zmianę w systemie finansowania organizacji pozarządowych należy uznać wprowadzenie tzw. 1%. Prawdopodobnie od 2004 roku każdy obywatel będzie miał prawo do przekazania kwoty odpowiadającej 1% podatku dochodowego na rzecz wybranej przez siebie organizacji pozarządowej.

Zakres stosowania ustawy

Projektowana ustawa obejmie swoim zakresem głównie stowarzyszenia, fundacje (z wyłączeniem fundacji tworzonych przez partie polityczne) oraz kościelne (wyznaniowe) osoby prawne, jeśli cele statutowe takich jednostek wyznaniowych przewidują wyłącznie prowadzenie działalności pożytku publicznego. Projekt nie ma zastosowania do jednostek organizacyjnych utworzonych przez organy administracji publicznej, z wyjątkiem stowarzyszeń i związków jednostek samorządu terytorialnego.

Pojęcie organizacji pożytku publicznego. Jakie obowiązki i przywileje będą miały takie organizacje

Projekt ustawy nie odbiera żadnego z nabytych dotychczas przywilejów organizacjom pozarządowym. Ustawa przewiduje jednak, niejako dodatkowo, możliwość uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego. Każda organizacja pozarządowa, w rozumieniu projektu, będzie mogła zostać organizacją pożytku publicznego, jeżeli spełni określone dodatkowe warunki. Z ważniejszych wymienić należy:

  • prowadzenie działalności na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy, znajdującej się w trudnej sytuacji (np. bezrobotni),
  • prowadzenie wyłącznie działalności należącej do zawartego w ustawie katalogu działań uznanych za użyteczne publicznie,
  • konieczność tworzenia, udostępniania publicznie i przekazywania do ministra ds. zabezpieczenia społecznego rocznych sprawozdań z działalności (merytorycznych i finansowych),
  • przestrzeganie limitu wysokości wynagrodzeń stosowanych w organizacji
  • oraz konieczność posiadania takich struktur zarządzania organizacją, które zapobiegałyby adużyciom i konfliktom interesów.

Po spełnieniu tych warunków organizacja pozarządowa będzie mogła się ubiegać o uzyskanie statusu pożytku publicznego. Do końca 2003 r. taki rejestr będzie prowadził Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Od początku 2004 r. rejestr zostanie przekazany Krajowemu Rejestru Sądowemu.

Organizacje pożytku publicznego będą mogły skorzystać z dodatkowych przywilejów m.in. podmiotowego zwolnienia z niektórych podatków (np. podatku dochodowego od osób prawnych, opłat sądowych). Jednocześnie ustawa nie zakazuje prowadzenia działalności gospodarczej, choć wyłącza ją z zakresu stosowalności podmiotowych ulg podatkowych. Ponadto, organizacje pożytku publicznego będą mogły otrzymać nieodpłatnie, na cele bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności statutowej, w użytkowanie wieczyste albo użytkowanie, nieruchomości gruntowe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jak również nieodpłatnie uzyskać własność m.in. budynków, związanych z oddanym w użytkowanie gruntem. Organizacje te będą też mogły korzystać z ofiarności publicznej, bez konieczności uzyskania pozwolenia na zbiórkę publiczną. Mają one jednak obowiązek informowania właściwych władz o terminie i zakresie zbiórki, a także złożyć sprawozdanie o jej wynikach. W organizacjach użyteczności publicznej odbywać służbę zastępczą będą mogli poborowi.

Definicja wolontariusza

Zgodnie z projektem wolontariuszem jest osoba, która wykonuje świadczenia dobrowolnie i nie pobiera wynagrodzenia.

Wiek wolontariusza nie jest ograniczony w żaden sposób. Tutaj będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. W prowadzonych przez organizacje pożytku publicznego zbiórkach publicznych będą mogli uczestniczyć również niepełnoletni, lecz pod nadzorem osób upoważnionych przez organizację pożytku publicznego.

Wolontariuszy będą mogły angażować organizacje pozarządowe, jednostki Kościelne, które prowadzą działalność statutową mieszczącą się w katalogu działalności pożytku publicznego (m.in. pomoc społeczna, edukacja, nauka), administracja publiczna (m.in. szpitale, domy pomocy społecznej), jak również instytucje podległe lub nadzorowane przez organy władzy publicznej (np. muzea), z wyłączeniem prowadzonej, przez te jednostki, działalności gospodarczej. Wolontariuszy nie będą mogły angażować przedsiębiorcy. Ochotnicy będą wykonywać świadczenia zgodnie z porozumieniem pomiędzy organizacją angażującą a wolontariuszem. Po zakończeniu współpracy wolontariusz będzie mógł uzyskać zaświadczenie, potwierdzające fakt wykonywania świadczeń i ich zakres.

Organizacja pozarządowa, która zaangażuje wolontariusza będzie miała obowiązek zapewnić wolontariuszom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Ponadto, pokrywać koszty podróży służbowych i inne niezbędne koszty. Wolontariusz będzie mógł się zrzec pobierania wyżej wymienionych zwrotów kosztów i diet. Organizacja pozarządowa będzie mogła zgłosić wolontariusza do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli nie ma ubezpieczenia z innego tytułu (np. stosunek pracy). Nie będzie jednak miała takiego obowiązku. Organizacja będzie miała obowiązek ubezpieczenia wolontariusza od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Projekt zakłada, że wartość świadczeń wolontariuszy nie będzie darowizną, ani pod względem podatkowym, ani w świetle prawa cywilnego, na rzecz organizacji. Projekt zakłada, iż polskie organizacje pozarządowe będą mogły angażować wolontariuszy - cudzoziemców, i nie będzie to utrudnione koniecznością uzyskania zezwolenia na pracę, jak jest obecnie.

Współpraca organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi

Projektowana ustawa zawiera katalog zasad współpracy organizacji pozarządowych z administracją publiczną. Współpraca ta odbywać się ma na zasadach pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji oraz jawności.

Zgodnie z projektem, odwołującym się do terminologii ustawy o finansach publicznych, organy administracji publicznej będą mogły zlecać wykonywanie zadań publicznych w drodze powierzenia/kontraktowania (finansowania) lub wsparcia (dofinansowania) określonych zadań publicznych. Środki na realizację zadań przekazywane będą w formie dotacji po uprzednim przeprowadzeniu otwartego konkursu.

Projektowana ustawa dosyć szczegółowo reguluje, w wymiarze praktycznym, współpracę władzy publicznej z organizacjami. Określa m.in. terminy ogłoszeń konkursów, wzory wniosków, sprawozdań z wykonania umów, możliwość zawierana umów wieloletnich oraz zasadę jawności informacji o trybie przyznawania dotacji.

W ustawie przewiduje się też możliwość wystąpienia z własną inicjatywą wykonywania zadania przez organizację pozarządową. Ustawa wiele miejsca poświęca pozafinansowym aspektom współpracy (wymiana informacji, opiniowanie rozwiązań przyjmowanych przez administrację, możliwość tworzenia wspólnych zespołów i komisji merytorycznych).

O obowiązku kontraktowania realizacji zadań przez organizacje pozarządowe, jaki ustawa nakłada na samorządy terytorialne

Ta część projektu stanowi rozwinięcie zapisów ustaw samorządowych, mówiących o obowiązku współpracy administracji lokalnej z organizacjami pozarządowymi. Na mocy projektowanego prawa samorząd terytorialny będzie miał obowiązek kontraktowania realizacji zadań przez organizacje pozarządowe. Wraz ze zleceniem realizacji zadania organizacje pozarządowe uzyskają dotację finansową. Projekt przewiduje finansowanie całości lub części realizowanych przez organizację działań.

Organizacja pozarządowa będzie mogła wystąpić z własną inicjatywą zarówno nowej działalności, jak i działalności wykonywanej przed taką ofertą przez np. jednostkę gminną. Projekt określa, jakie treści powinny się znaleźć w takiej ofercie (m.in. termin i miejsce realizacji zadania). Samorząd będzie miał obowiązek odpowiedzi na taką ofertę w ciągu dwóch miesięcy.

Projekt nakłada na jednostki administracji obowiązek ogłaszania z miesięcznym wyprzedzeniem informacji o rodzaju zadania do zrealizowania, wysokości i zasadach przyznawania dotacji, terminie i warunkach realizacji zadania i innych ważnych informacji. Takie ogłoszenie powinno się pojawić zarówno w biurze np. gminy, na stronie internetowej, jak i w dzienniku ogólnokrajowym lub regionalnym.

Zlecenie realizacji zadania, jak również środki finansowe na jego realizację będą przekazywane na podstawie umowy pomiędzy organizacją i odpowiednim organem administracji. Umowę można będzie zawrzeć na okres dłuższy niż rok, na czas nieoznaczony lub na czas realizacji konkretnego zadania. Organ zlecający będzie uprawniony do kontroli realizacji zadania, m.in. efektywności, rzetelności i jakości jego wykonania.

Organizacje będą miały miesiąc na sporządzenie sprawozdania po zakończeniu działalności w ramach określonej dotacji. W przypadku kontraktów zawartych na dłużej niż rok, organizacja będzie musiała przedstawić takie sprawozdanie po zakończeniu roku budżetowego.

Projekt ustawy zakłada wydanie przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wzoru oferty organizacji na realizowanie określonego zadania, umowy oraz sprawozdania z realizacji zadania.

Czym będzie Rada Działalności Pożytku Publicznego, czym będzie się zajmować, kto wejdzie w jej skład?

Ustawa zakłada utworzenie Rady Działalności Pożytku Publicznego, przy ministrze właściwym ds. zabezpieczenia społecznego (obecnie - Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej). Rada będzie miała charakter opiniodawczo-doradczo Ministra. Zadaniem Rady będzie miedzy innymi wyrażanie opinii i de facto kształtowanie dobrej praktyki, oczywiście w ramach prawa, stosowania tej ustawy. Oprócz tego Rada będzie łagodzić możliwe konflikty pomiędzy organizacjami i władza publiczna, które mogą powstać w trakcie stosowania tej ustawy. Rada będzie informowana o prowadzonych, z inicjatywy Ministra, kontrolach w organizacjach, oraz będzie takie informacje opracowywała i analizowała oraz dążyła do jednolitego rozumienia przepisów przez urzędników w odpowiednich urzędach oraz działaczy organizacji pozarządowych.

Rada składać się ma w równej liczbie z działaczy organizacji pozarządowych (a także przedstawicieli organizacji religijnych, prowadzących działalność pożytku publicznego) z jednej strony oraz urzędników administracji publicznej (rządowej i samorządowej) z drugiej. Rada nie będzie pełnić funkcji kontrolnych w stosunku do organizacji. Rada może okazać się szczególnie przydatna w pierwszym okresie funkcjonowania ustawy, kiedy wydanych ma być szereg rozporządzeń związanych z ustawą.

Bycie członkiem tej rady będzie funkcją społeczną. Za udział w pracach Rady członkowie będą otrzymywać jedynie zwrot kosztów podróży i diety służbowe.

O nowym źródle finansowania organizacji, które uzyskają status pożytku publicznego

Dla organizacji pozarządowych, mających status pożytku publicznego ustawa wprowadza istotne ułatwienia w korzystaniu ze środków pochodzących od osób indywidualnych. Tak więc proponuje się, aby darowizny na rzecz tychże organizacji mogły być odpisywane od podstawy opodatkowania w wysokości do 15% podstawy opodatkowania. Co więcej, aby na rzecz tychże organizacji można było przeznaczać 1% kwoty rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych.

Osoby indywidualne będą mogły przeznaczyć 1% (lub mniej) podatku za poprzedni rok w terminie od początku stycznia do końca kwietnia czyli do ostatniego dnia, kiedy należy złożyć PIT. Dokumentem potwierdzającym fakt, że przekazano kwotę, będzie dowód wpłaty na rachunek bankowy organizacji pożytku publicznego. Nie można będzie przekazać 1% podatku organizacji, która wytwarza lub handluje towarami akcyzowymi (np. paliwa lub papierosy).

Przekazanie 1% jest dobrowolne. Osoba, która wykorzysta taką możliwość i przekaże 1% podatku, sama wybierze organizację pożytku publicznego, na rzecz której wpłaci część podatku. Na podobnych zasadach 1% podatku będą mogły przekazywać osoby opłacające podatek od dochodu w formie ryczałtu.

Praktyka w krajach, w których wcześniej wprowadzono możliwość przekazywania części podatku bezpośrednio dla organizacji pozarządowych pokazuje, że w ten sposób uzyskują dochody organizacje duże i znane, o zasięgu ogólnokrajowym oraz małe lokalne organizacje, znane bezpośrednio podatnikowi.

Kto i w jakim zakresie będzie mógł skontrolować działanie organizacji pozarządowych?

Projekt ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie zakłada, że nadzór nad działalnością organizacji pozarządowych, zarówno mających status pożytku publicznego, jak i nieposiadających go (a także nad uwzględnionymi w ustawie jednostkami kościelnymi, prowadzącymi działalność pożytku publicznego) w prawie wszystkich przypadkach będzie sprawował minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (obecnie - minister pracy). Nadzór i kontrolę minister będzie sprawować w zakresie realizacji zleconych, przez administrację, zadań publicznych, a także prawidłowości korzystania z uprawnień określonych w ustawie, takich jak np. prowadzenie bez zezwolenia zbiórki publicznej przez organizację pożytku publicznego.

Kontrola będzie przeprowadzana na wniosek organu administracji, z którą dana organizacja pozarządowa zawrze umowę o wspieranie lub dotowanie realizowanych zadań. Jeżeli w trakcie kontroli organizacji pożytku publicznego okaże się, że organizacja realizuje zadania zlecone niezgodnie z umową dotacyjną, to minister albo odpowiedni wojewoda wezwie do usunięcia takich uchybień. W wezwaniu minister określi też termin, w jakim organizacja powinna usunąć błędy i nieprawidłowości. Jeśli wykryte nieprawidłowości nie zostaną usunięte, to sąd rejestrowy, na wniosek ministra, pozbawi organizację pozarządową, mającą status pożytku publicznego tego statusu.

Najwyższa Izba Kontroli będzie mogła kontrolować pod względem gospodarności i legalności organizacje pozarządowe, które będą realizować zadania publiczne z udziałem środków publicznych (jak dotychczas). Ponadto Regionalne Izby Obrachunkowe zachowają na dotychczasowych zasadach uprawnienia kontrolne w organizacjach pozarządowych, które dysponują środkami publicznymi.

Organizacje pozarządowe krytykują poselską poprawkę do projektu ustawy o organizacjach pożytku publicznego i wolontariacie

Najwięcej kontrowersji w środowisku organizacji pozarządowych wzbudziły zapisy dotyczące ograniczenia możliwości nieopodatkowanego inwestowania środków finansowych oraz zgłoszonej przez posła Jacka Kasprzyka (SLD) poprawki, zgodnie z którą zwolnione z podatku byłyby tylko te pieniądze, które organizacje pożytku publicznego wydałyby w ciągu trzech lat.

Zdaniem wielu przedstawicieli organizacji pozarządowych przepis taki doprowadzić może do upadku fundacji grantodawczych (np. Fundacji na rzecz Nauki Polskiej czy Fundacji Wspomagania Wsi), może utrudnić efektywne wykorzystanie funduszy strukturalnych przeznaczanych na cele społeczne, może uniemożliwić skorzystanie z funduszy, jakie - wycofujący się z rynku polskiego - amerykańscy grantodawcy postanowili przekazać na wzmocnienie sektora pozarządowego w Polsce. A także może doprowadzić do "upaństwowienia" sektora organizacji pozarządowych i utraty jego niezależności.

Warszawa, 17 lutego 2003

Do
Marka Borowskiego, Marszałka Sejmu
i Tomasza Nałęcza, Donalda Tuska i Janusza Wojciechowskiego, Wicemarszałków Sejmu
oraz Przewodniczących Klubów Poselskich:
Ligii Polskich Rodzin - Marka Kotlinowskiego
Prawa i Sprawiedliwości - Ludwika Dorna
Platformy Obywatelskiej - Macieja Płażyńskiego
Polskiego Stronnictwa Ludowego - Zbigniewa Kuźmiuka
Samoobrony RP - Andrzeja Leppera
Sojuszy Lewicy Demokratycznej - Jerzego Jaskierni

APEL

Zwracamy się do Państwa powodowani obawą, że w swoim obecnym kształcie oczekiwana od dawna przez organizacje pozarządowe Ustawa o organizacjach pożytku publicznego i wolontariacie, która tworzyć miała nową jakość w partnerstwie pomiędzy sektorem pozarządowym, rządowym i samorządowym, może stać się początkiem końca ich niezależności.

Przedstawiana jako wspólne dzieło Ministerstwa Pracy i organizacji pozarządowych ustawa ta od początku zawierała kilka punktów niezgody. Należał do nich m.in. problem ograniczenia możliwości nieopodatkowanego inwestowania środków finansowych jedynie do bonów i obligacji skarbu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Środowisko fundacji wspierających z pozyskiwanych od różnych darczyńców i pomnażanych przez siebie środków społeczne działania innych organizacji od początku wskazywało, że przy obniżającej się systematycznie rentowności papierów dłużnych przepis ten nie zapewni niezbędnego przyrostu kapitału przeznaczanego na prowadzenie działalności własnej i wspieranie działalności innych podmiotów. Zwiększając możliwości dofinansowania działań organizacji pozarządowych ze środków publicznych, projekt ustawy limituje jednocześnie możliwość generowania przychodu przez same organizacje, podważając tym samym szansę na stworzenie rodzimych źródeł finansowania działalności społecznie użytecznej.

Niestety, przedstawiane wielokrotnie przez fundacje argumenty i kompromisowe rozwiązania nie tylko nie znalazły oddźwięku u projektodawcy, ale dodatkowo - ku zdumieniu środowiska organizacji pozarządowych - Komisja Nadzwyczajna rozpatrująca projekty ustaw związanych z programem rządowym "Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca" na posiedzeniu 12 lutego przyjęła propozycję, która nakłada na organizacje pożytku publicznego obowiązek wydatkowania wszystkich środków w ciągu trzech lat. Propozycja ta, będąca de facto powrotem do stanu prawnego sprzed 1995 roku, jest zabójcza dla polskich organizacji pozarządowych. Dla fundacji, które posiadają fundusze wieczyste - takich jak Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przeznaczająca na wspieranie nauki 20 milionów złotych rocznie czy Fundacja Wspomagania Wsi, która wydaje drugie tyle na różnorodne przedsięwzięcia społeczne, ekonomiczne i kulturalne w środowiskach wiejskich - przepis ten oznacza koniec działalności. Dla innych organizacji - niemożność tworzenia funduszy rezerwowych zapewniających płynność finansową i dających podstawę ubiegania się np. o środki unijne. Przyjęcie takiego rozwiązania spowoduje również zablokowanie prowadzonych przez lokalne organizacje programów wspierających tworzenie nowych miejsc pracy i zapewniających pomoc bezrobotnym, takich jak - oparte na stabilnym kapitale, który nie powinien być wyczerpany - fundusze poręczeń kredytowych czy fundusze mikropożyczkowe, dzięki którym w samym tylko województwie nidzkim powstało 600 nowych miejsc pracy. Zmarnowane zostaną także dotychczasowe wysiłki gmin na rzecz przygotowania osób i instytucji do świadczenia takiej pomocy, szczególnie w rejonach dużego bezrobocia.

Cios jest tym dotkliwszy, że w poprzednich latach polskie organizacje pozarządowe, pracujące na różnych polach społecznej aktywności, otrzymywały dotacje z zagranicznych środków publicznych i prywatnych. Dziś jednak większość zagranicznych instytucji udzielających dotacje wycofuje się z Polski, przenosząc fundusze w inne rejony świata. W sytuacji ogólnej złej koniunktury gospodarczej w Polsce i braku perspektyw na dotacje z zewnątrz tworzenie rodzimych niezależnych od stanu kasy państwa źródeł finansowania działalności społecznie użytecznej staje się wręcz nakazem chwili. Tym bardziej, że wycofujący się darczyńcy amerykańscy gotowi są pozostawić środki na wzmocnienie sektora pozarządowego w Polsce. Służy temu zaplanowany na 4 lata program TRZECI SEKTOR (z budżetem w wysokości 24 milionów złotych) finansowany przez Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe i Fundację im. Stefana Batorego, którego celem jest zwiększenie potencjału instytucjonalnego kluczowych organizacji pozarządowych, w tym tworzenie funduszy rezerwowych i funduszy wieczystych. Jeśli Sejm przyjmie ustawę w obecnym kształcie program ten nie będzie mógł być realizowany, a organizacje pozarządowe stracą szansę tworzenia własnej bazy finansowej.

Szanowni Państwo!

Apelujemy o wzięcie pod uwagę w dyskusji nad projektem ustawy naszego głosu. Nie zaprzepaszczajcie możliwości tworzenia niezależnych źródeł wspierania inicjatyw obywatelskich. Nie dopuśćcie do tego, by - zamiast wzmocnić - ustawa osłabiła i ubezwłasnowolniła sektor pozarządowy, uzależniając go całkowicie od państwa.

Podpisy:

  • Jacek Kucharczyk - Instytut Spraw Publicznych, Warszawa
  • Justyna Dąbrowska - Stowarzyszenie KLON/JAWOR, Warszawa
  • Danuta Przywara - Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa
  • Przemysław Radwan - dyrektor generalny Stowarzyszenia Szkoła Liderów, Warszawa Agnieszka Grzybek - dyrektor Fundacji Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych OŚKa, Warszawa
  • Mirella Panek - Amnesty International, Warszawa
  • Grzegorz Gruca - dyrektor Polskiej Akcji Humanitarnej, Warszawa
  • Lidia Kołucka-Żuk - konsultant Fundacji Forda, Warszawa
  • Marcin Dadel- Stowarzyszenie KLON/JAWOR, Warszawa
  • Zbigniew Modrzewski - prezes Fundacji Młodzieżowej Przedsiębiorczości, Warszawa
  • Krzysztof Stanowski - prezes Zarządu Fundacji Edukacja dla Demokracji, Warszawa
  • Barbara Błaszczyk - prezes Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE - Fundacja Naukowa, Warszawa
  • Krzysztof Smolnicki - prezes Dolnośląskiej Fundacji Ekorozwoju, Wrocław
  • Krzysztof Mularczyk - prezes Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa Róża Thun - prezes Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana, Warszawa
  • Alicja Derkowska - prezes Małopolskiego Towarzystwa Oświatowego, Nowy Sącz
  • Paweł Jordan - prezes Biura Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS, Warszawa
  • Łukasz Waszak - prezes Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich OPUS, Łódź
  • Małgorzata Kramarz - prezes Fundacji Idealna Gmina, Warszawa
  • Zbigniew Gluza - prezes Fundacji Ośrodka KARTA, Warszawa
  • Piotr Chądzyński - prezes Fundacji Wspólna Droga, Warszawa
  • Krzysztof Kaczmar - dyrektor Fundacji Bankowej im. Leopolda Kronenberga, Warszawa
  • Krzysztof Herbst - prezes Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa
  • Andrzej Demianowicz, prezes Fundacji Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, Białystok
  • Małgorzata Pol-Drzewowska - przewodnicząca Komitetu, Stowarzyszenie Komitet na rzecz Ofiar Przemocy w Rodzinie MASZ PRAWO, Radomsko
  • Zofia Kordela-Borczyk - dyrektor wykonawczy Fundacji Karpackiej - Polska, Sanok
  • Beata Chmiel - Fundacja Inicjatyw Międzynarodowych, Warszawa
  • o. Roman Deyna OFM Conv. - Dom Pojednania i Spotkań im. Św. Maksymiliana M. Kolbego, Gdańsk
  • Lidka Kuczmierowska - dyrektor Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Warszawa
  • Janusz Bryś - prezes Zarządu Fundacji Kultury, Warszawa
  • Urszula Doroszewska - dyrektor programowy Towarzystwa Demokratycznego WSCHÓD, Warszawa
  • Bartosz Bieszczad - przewodniczący Prezydium Zarządu Głównego Stowarzyszenia Społeczna Inicjatywa Młodych ALARM
  • Paweł Kazanecki - Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne IDEE, Warszawa
  • Jaromir Szroeder - prezes Stowarzyszenia CASSUBIA, Parchowo
  • Barbara Smentek - dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Parchowie
  • Paweł Szroeder - Toruńskie Forum Środowisk Twórczych PRUTHENIA, Toruń
  • Sylwester Biraga - przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Druga Strefa, Warszawa
  • Elżbieta Raszyńska - prezes Stowarzyszenia Aktywnej Społeczności AS, Bytom
  • Anna Madeyska-Pilchowa - Fundacja Lutnia Staropolska, Dwór na Wysokiej, Jordanów
  • Antoni Pilch - Fundacja Lutnia Staropolska, Dwór na Wysokiej, Jordanów
  • Piotr Gliński - prezes Społecznego Instytutu Ekologicznego, Warszawa
  • Andrzej Sokołowski - dyrektor Fundacji Instytut Studiów Strategicznych, Kraków
  • Filip Czernicki - prezes Zarządu Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych, Warszawa
  • Anna Rozicka - dyrektor Fundacji im. Stefana Batorego, Warszawa
  • Piotr Szczepański - prezes Fundacji Wspomagania Wsi, Warszawa
  • Paweł Łukasiak - prezes Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce, Warszawa
  • Tomasz Perkowski - wiceprezes Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Warszawa
  • Maria Holzer - dyrektor Polskiej Fundacji Dzieci i Młodzieży, Warszawa
  • Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne WYSPA, Gdynia
  • Stowarzyszenie Kobiet RAZEM ŁATWIEJ, Jaworzno
  • Stowarzyszenie JOWISZ, Wałbrzych
  • Regionalne Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych, Wałbrzych
  • Parlament Młodzieży, Przemyśl
  • Fundacja Instytut św. brata Alberta, Świnoujście
  • Towarzystwo Rozwoju Gminy Płużnica, Płużnica
  • Centrum Inicjatyw Społecznych, Gliwice
  • Centrum Wolontariatu, Słupsk
  • Stowarzyszenie Wolontariuszy Wobec AIDS BĄDŹ Z NAMI, Warszawa
  • Dolnośląska Fundacja Rozwoju Ochrony Zdrowia, Wrocław
  • Rada Przyjaciół Harcerstwa, Jelenia Góra
  • Terenowy Komitet Ochrony Praw Dziecka w Wałbrzychu, Wałbrzych
  • Samarytańskie Towarzystwo im. Jana Pawła II, Zakliczyn
  • Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Wsi Brody, Brody, gm. Sulechów, woj. lubuskie
  • Fundacja na rzecz Pomocy Dzieciom z Grodzieńszczyzny, Białystok
  • Towarzystwo Pomocy Dzieciom i Młodzieży, Łódź
  • Fundacja Pomocy Wzajemnej BARKA, Poznań
  • Fundacja Fuga Mundi, Lublin
  • Fundacja na rzecz Transportowych Usług Specjalistycznych dla Niepełnosprawnych, Warszawa
  • Federacja Organizacji Służebnych MAZOWIA, Warszawa
  • Stowarzyszenie Bank Drugiej Ręki, Warszawa
  • Fundacja Pro Academia Narolense, Warszawa / Narol
  • Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji, Kraków
  • Fundacja Pomocy Dzieciom, Żywiec
  • Fundacja Pomocy Dzieciom Specjalnej Troski, Łodygowice
  • Fundacja ŻYĆ GODNIE, Pruszcz Gdański
  • Lubuskie Stowarzyszenie na Rzecz Kobiet BABA, Zielona Góra
  • Elbląskie Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Pozarządowych, Elbląg
  • Fundacja Elbląg, Elbląg
  • Stowarzyszenie Cieszyńskiej Młodzieży Twórczej, Cieszyn
  • Stowarzyszenie Forum Jedności, Polkowice
  • Regionalne Stowarzyszenie Centrum Integracji Społecznej-Warszawa, Warszawa
  • Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Lublinie, Lublin
  • Regionalny Ośrodek Socjalno-Edukacyjny Fundacji BARKA, Chudopczyce
  • Terenowy Komitet Ochrony Praw Dziecka, Leszno
  • Gołdapski Fundusz Lokalny, Gołdap
  • Towarzystwo Ulepszania Miasta, Przemyśl
  • Towarzystwo Profilaktyki Środowiskowej MROWISKO, Gdańsk
  • Fundacja POKOLENIA, Pelplin
  • Stowarzyszenie Pomocy Społecznej, Rehabilitacji i Resocjalizacji im. H. Ch. Kofoeda, Siedlce
  • Fundacja Rozwoju Regionu Gołdap, Gołdap
  • Stowarzyszenie Innowatorów Społecznych, Warszawa
  • Stowarzyszenie na rzecz Aktywizacji i Pomocy Socjalnej Młodzieży w Koninie, Konin
  • Towarzystwo Psychoprofilaktyczne, Warszawa
  • Ogólnopolskie Stowarzyszenie Liderów Działań Psychospołecznych - Koło Województwa Łódzkiego, Kuźnica Ługowska
  • Powiślańska Fundacja Społeczna, Warszawa
  • Młodzieżowa Rada Miasta Gliwice, Gliwice
  • Stowarzyszenie MONAR, Warszawa
  • Towarzystwo na rzecz Ziemi, Oświęcim
  • Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków
  • Stowarzyszenie POLITES, Szczecin
  • Fundacja WIEŚ W XXI WIEKU, Pakosze
  • Stowarzyszenie TERAZ KOŚCIAN, Kościan
  • Kościańskie Forum Społeczne, Kościan
  • Stowarzyszenie CZŁOWIEK DLA CZŁOWIEKA

Na podstawie dokumentacji Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych opracował

Jerzy Kwaczyński

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT