PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

50-lecie Oddziału PTTK w Buku


Dzień 14 września 2002 r. - wielka gala. Po uroczystej mszy świętej w zabytkowym kościółku św. Krzyża w Buku, sala kina "Wielkopolanin" wypełniła się po brzegi. Wielu znamienitych gości m. in. Lech Drożdżyński - wiceprezes ZG PTTK, Starosta Poznański - Ryszard Pomin, władze samorządowe miasta i gminy Buk z burmistrzem Stanisławem Filipiakiem, Zarząd Wielkopolskiej Korporacji Oddziałów PTTK, wielu prezesów zaprzyjaźnionych O.PTTK, dyrektorzy, prezesi zakładów, instytucji i organizacji społecznych działających na naszym terenie, a przede wszystkim rzesza dawnych i obecnych działaczy Oddziału.

Rys historyczny zawierający najważniejsze wydarzenia w 50-letniej działalności Oddziału i jego osiągnięcia, przedstawia prezes (od roku 1979) Ryszard Miler.

Nawiązując do wcześniejszych tradycji Koda "Miłośników Ziemi Bukowskiej" - 9 sierpnia 1952 r. grono działaczy założyło Kodo PTTK nr 20 organizacyjnie podległe Oddziałowi Poznańskiemu. Prezesem został Jan Jankowski, wiceprezesami Henryk Blimel i Antoni Jakubowski, a sekretarzem Józef Szajek. Pierwszą wycieczkę zorganizowano do Kórnika i Rogalina, a we wrześniu urządzono trwającą 14 dni wystawę regionalną. Jej zbiory później pomnażane to zaczątek naszego obecnego muzeum.

Szeregi szybko rosły i już 22 marca 1953 r. we własnym lokalu w Rynku 11 koło przekształciło się w oddział liczący 55 członków. Czołowi wówczas - obok Zarządu - działacze to: Alfred Przeniczka, Helena (Kubiak) Blimel, Teresa i Felicjan Andrzejewscy, Wanda Łysiak, Jan Sikorski, Wiktor Grochulski, Andrzej Ludkiewicz, Grzegorz Skrzypek, Katarzyna Ludwiczak i Eugeniusz Koralewski, a nieco później także: Ryszard Miler, Michał Lulkiewicz, Kazimierz Koralewski, Tomasz Nowaczyk, Ireneusz i Andrzej Mazantowicz, Andrzej Lewandowski, Stefan Kostrzewski, Aleksandra (Marciniak) Miler, Janina (Nadstazik) Konieczna, Urszula Grochulska, Maria Kaźmierska, Elżbieta Cicha, Teresa Skrzypczak, Gabriela Tuliszka, Jerzy Konieczny, Elżbieta Nowak. Wszyscy oni sprawowali jakieś funkcje.

Wiosną roku 1954 na prezesa wybrany został wielki społecznik, pasjonat turystyki Alfred Przeniczka. Popularny wśród całej braci turystycznej "Fredziu" przewodził Oddziałowi przez następne ponad 20 lat.

W tym czasie obok wycieczek organizowano też różne konkursy i gry świetlicowe, turnieje tenisa stołowego, prelekcje i filmy o tematyce turystycznej, a dla zdobycia funduszy także zabawy i wieczorki taneczne. Sprawiono, że Oddział dotarł do niemal całej ówczesnej młodzieży bukowskiej. Naszym autorytetem był nestor - kierownik Szkody Podstawowej nr 1 - wielki miłośnik przyrody Leon Grabowski, który zachęcał do poznawania najbliższej okolicy. Do dziś pamiętamy Jego powiedzenie - za granicę chcesz jechać?, a w Kozłowie byłeś? (wieś w okolicy Buku). Młodym marzyła się jednak szeroka Polska i daleki świat. Oddział intensywnie zaczął rozwijać turystykę kwalifkowaną - głównie pieszą, kolarską i kajakową. Duże grupy turystów brały udział we wszystkich ciekawych rajdach, zlotach i spływach na terenie kraju, a nawet poza granicami, np. kajakarze po wodach NRD czy kolarze do Pragi.


Młodzież O. PTTK w Buku wyróżniona odznaką "Orli Lot"

Wraz z rozwojem organizacyjnym Oddział tworzył koła przy szkodach i zakładach pracy. Nie tylko w Buku, ale także w Opalenicy, w Grodzisku Wlkp., w Nowym Tomyślu i w okolicznych szkołach wiejskich. Wiele z nich zapisało piękne karty uczestnicząc w ruchu turystycznym, a także organizując własne wspaniale imprezy, rajdy, zloty i biwaki. Wyrosło z nich wielu oddanych działaczy - jak: Roman Judek, Czesław Witchenn, Zbigniew Hawranek, Stanisław Galas, Mieczysław Nadstazik, Zdzisław Cichosz, Walerian Szymko, Barbara i Zdzisław Jankowscy, Janina Wojstok, Romuald Hanyż, Wacław Bachorz, Hanka i Eugeniusz Piątek, Grażyna Wagner, Jacek Stępniewski, Bogdan Jęch, Jan Cieślak, Alicja Kańduła, Irena Jesmanowicz, Irena Kamyszek, Andrzej Napierała, Bolesław Lulkiewicz, Anna Wyszyńska-Klorek, Bogdan Szynkaruk, Czesław Równiak, Bogdan i Zbigniew Targoszowie, Anna Pietras. Podkreślić należy szczególnie bogatą działalność powstałego w roku 1974 Koła "Senior" w Buku, które w 22. rocznicę istnienia przyjęto imię Wandy Niegolewskiej. Jego założycielem i niestrudzonym opiekunem jest do dziś kol. Elżbieta Cicha. Mimo że skupia duże grono osób powyżej 80 i 90 lat (najstarszym był 102-letni Józef Dorożała) zadziwia inicjatywą i aktywnością.


Przemarsz z kościoła św. Katarzyny na akadmedię jubileuszową

W rozwoju organizacyjnym bardzo pomógł własny lokal otrzymany od władz w stanie surowym w budującym się "Domu Kultury". Po 9 latach "bezdomności" (pierwszy lokal, jako handlowy - odebrano nam), wspólnym wysiłkiem wykonaliśmy niezbędne prace, aby w roku 15-lecia - w dniu 22 kwietnia 1967 r. otworzyć służącą do dziś świetlicę. Prezes "Fredziu" wykorzystał okazję i wyprosił u władz miasta zgodę na objęcie w tym samym budynku zagruzowanych piwnic do realizacji idei utworzenia Muzeum Regionalnego. Praca była katorżnicza, ale wysiłek grupy działaczy opłacił się. W dniu 7 maja 1983 r. uroczyście otworzyliśmy muzeum, któremu od początku całe serce oddała Elżbieta Cicha. Jako kustosz do dziś pomnaża zbiory, upiększa sale i szczególnie młodzieży szkolnej przekazuje historię naszej ziemi.

Ciosem dla Oddziału było nagła śmierć prezesa Alfreda Przeniczki w dniu 1 stycznia 1997 r. Żegnanły go rzesze turystów z całej Wielkopolski i społeczeństwo bukowskie. Na krótko funkcję prezesa przejął Mieczysław Komosiński, jednak ze względów zdrowotnych zmuszony był zrezygnować. W dniu 31 marca 1979 r. prezesem został oddany bez reszty Oddziałowi, długoletni wiceprezes Ryszard Miler.


Prezez O. PTTK w Buku
- Ryszard Miller

Oddział organizuje dziesiątki imprez - okolicznościowych, cyklicznych, lokalnych, ale także wielkich o zasięgu ogólnopolskim, jak choćby w latach 60. rajdy z okazji Międzynarodowego Dnia Spółdzielczości do Pniew, Zbąszynia i Międzychodu, czy Ogólnopolskie Rajdy Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1980 i 1989 do Buku. W każdym brało udział ponad 3 000 uczestników.

Należy jeszcze wymienić tradycyjne, coroczne, organizowane do dziś - od roku 1972 - zlot "Powitanie Wiosny" do Żarnowca przy Źródełku i od roku 1978 "Jesienny Rajd" do Porażyna (pięknego parku przy dawnym pałacu gen. K. Sosnkowskiego). Ważną też rolę odgrywa organizowany od roku 1990 rajd "Bądź Turystą w Swoim Mieście" przybliżający wydarzenia historyczne i zabytki własnego miasta i okolicy.

Zaznaczyć należy, że w całej historii Oddziału obecne są elementy pamięci narodowej i upamiętnianie wydarzeń historycznych. W tym duchu już w roku 1956 ufundowano tablicę pamiątkową w miejscu stracenia przez hitlerowców w roku 1939 obywateli Buku - posła na sejm Franciszka Górczaka i Teofila Matyasika, a w dniu 11 listopada 1995 r. na cmentarzu św. Krzyża odsłonięto tablicę ku czci kpt. Witolda Wegnera - dowódcy kompanii bukowskiej w Powstaniu Wielkopolskim. Staraniem Komisji Opieki nad Zabytkami i Krajoznawczej odbyło się wiele wystaw i prelekcji o tematyce patriotycznej, a także obrazujących dorobek Oddziału z okazji jubileuszy. Były też wystawy zabytków Buku w miniaturze autorstwa Antoniego Jakubowskiego i Bogdana Banaszkiewicza (miejscowych artystów w drewnie).

Odwiecznym dążeniem działaczy była budowa stanicy wodnej nad Jez. Niepruszewskim. Już w latach 50. pierwszy projekt budowy opracował Henryk Blimel. Dopiero jednak w roku 1974 wizję tę zaczął realizować prezes Alfred Przeniczka. Ogromnym nakładem społecznej pracy stanął obiekt w stanie surowym. Nagła śmierć nie pozwoliła Mu doczekać finału. Ale i oszczędziła zgryzoty, gdyż po zmianach administracyjnych (w tym czasie) zmuszeni zostaliśmy do sprzedania budynku "za grosze". Pociechą była obietnica przyznania działki w innym miejscu. Zdeterminowani 23 kwietnia 1983 r. przystąpiliśmy do kopania kolejnych fundamentów. Uroczyste otwarcie zbudowanego głównie czynem społecznym obiektu nastąpiło 22 września 1990 r. Stanica jest naszą nieocenioną bazą dla organizacji wszelkich imprez w pięknym krajobrazie Jeziora Niepruszewskiego.

Oddział w latach 1976-1991 prowadził Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa PTTK w Rakoniewicach, w tym okresie wybudowano nowy pawilon na ciężki sprzęt pożarniczy.

W roku 1996 WKKFiT - Poznań powierzył Oddziałowi zadanie (fundusze dały też miejscowe władze) modernizacji otoczenia pomnika przyrody "Źródełko Żarnowiec" . Uroczyste otwarcie nastąpiło podczas dużego rajdu turystycznego w dniu 4 października 1997 r., a ognisko rozpalił wojewoda Włodzimierz Łęcki. Wielką uroczystością było poświęcenie i wręczenie własnego sztandaru organizacyjnego w dniu 14 października 2000 r. ufundowanego przez członków i sympatyków Oddziału. Jego wręczenia dokonała wspólnie w burmistrzem miasta i gminy Buk - sekretarz generalny ZG PTTK - Andrzej Gordon, który w pięknych słowach pogratulował Oddziałowi sukcesów.

Za swoją wieloletnią działalność programową Oddział wyróżniony został między innymi:

  • Złotą Honorową Odznaką PTTK (1981 r.)
  • Złotą Odznaką "Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży" (1985 r.)
  • Srebrnym (1964 r. ) i Honorowym Dyskiem UKKTiF w Poznaniu (1993 r. ) Złotym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa (1993 r.)

Ponadto wyróżnione zostały jednostki organizacyjne Oddziału

  • Złotą Honorową Odznaką PTTK - Muzeum Ziemi Bukowskiej PTTK (1998 r.) i Koło PTTK "Senior" w Buku (1998 r.)
  • Srebrną Honorową Odznaką PTTK - Koło PTTK przy Szkole Podstawowej w Buku (1998 r.).

Po tym wystąpieniu jubileuszowym i przyjęciu dziesiątków życzeń, gratulacji i kwiatów oraz wręczeniu zasłużonym działaczom wielu odznaczeń, wyróżnień i dyplomów - prezes Ryszard Miler zaprosił wszystkich do stanicy w Niepruszewie, gdzie odsłonięto i poświęcono tablicę pamiątkową - umieszczoną na potężnym, sprowadzonym na jubileusz głazie - z napisem:

50 lat Polskiego Towarzystwa
Turystyczne-Krajoznawczego
Oddziału w Buku
1952 - 2002

"Otwartymi oczami odkrywajmy
piękno naszej ojczystej ziemi"
4 września 2002 r

Przy ognisku zaś jeszcze długo rozbrzmiewały piosenki turystyczne, które echo niosło daleko po jeziorze.

Michał Lulkiewicz

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT