PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

Turystyka jeździecka
jako nowa forma wypoczynku i aktywizacji PTTK


Turystyka jeździecka jest najmniej znaną i najmniej rozpowszechnioną formą turystyki kwalifikowanej i czynnego wypoczynku. W tej chwili jesteśmy sprawcami i świadkami jej powstawania oraz rozwoju.

Dotychczasowe jeździectwo występowało (prezentowało się) przede wszystkim w wielkim sporcie jeździeckim: w zawodach hipicznych, VVKKW, w konkursach ujeżdżeniowych i powożeniu.

Przed II wojną światową jeździectwo oparte było, jako sport jeździecki, przede wszystkim na kadrze oficerskiej, kawalerii. Po wojnie natomiast rozwijało się w oparciu o Państwowe Stada Ogierów i Stadniny Koni. W obydwu wypadkach było ono jednak elitarne i przeznaczone dla wąskiej grupy ludzi.

Jeździectwo uprawiało niewiele osób zrzeszonych przede wszystkim w Polskim Związku Jeździeckim (PZJ), na którym opierała się cała struktura organizacyjna polskiego sportu jeździeckiego. Należy podkreślić, że Polski Związek Jeździecki odegrał wspaniałą i chlubną rolę w rozwoju polskiego jeździectwa oraz nadal ją odgrywa, będąc siłą wiodącą polskiego jeździectwa, którą bezwzględnie należy uznawać i akceptować.

Obok klubów jeździeckich PZJ, powstawały bardzo nieliczne kluby jeździeckie innych organizacji: LZS, kluby akademickie, czy inne. Takim klubem był również Golubski klub jeździecki PTTK, który powstał jako pierwszy klub jeździecki PTTK 26 lutego 1977 r., który sfederował się również w Polskim Związku Jeździeckim, skąd czerpał swoją wiedzę i umiejętności. Jeździectwo nadal pozostawało jednak elitarne.

Jeżeli chodzi o PTTK, to dopiero na Krajowym Zjeździe PTTK w Poznaniu w roku 1993, po raz pierwszy padła propozycja utworzenia komisji jeździeckiej PTTK. Do propozycji tej kilkakrotnie wracano w kontaktach Zarządu Oddziału PTTK w Golubiu-Dobrzyniu z Zarządem Głównym PTTK, m.in. na Regionalnej Naradzie Przedzjazdowej w Golubiu-Dobrzyniu w 1996 r.

Ostatecznie do powstania Komisji Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK doszło w styczeniu 1997 r. po kilkakrotnym spotkaniu działaczy PTTK zainteresowanych jeździectwem, pod przewodnictwem samego prezesa Zarządu Głównego PTTK Janusza Zdebskiego.

Do Komisji Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK weszli działacze PTTK z północnej Polski skupieni przede wszystkim w Golubskim Klubie Jeździeckim PTTK oraz południowej Polski, działający dotychczas w bardzo prężnej i bogatej w tradycję Komisji Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK.

Pierwszy skład Komisji Turystyki Jeździeckiej był następujący:

  1. Zygmunt Kwiatkowski - przewodniczący,
  2. Piotr Badowski - wiceprzewodniczący ds. turystyki nizinnej,
  3. Marek Krzemień - wiceprzewodniczący ds. turystyki górskiej,
  4. Adam Haluch - sekretarz,
  5. Władysław Mróz - członek,
  6. Leszek Sułek - członek,
  7. Józef Zagor - członek.

Na posiedzeniu Zarządu Głównego PTTK w dniu 23 czerwca 2001 r. dokonano podziału komisji na:

  • Komisję Turystyki Jeździeckiej,
  • Komisję Górskiej Turystyki Jeździeckiej.

W skład Komisji Turystyki Jeździeckiej weszli: Zygmunt Kwiatkowski - przewodniczący, Piotr Badowski - wiceprzewodniczący, Józef Zagor - członek, Leszek Sułek - członek, Marek Tetela - członek, Aneta Maciejewska - członek.

Powołanie Komisji Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK w roku 1997 dało początek zorganizowanej działalności w dziedzinie turystyki jeździeckiej, nie było jednak momentem "eksplodującym". Wiąże się to z jej charakterem, a więc potrzebą koni, kadry instruktorskiej i bazy.

Jeżeli chodzi o kadrę, to na przestrzeni tylko kilku lat przeszkolone zostały 163 osoby, z tego 61 osób otrzymało uprawnienia, po ukończeniu stażu. Istnieje dalsza konieczność kształcenia kadry PTTK, której brak odczuwa się w całej Polsce. Od kadry tej zależy dalszy rozwój turystyki jeździeckiej PTTK i zdobywanie odznak turystyki jeździeckiej, przede wszystkim jednak powstawanie klubów jeździeckich PTTK.

Należy więc najbliższy okres poświęcić na dalsze kształcenie kadry jeździeckiej PTTK opierając się o Centralny Ośrodek Turystyki Jeździeckiej PTTK w Golubiu-Dobrzyniu.

W realizacji tego celu przeszkadza jednak kilka obiektywnych przyczyn. Pierwszą, bardzo poważną przeszkodą jest nazwa uprawnień kadry jeździeckiej PTTK. Licznie powstające ośrodki jeździeckie w Polsce, szczególnie agroturystyczne, starają się o zdobycie uprawnień instruktora jeździectwa. Dla nich termin "przodownika turystyki jeździeckiej" jest zupełnie obcy i niezrozumiały, choć w swych uprawnieniach przodownik ma szersze kompetencje, bo uprawnia do prowadzenia również rajdów turystycznych, czego nie mają inni instruktorzy. Z tych też przyczyn środowiska poza PTTK-owskie szukają ośrodków, gdzie można zdobyć tytuł instruktora.

W samych zaś licznych i aktywnych środowiskach PTTK panuje błędne przeświadczenie, że tytuł przodownika turystyki jeździeckiej można nadawać bez żadnego przeszkolenia, tak jak zdobywa się przodownika turystyki pieszej, kolarskiej czy innej. Świadczy o tym liczna korespondencja do Komisji Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK w Golubiu-Dobrzyniu, w której wiele oddziałów PTTK prosi o nadanie uprawnień kadrowych-jeździeckich/przodownika turystyki jeździeckiej, nie tylko bez żadnego przeszkolenia, ale również bez żadnego egzaminu, "korespondencyjnie". Jest to, oczywiście, niemożliwe. Tak, jak nikt nie może prowadzić samochodu bez posiadania prawa jazdy, tak nikt nie może prowadzić nauki jazdy konnej i zajęć jeździeckich bez posiadania odpowiednich uprawnień.

Może sprawie tej więcej uwagi powinien poświęcić sam Zarząd Główny PTTK, aby zmienić te błędne przeświadczenia, ponieważ sama komisja może być postrzegana tu jako komisja dążąca do przerostu ambicji i kompetencji. Dlatego komisja działa skromnie i z dużą pokorą, aby nie być posądzoną o megalomanię.

Odpowiednie uprawnienia do prowadzenia zajęć jeździeckich są jednak bardzo ważne i komisja nie może z nich zrezygnować lub zgodzić się na obniżenie ich poziomu, bo wiąże się to nie tylko z odpowiedzialnością prawną, ale również karną.

Zarząd Główny PTTK powinien ponownie rozważyć sprawę wprowadzenia tytułu instruktora turystyki jeździeckiej zamiast "przodownika turystyki jeździeckiej", którą jednomyślnie poparła Krajowa Narada Aktywu Turystyki Jeździeckiej PTTK zorganizowana w Golubiu-Dobrzyniu w dniu 15 marca 2002 r. Przez to PTTK stałoby się bardziej otwarte i zrozumiałe przez środowiska jeździeckie, poza PTTK-owskie i zyskałoby możliwość większego oddziaływania i pozyskiwania nowych członków oraz działaczy.

Zaznaczyć tu trzeba, że bardzo ważną rolę w rozwoju turystyki jeździeckiej w szeregach PTTK oraz pozyskaniu nowych sympatyków, członków i działaczy mógłby odegrać Centralny Ośrodek Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK w Golubiu-Dobrzyniu.

Ostatnio jeździectwo stało się bardzo modne, stało się pewnym stylem bycia i bardzo modną formą odpoczynku, stało się snobizmem, świadczącym o randze towarzyskiej i społecznej. Wiele osób kupuje konie, tylko dlatego, aby je tylko mieć, bo taka jest "moda" oraz taki jest dobry obyczaj. Posiadając konia, wypada coś o nim wiedzieć, a następnie umieć się z nim obchodzić i ujeżdżać go, aby się odpowiednio pokazać. W ten sposób również poprzez snobizm rozwija się zainteresowanie jeździectwem i uprawianiem jeździectwa. Rozwija się również turystyka jeździecka i sport jeździecki. Jeździectwo staje się również bardzo modne i skuteczne w lecznictwie jako hipoterapia. Jeździectwo, rekreacja konna i turystyka jeździecka stają się więc bardzo modne i powszechne.

PTTK nie powinno stać obok tego powszechnego zjawiska społecznego, lecz powinno wykorzystać je dla swego umocnienia i aktywizacji. Ważną rolę w tej dziedzinie może i powinien odegrać Centralny Ośrodek Turystyki Jeździeckiej PTTK w Golubiu -Dobrzyniu, powołany przez Zarząd Główny PTTK 13 lipca 1998 r. Ośrodek ten bardzo nowoczesny i funkcjonalny, z krytą ujeżdżalnią, nowoczesną stajnią, kompleksem jeździeckim i innymi budynkami, wybudowany przez Zarząd Oddziału PTTK w Golubiu-Dobrzyniu, może służyć całemu Towarzystwu i rozwojowi turystyki jeździeckiej PTTK w Polsce. Tymczasem, utrzymywany tylko przez Zarząd Oddziału PTTK w Golubiu-Dobrzyniu, bez żadnego dofinansowania ze strony Zarządu Głównego PTTK, ma ograniczone możliwości działania. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie i Centralny Ośrodek Fotografii Turystycznej PTTK w Łodzi są na pełnym utrzymaniu Zarządu Głównego PTTK i znalazły się nawet w Statucie, po ostatnim zjeździe PTTK. Tymczasem Centralny Ośrodek Jeździecki PTTK w Golubiu-Dobrzyniu jest pozostawiony samemu sobie, bez żadnej pomocy ze strony ZG PTTK, co ogranicza jego możliwości działania i nie pozwala na jego pełne wykorzystanie. Podobna sytuacja jest z Komisją Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK, której codzienna działalność finansowana jest ze środków Zarządu Oddziału PTTK w Golubiu-Dobrzyniu.

W celu na przykład dla zwołania tej komisji odbyto przynajmniej po 4 rozmowy telefoniczne, w tym po kilka telefonem komórkowym, nie licząc siedmiu wysłanych listów.

Najbliższy okres wymagał będzie dalszej intensyfikacji działalności komisji, zwiększaniu liczby korespondencji, telefonów itd., co pociągnie za sobą zwiększenie wydatków. W tej sytuacji Zarząd Główny PTTK będzie musiał w większym stopniu wspomagać komisje.

Komisja Turystyki Jeździeckiej ZG PTTK, działając wspólnie z Polską Federacją Rycerską oraz Zarządem -Oddziału PTTK w Golubiu-Dobrzyniu organizowała wiele imprez jeździeckich, co przyczyniło się w znacznym stopniu do dalszego upowszechniania jeździectwa i wzrostu zainteresowania tą formą wypoczynku. Na szczególną uwagę zasługują liczne turnieje rycerskie, które, oprócz umiejętności jeździeckich i popularyzacji konia, przyczyniają się do poznania dziejów oręża polskiego, historii Polski, polskich tradycji narodowych, wywierając ogromny wpływ wychowawczy na rozbudzanie uczuć patriotycznych i dumy narodowej.

Do najważniejszych zadań Komisji w najbliższym okresie należało będzie:

1. Nadanie właściwej rangi Centralnemu Ośrodkowi Turystyki Jeździeckiej PTTK w Golubiu-Dobrzyniu jako ośrodka szkoleniowego PTTK.

2. Nawiązanie kontaktu ze wszystkimi oddziałami PTTK w Polsce i poinformowanie o działalności Komisji.

3. Zachęcenie do tworzenia klubów turystyki jeździeckiej i zdobywania odznak jeździeckich.

4. Dalsze szkolenie kadry PTTK.

5. Poczynienie starań o nadanie tytułu jeździectwa przez ZG PTTK.

6. Włączenie do aktywnej pracy młodych działaczy jeździeckich PTTK.

Zygmunt Kwiatkowski

Redakcyjne postscriptum.

Nasza redakcja mimo ogromnej sympatii i szacunku dla Zygmunta Kwiatkowskiego nie może się zgodzić ze stwierdzeniami, iż Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie i Centrum Fotografii Krajoznawczej PTTK w Łodzi są "na garnuszku" ZG PTTK. Same się utrzymują. Za to darzymy ich szacunkiem tak jak i oddział PTTK w Golubiu-Dobrzyniu za Szkołę Rycerską, Turnieje Rycerskie i wiele innych wspaniałości

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT