PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

O atrakcyjności turystycznej woj. lubuskiego


Turystyka jest jednym z wiodących sektorów wzrostu w Europie i na świecie, rozumianych w kategoriach rozmiarów, jak i tworzenia miejsc pracy. Według szacunków światowe dochody z turystyki i podróży wynoszą niemal 4 biliony dolarów, w sektorze turystycznym zaś pracuje ok. 260 mln osób. Turystyka uważana jest obecnie w krajach o wysokim poziomie życia społecznego za czwarty po pracy, mieszkaniu i samochodzie, miernik jakości życia.

W województwie lubuskim funkcję ośrodków stołecznych pełnią dwa miasta: Zielona Góra z siedzibą władz samorządowych (Sejmik Samorządowy woj. lubuskiego, Urząd Marszałkowski) oraz Gorzów Wlkp. z siedzibą administracji rządowej (Urząd Wojewody i dominująca część podległych wojewodzie administracji). Strukturę administracyjną województwa lubuskiego tworzą 83 gminy, wchodzące w skład 13 powiatów, w tym 11 ziemskich i dwóch grodzkich.

Lubuskie od zachodu przylega do granicy państwowej z Niemcami, sąsiadując bezpośrednio z Brandenburgią oraz Saksonią.

Na lubuskim odcinku polsko-niemieckiej granicy funkcjonuje 7 drogowych przejść granicznych oraz 4 przejścia kolejowe.

Powierzchnia regionu wynosi ok. 14 tys. km2, co stanowi 4,5% obszaru Polski. W województwie lubuskim mieszka 1023 tys. osób (2,6% ludności całego kraju).

Lasy, zajmujące 48,3% powierzchni województwa, dają regionowi pierwsze miejsce w kraju pod względem zalesienia.

W województwie lubuskim istnieje 48 rezerwatów (1635 pomników przyrody) o łącznej powierzchni 63 tys. ha, w tym rezerwatów leśnych jest 26, florystycznych - 3, faunistycznych - 8, torfowiskowych - 6, wodnych - 4 i stepowych - 1.

Wśród parków krajobrazowych najcenniejsze to: łagowski, pszczewski, gryżyński, krzesiński, przemęcki i barlinecko-gorzowski (część). Ponadto na obszarze województwa znajdują się dwa parki narodowe: część drawieńskiego (5 568 ha) i Ujście Warty (ok. 8 000 ha). Obszary chronionego krajobrazu stanowią jedną trzecią powierzchni województwa.

Województwo lubuskie charakteryzuje się wysokim potencjałem możliwych do wykorzystania naturalnych zasobów turystycznych. Krajobraz jest mocno urozmaicony (podczas zlodowaceń), co podnosi jego atrakcyjność turystyczną. Dominującymi formami rzeźby są wysoczyzny morenowe, równiny sandrowe i pradoliny. Najniższy punkt znajduje się w dolinie Odry na północny zachód od Kostrzyna (8 m n.p.m.), najwyższym wzniesieniem są wzgórza Dalkowskie (228 m n.p.m.).

Największą możliwość wykorzystania i potencjał konkurencyjności wśród walorów antropogenicznych mają:

  • ZOO Safari w Świerkocinie k. Gorzowa Wlkp.,
  • Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU),
  • Elektrownia wodna w Dychowie k. Krosna Odrzańskiego,
  • zamek w Międzyrzeczu (Muzeum Portretów Trumiennych),
  • spuścizna kulturowa "Regionu Kozła" (okolice Zbąszynka),
  • Muzeum Etnograficzne w Ochli,
  • Muzeum Wojskowe w Drzonowie,
  • Muzeum Archeologiczne w Świdnicy,
  • Muzeum Alianckich Jeńców Wojennych w Żaganiu,
  • Spuścizna kulturowa Łużyc w powiecie żarskim.

Jednym z ważniejszych czynników rozwoju jest historyczne powiązanie terenów polskich i niemieckich. W wielu aspektach życia łączy nas tradycja i historia. Dlatego też ważne i godne uwagi jest tworzenie międzynarodowych (głównie polsko-niemieckich) imprez tematycznych (np.: Spotkania Muzyczne Wschód-Zachód, Międzynarodowy Bieg Sztafetowy Cottbus-Zielona Góra, Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich "Romane Dyvesa" w Gorzowie Wlkp.).

Obszar województwa lubuskiego posiada warunki do rozwoju turystyki myśliwskiej (Osiecznica, Wymiarki, Torzym, Pliszka). Wśród obiektów służących turystom uprawiającym jazdę konną zanotowano ok. 30 ośrodków (np. Bronków, Lubniewice, Grażyna, Pszczew, Sława, Przylep). Z zasobów naturalnych interesujące są dla turystów akweny wodne (rzeki i jeziora). Główne szlaki kajakowe zlokalizowane są obecnie na rzekach: Drawa, Bóbr, Pliszka i Obra. Główne ośrodki żeglarskie to: Sława, Lubniewice, Łagów. Głębokie jeziora wykorzystywane są dla potrzeb turystyki podwodnej (Jezioro Trześniowskie, Lipie, Niesłysz, Łubikowskie) lub wędkarstwa.

Walory regionu związane z czynnikiem krajobrazowym dają się wykorzystać w turystyce rowerowej (Sulęcin - stolica rowerowa Ziemi Lubuskiej).

Przez województwo lubuskie przebiega europejski szlak rowerowy R-1 i europejski szlak pieszy E-11. Istnieją też możliwości wykorzystania dla turystyki zasobów w postaci obiektów związanych z uprawianiem lotnictwa (Przylep, Babimost, Szprotawa).

Osobliwości krajoznawcze regionu

Wszystkie rozważania o tym, co turysta może zobaczyć w województwie lubuskim, zawierają się w zdaniu: Cudze chwalicie, swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie. Jeśli nie chcemy, żeby to przysłowie nas dotyczyło trzeba rozbudzić aktywność ludzi i zadbać o lepszą promocję terenu. Na pograniczu polsko-niemieckim jest wiele miejsc wartych obejrzenia. Te osobliwości krajoznawczo-turystyczne (na tle kraju) to:

1. Sosna zwyczajna "Waligóra" ( w okolicy Sulechowa), najgrubsza w Polsce, o 8 konarach. Jej obwód wynosi 620 cm, wysokość 17 m., a wiek ok. 100 lat.

2. Morwa biała (Sulechów), najgrubsza w Europie. Jej obwód wynosi 412 cm, wysokość 18 m, a wiek ponad 250 lat.

3. Wiąz szypułkowy w Komorowie k. Gubina, najstarszy i najgrubszy w Polsce i w Europie, 887 cm obwodu, 445 lat, a wysokość 35,5 m.

4. Łuk Mużakowski w okolicy Łęknicy, to największy na świecie twór przyrodniczo-geologiczny (morena czołowa), o kształcie podkowy, długości 40 km.

5. Sieniawa koło Łagowa Lubuskiego - jedyna głębinowa (w Polsce) kopalnia węgla brunatnego.

6. Krzyże pokutne:

a) najmniejszy w Polsce w Jasieniu koło Lubska (37 cm wysokości),
b) trzy krzyże w Gubinie położone najniżej względem poziomu morza.

7. Zielona Góra miastem srok - 715 par wylęgowych, tj. 31 par na km2 (ta liczebność jest najprawdopodobniej największa na świecie).

8. "Rzeczpospolita Ptasia" ze stolicą w Słońsku koło Kostrzyna, to unikatowa w kraju inicjatywa Towarzystwa Przyjaciół Słońska. Jeden z najcenniejszych pod względem ornitologicznym obszarów kraju (jedna z dwóch najcenniejszych w Polsce ostoi ptactwa wodnego, szczególnie gęsi gęgaw - gnieździ się tu ok. 250-300 par).

9. Największa w Polsce (i w Europie) plantacja wierzby energetycznej (konopianka) w Marzęcinie koło Zatonia (136 ha). Wierzba, jako las energetyczny, produkuje (z 1 ha) rocznie 15 ton suchej masy, o wartości energetycznej 9 ton węgla kamiennego.

10. Witnica:

a) jedyny w Polsce "Park Drogowskazów i Słupów Milowych" utworzony przez znanego lubuskiego regionalistę, Zbigniewa Czarnucha,
b) Bajkowa stolica Europy - w miejscowym parku jedyny na świecie kopiec Koziołka Matołka (4,5 m wysokości).

11. Rezerwat "Nietoperek" koło Międzyrzecza, największe w kraju skupisko nietoperzy (ok. 30 tys. - 12 gatunków) w podziemnych bunkrach. W pobliskiej Kaławie oglądać można jedyną w Polsce, stałą wystawę poświęcaną nietoperzom.

12. Międzyrzecki Rejon Umocnień (tzw. MRU) największy w Polsce zespół fortyfikacji z lat 1934-1938, dostępny do zwiedzania dla wytrawnych turystów. Składa się z 30 wielopiętrowych bunkrów, połączonych podziemnymi tunelami o długości 30 km, uważany jest za najdłuższy na świecie podziemny system obronny.

13. Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze:

a) komplet kamieni plotkarskich (hańbiących), rzadki w skali europejskiej zabytek dawnego prawa (jeden z dwóch zachowanych w Europie),
b) jedyny w kraju dział winiarski.

14) "Region Kozła" (848 km2, ok. 45 tys. osób), wzdłuż rzeki Obry, na pograniczu Wielkopolski i Ziemi Lubuskiej, atrakcyjny turystycznie region (nazwa pochodzi od ludowego instrumentu muzycznego-kozła) utworzony przez 7 sąsiadujących gmin. W Zbąszyniu jest jedyna w Polsce Państwowa Szkoła Muzyczna z klasą instrumentów ludowych, gdzie uczą też gry na koźle (weselnym - białym i ślubnym - czarnym).

15) Safari w Świerkocinie koło Gorzowa Wlkp. (otwarte w 1996 r.), jedyny w Polsce tego typu obiekt będący własnością Renaty i Sorena Rassmussen, ponad 200 gatunków zwierząt.

Powyższe walory krajoznawcze województwa lubuskiego oraz dogodne położenie (dla rynku zachodniego i segmentu krajowego - Górny i Dolny Śląsk, aglomeracje np. Poznań, Wrocław są główną przesłanką rozwoju ruchu turystycznego na tym obszarze. Pobytem na Ziemi Lubuskiej zainteresowani są bardzo Niemcy, których urzekają powyższe atrakcje, jeziora, agroturystyka, możliwość wędkowania, turystyka rowerowa itd.

Niemcy chętnie spędzają u nas weekendy. Starsze pokolenie uprawia turystykę "sentymentalną", a także turystykę kulturalną. Młodzi Niemcy tłumnie przyjeżdżają na Przystanek Woodstock w Żarach. Naszym atutem są też imprezy w rodzaju zielonogórskiego "Winobrania", gubińskiej "Wiosny nad Nysą" czy "Noc Nenufarów" w Lubrzy, a przede wszystkim 704 czystych jezior.

Mieczysław Wojecki

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT