PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (11)/2003
ISSN 1642-0853

Na piętnastym południku


W dniu 19 lutego 2003 r. minęła już 530. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. W 1973 r. w Polsce i w wielu krajach obchodzono uroczyście 500. rocznicę jego urodzin. Wiele szkół i różnych obiektów otrzymało imię Mikołaja Kopernika. W ówczesym województwie szczecińskim wyznaczono też nowy szlak turystyczny wzdłuż południka 15O.

Przez województwa: zachodniopomorskie, lubuskie i dolnośląskie przebiega bardzo ważna linia geograficzna:15O długości geograficznej wschodniej. Południk ten wyznacza granicę czasu środkowoeuropejskiego, stosowanego obecnie w 18. krajach naszego kontynentu. Czas środkowoeuropejski obowiązuje, oczywiście, w całej Polsce, ale w rzeczywistości, na przykład w Warszawie leżącej na 21O jest już o 24 minuty niezgodny z czasem słonecznym, bowiem 1O odpowiada 4 minutom. Wyznacza on podstawową godzinę, to znaczy podstawową strefę czasową. W 1973 r. w pięćsetną rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika z inicjatywy stargardzkich i szczecińskich przewodników PTTK postawiono na południku 15O cztery tablice informujące o datach urodzin i śmierci naszego wielkiego astronoma, a także o czasie środkowoeuropejskim. Tym samym został wyznaczony nowy szlak turystyczny, którego osią jest południk 15O. Pierwszą tablicę ustawiono na wysokim brzegu klifowym, nad morzem, w miejscowości Trzęsacz (gmina Rewal), przy ruinach kościoła z XIV w. Ze względu na swe unikatowe położenie, kościół był i jest obiektem zainteresowania dużej liczby ludzi. Między innymi naukowe badania prowadzili historycy sztuki oraz geomorfologowie. Często tu przyjeżdżają przewodnicy z wycieczkami i wielu turystów indywidualnych. Trzęsacz stał się więc punktem spotkań turystów z wybrzeża zachodniego i środkowego. Przed ruinami kościoła, obok tablic o piętnastym południku, jest tablica z liczbą 373, która oznacza 373 km naszego wybrzeża od wschodniej granicy od Fromborka, gdzie pracował i zmarł Mikołaj Kopernik (zm. 24 maja 1543 r.)

Drugą tablicę, w językach polskim i esperanto, ustawiono za Goleniowem, na trasie do Koszalina, w miejscowości Kikorze nad rzeczką Stepniczką, na skraju pięknego lasu. Odsłonięcia tablic dokonał w dniu 18 listopada 1973 r. w obecności miejscowej ludności, przewodników PTTK i delegacji Polskiego Związku Esperantystów wójt gminy Osina, mgr Józef Wicher.

Harcerze z Nowogrodu złożyli wówczas przyrzeczenie harcerskie przy odsłoniętej tablicy. Uroczystość sfilmowała Telewizja Polska z Ośrodka Szczecin. W odległości około 500 m od tablic, na pagórku, wybudowano w 1996 r. zajazd pod nazwą "Na piętnastym południku". Jest tu restauracja i duży parking dla samochodów osobowych oraz TIR-ów.

Trzecią tablicę ustawiono w Stargardzie Szczecińskim, przy wjeździe do miasta od strony Szczecina. Miasto Stargard Szczeciński liczy obecnie 73 tys. mieszkańców i należy do najstarszych grodów na Pomorzu Zachodnim. Prawa miejskie otrzymał w roku 1253 od księcia Barnima I. W 1283 r. powstał tu port na Inie, skąd eksportowano zboże, a głównie z rejonu Pyrzyc.

Do najważniejszych zabytków klasy międzynarodowej w województwie zachodniopomorskim i w Stargardzie zaliczany jest kościół NMP z końca XIII w. Drugi cenny zabytek to kościół św. Jana Chrzciciela z XV w., z wieżą o wysokości 99 m. Nad rzeką Iną podziwiać można bardzo ciekawy obiekt i jedyny w Polsce, Bramę Portową z dwoma wieżami.

Około 47 km od Szczecina na trasie międzynarodowej nr 3 usytuowane są Pyżyce (12 tys. mieszkańców). Przy drodze w kierunku Choszczna (około 1 km od głównej trasy) warto obejrzeć studzienkę, w której misja biskupa Ottona z Bambergu w 1124 r. dokonała chrztu około 7 tys. ludzi.

Czwartą tablicę postawiono w miejscowości Trzcinna na międzynarodowej trasie nr 3, za Lipianami i przed Gorzowem. Uroczyste odsłonięcie tablicy odbyło się 5 maja 1974 r. z udziałem miejscowej ludności i przewodników PTTK ze Szczecina. Redaktor Wiesław Dachowski z Polskiego Radia nagrał specjalną audycję z tej uroczystości.

Młodzież szkolna ze wsi Trzcinna posadziła w 1974 r. 80 pięknych srebrnych świerków, które dzisiaj mają już 8 m wysokości. Wzdłuż piętnastego południka, na długości 360 km od Trzęsacza i Zgorzelca do Bogatyni przy granicy czeskiej, powinny być organizowane wycieczki głównie przez szkoły, w celu zapoznania młodzieży z historią i geografią bardzo ciekawych miejscowości, położonych w pobliżu piętnastego południka, oraz z życiem i dziełem Mikołaja Kopernika.

Stanisław Gończaruk

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Elżbieta Matusiak-Gordon (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Maria Janowicz, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk, Korekta: Elżbieta Matusiak-Gordon
Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów, nie odpowiada za treść zamieszczanych komunikatów i ogłoszeń.
Za tekst i materiały ilustracyjne redakcja nie przewiduje honorariów autorskich.
ORIENT