PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
4 (8)/2002
ISSN 1642-0853

XI Ogólnopolski Przegląd Książki Krajoznawczo-Turystycznej


W tegorocznym przeglądzie uczestniczyło 79 publikacji nadesłanych przez 33 wydawców oraz zgłoszonych zgodnie z regulaminem przez 9 członków Komisji Krajoznawczej ZG PTTK i Wielkopolskiego Klubu Publicystów Krajoznawczych. Oceniano je w pięciu kategoriach.

Dnia 4 października 2002 r. w siedzibie Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Poznaniu odbyło się posiedzenie jury. Obradom przewodniczył prof. dr hab. Krzysztof R. Mazurski. Jury postanowiło przyznać następujące nagrody:

W kategorii albumów krajoznawczych:

I. Z. Ficek, Tatry Wysokie, Wydawnictwo "Karpaty", Kraków 2002, za bogatą treść krajoznawczą, wysoki poziom artystyczny i kształtowanie ekologicznej postawy czytelnika.

II. E. i R. Janowscy, Łagowski Park Krajobrazowy, Agencja Fotograficzno-Wydawnicza "Diapress", Zielona Góra 2002, za treść krajoznawczą, wysoki poziom artystyczny i propagowanie interesującego regionu.

III. K. Kamiński, Kaszubskim brzegiem Bałtyku. Nadmorski Park Krajobrazowy, Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa, Gdynia 2002, za bogactwo treści krajoznawczej, wysoki poziom artystyczny zdjęć i duże walory edukacyjne.

W kategorii przewodników:

I. J. Kwiatek, Polska. Urokliwy świat małych miasteczek, "Sport i Turystyka" - "Muza", Warszawa 2002, za podjęcie oryginalnej tematyki oraz umiejętne połączenie bogatej treści krajoznawczej z idealną dla przewodnika formą.

II. Z. Kazimierczuk, Chełm i okolice, Oficyna Wydawnicza "Kresy" i Chełmski Ośrodek Informacji Turystycznej, Zamość 2002, za interesującą treść podaną w ciekawym układzie i ładnej szacie graficznej. XI Ogólnopolski Przegląd Książki Krajoznawczo-Turystycznej

III. M. Paradowska, Zabytki bamberskie, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2002, jako przykład wąskotematycznego przewodnika o uniwersalnych wartościach kulturowych oraz znaczących walorach merytorycznych i edytorskich.

W kategorii monografii i innych opracowań krajoznawczych:

I. T. Szczypek, S. Wika, A. Czylok, O. Rahmonow, J. Wach, Pustynia Błędowska - fenomen polskiego krajobrazu, Wydawnictwo "Kubajak", Krzeszowice 2001, za dobrą i w ładnej formie popularyzację walorów krajoznawczych fenomenu polskiego krajobrazu.

II. Dolina Kościeliska. Śladami badaczy, artystów i wędrowców, pod red. M. Baścik, Wydawnictwo Tatrzański Park Narodowy, Zakopane 2001, za umiejętne kojarzenie elementów przyrodniczych i kulturowych na dobrym poziomie popularyzatorskim.

III. M.J. Januszkiewicz, A. Pleskaczyński, I haj vivat Poznańczanie - co o Poznaniu wiedzieć wypada, Dom Wydawniczy "Kruszona", Poznań 2001, za walory popularyzacyjne, ciekawe anegdotyczne ujęcie tematów i elegancką szatę edytorską.

W kategorii informatorów krajoznawczych i folderów:

I. Atrakcje turystyczne Ziemi Chełmskiej w czterech wersjach językowych (polskiej, niemieckiej, angielskiej i ukraińskiej), opracowanie zbiorowe, "Idea Media" na zlecenie Chełmskiego Ośrodka Informacji Turystycznej, Lublin, za umiejętne i kompleksowe pokazanie walorów turystyczno-krajoznawczych w profesjonalnej i wielojęzycznej formie.

II i III nagrody jury nie przyznało.

W kategorii map i atlasów:

I. Ziemia Kłodzka - mapa turystyczna 1:50 000, Wydawnictwo Kartograficzne "Compass", Kraków 2002, za wysoki poziom kartograficzny, bogatą treść turystyczno-krajoznawczą oraz atrakcyjną i funkcjonalną formę.

II. Atlas rowerowy znakowanych tras w okolicy Krakowa 1:50 000, Wydawnictwo Kartograficzne "Compass", Kraków 2001, za nowatorskie ujęcie tematu, połączenie treści kartograficznej z ikonograficzną i funkcjonalność.

III. Województwo świętokrzyskie. Mapa administracyjno-turystyczna 1:200 000, pod red. B. i K. Kawałko, Wydawnictwo "BiK", Piła 2002, jako przykład mapy z udanej serii.

Ponadto jury rekomendowało do nagród specjalnych:

  • P. Anders, Powiat krotoszyński, i B. Kucharski, Powiat wolsztyński, Wydawnictwo WBP, Poznań 2001.
  • R. Jakubowski, Tatry. Przewodnik turystyczny, "Sport i Turystyka" - "Muza", Warszawa 2002.
  • B. Kasiński, E. Mikołajczak, P. Strachanowski, Po prostu Inowrocław. Ilustrowany przewodnik po ulicach miasta, Zakład Poligraficzno-Wydawniczy "Pozkal", Inowrocław 2001.
  • M. Lityński, Dunajec z Białką Tatrzańską i Popradem, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 2002. Mosina. 700 lat, pod red. W. Łęckiego, Agencja Promocji Inwestycji, Warszawa-Poznań-Mosina 2002.
  • M. Pinkwart, Tatry w świadomości mieszkańców Zakopanego i ich gości. Prasa zakopiańska 1891-1939, Wydawnictwo Tatrzański Park Narodowy, Zakopane 2002.
  • A. i R. Sypkowie, Zamki i warownie ziemi mazowieckiej, Wydawnictwo "Trio" i Agencja Wydawnicza "Egros", Warszawa 2002.
  • T. Wąsik, J. Sieraczkiewicz, Włocławski cmentarz, Oficyna Wydawnicza "Lega", Włocławek 2001.

Bieszczadzkie wsie

Agroturystyka to wypoczynek na wsi w gospodarstwach rolnych w terenie atrakcyjnym turystycznie. Zamieszkanie w gospodarstwie wiejskim daje możliwość poznania życia wiejskiego, ich mieszkańców, zwyczajów i obyczajów. Również każda z wsi posiada odrębny charakter i osobowość, własną historię. Wypoczynek na wsi zapewnia przestrzeń i swobodę, świeże powietrze, czystą wodę, zieleń, kwiaty, zapachy, dźwięki, dziedzictwo kultury i historii, pozwala na uprawianie sportów takich jak jeździectwo, kolarstwo, biegi, spacery, łowienie ryb, zbieranie runa leśnego, fotografowanie dzikich zwierząt itd. Bieszczady są szczególnie predysponowane do agroturystyki. Zajmują najbardziej wysunięty na południowy wschód skrawek Polski u zbiegu granic Ukrainy i Słowacji. Mają unikatową florę i fauną, a połoniny bieszczadzkie tworzą niepowtarzalny krajobraz. Czyste lasy i jeziora zajmują ponad 70% powierzchni. Tereny najcenniejsze przyrodniczo chronione są w bieszczadzkim Parku Narodowym oraz w parkach krajobrazowych Ciśniańsko-Wetlińskim i Doliny Sanu. Przez całe Bieszczady prowadzą szlaki turystyczne. Informator o wsiach karpackich, sfinansowany z grantu Fundacji Karpackiej Polska, a wydany przez Stowarzyszenie Agroturystyczne Galicyjskich Gospodarstw Gościnnych "Bieszczady" w Lesku, zaprasza turystów w okolice polskiego "Dzikiego Zachodu", proponując pobyt w bieszczadzkich wsiach u gościnnych i serdecznych gospodarzy.

Informator zawiera opisy 274 gospodarstw, oczekujących turystów i oferujących miejsca na każdą kieszeń: na polach namiotowych, w pokojach gościnnych, mieszkaniach wakacyjnych i domach. Każda z ofert jest szczegółowo opisana, a korzystanie z informatora ułatwia mapka regionu.

Karpacka wieś zaprasza: Bieszczady, Wydawca: Stowarzyszenie Agroturystyczne Galicyjskich Gospodarstw Gościnnych Bieszczady w Lesku, Lesko 2002


Koniecznie Wałeckie

Ta piękna ziemia ciągle jest nie odkryta. Przed kilkudziesięciu laty wędrowały po niej grupy młodzieży z całej Polski w corocznych Rajdach Szlakami Zdobywców Wału Pomorskiego. Obecnie każdego roku odwiedza ją 65 tysięcy turystów. Stowarzyszeniu Gmin Pojezierza Wałeckiego to ciągle mało. Jak mało kto wiedzą, w jak wspaniałym przyrodniczo i ciekawym historycznie regionie żyją i pracują. Potrafią też zachęcać do interesujących wędrówek po mieście i regionie. Wydali barwnie i kompetentnie "Szlaki turystyczne i jeziora okolic Wałcza" oraz "Jeziora i szlaki wodne Pojezierza Wałeckiego".

Trudno się dziwić takiemu ujęciu, jest to bowiem kraina wielu odmian błękitu i zieleni. Aż 58% powierzchni Pojezierza Wałeckiego to lasy, wśród których uśmiecha się, kusi aż 166 jezior. A jeszcze są rzeki, a wśród nich rzeka, której nazwa mogłaby z powodzeniem spowodować drżenie wśród piszących mistrzowskie dyktando w katowickim Spodku - Rurzyca.

Ta sama, którą w 1978 roku przemierzył kajakiem ówczesny kardynał Karol Wojtyła. A są jeszcze piękne szlaki Piławy, Gwdy, uroczej, ale uciążliwej Dobrzycy czy bardziej już popularna Wałecka Pętla Kajakowa. Sporo jest w gminach stowarzyszenia jezior udostępnionych do wędkowania. W wydawnictwie "Jeziora..." pełna ich lista z charakterystyką geograficzną i wędkarską oraz dojazdem. Miłośników militariów przyciągają umocnienia Wału Pomorskiego i miejsca walk chwały polskiego żołnierza.

Nęci Tuczno z odrestaurowanym zamkiem - rezydencją Wedlów-Tuczyńskich. Warto udać się do Wałcza i gmin wałeckiego pojezierza. Mieszkańcy zdecydowanie postawili na turystykę i turystów. Z myślą o nich wydali pozycje edytorskie, które łączą elementy folderu, przewodnika, atlasu, albumu i informatora. Dużo w nich ciekawych i potrzebnych informacji.

Andrzej Gordon

Szlaki turystyczne i jeziora okolic Wałcza, Piła, Wydawnictwo DAR-Press, 2002


Serdecznie i mądrze

Sens regionalizmu polega w gruncie rzeczy na serdecznym i mądrym oswajaniu w sobie różnorodnych wartości regionu. Rodzi się z tego nie tylko poczucie tożsamości. Dominujące dla prawdziwych turystów krajoznawstwo, traktowane przez nich jako wartość, znakomicie wzbogaca wędrowca. Staje się on duchowo bogatszym w wielu sferach. Sięga do półek wiedzy z różnych gałęzi nauk, a potem ze swojej wiedzy, wrażliwości i wyobraźni wyczarowuje w sobie na tyle silny most z regionem, że mogą po nim wędrować inni. Tak to też jest z Janem Bacewiczem, autorem świetnych "Postaw wiedzy regionalnej - ziemia suwalska". Wydawnictwo, jak pisze we wstępie Zygmunt Osiecki, ma spełnić trzy podstawowe zadania:

"Książka ta zawiera materiały do edukacji regionalnej w szkołach na terenie Suwałk i powiatu suwalskiego. Jest w niej - z małą przesadą - "wszystko w jednym". Przy takiej koncepcji stopień szczegółowość siłą rzeczy nie mógł być zbyt duży. Brakuje też fachowych wskazówek metodycznych. Wyszliśmy jednak z założenia, że nauczyciel, mając w ręku materiał rzeczowy, będzie wiedział, co z nim zrobić. Niniejsza pozycja jest wydaniem próbnym. Oczekujemy na uwagi i propozycje ewentualnych zmian".

I dzięki temu poznajemy złożoną historię regionu, dzieje administracji kościelnej, miasta Suwałki i gminy. Wydaje się, że słuchamy tamtejszej gwary, gawęd o architekturze i świątecznych obyczajach i regionalnej kuchni. Wędrujemy po ścieżkach dydaktycznych, odwiedzamy kościoły i zabytki architektury. Staramy się zrozumieć wielonarodową i wielokulturową mozaikę tej ziemi. Jest to kompetentna, a jednocześnie bardzo osobista prezentacja autora zakochanego w swojej ziemi. Pamiętam moje sprzed kilkunastu laty spotkanie z Jankiem Bacewiczem, który podówczas tworzył i wzbogacał "Jaćwież" - periodyk, który od razu przyciągał czytelników i autorów.

Jan Bacewicz jest dla mnie Człowiekiem serdecznie, mądrze i głęboko zakorzenionym w Suwalszczyźnie. Wygląda, jakby był zasłuchany w dźwięk pokamedulskich dzwonów, to znowu z zaciekawieniem wędrujący po tak charakterystycznych dla Suwalszczyzny morenach, kemach, ozach i sandrach. Przyroda, szczególnie ta ożywiona, jest dla niego tak oczywista, że poświęca jej zdecydowanie mniej miejsca. Namawiam Czytelników Suwalszczyzny, aby zrozumieli siebie, a przybyszy z innych regionów, aby odkryli ową zdumiewającą tożsamość dzielnych i kolorowych ludzi.

Chwała Janowi, że napisał tę książkę, wydawnictwu "Siew", że ją wydało. Warto się zastanowić, ile miast i powiatów, tak jak Suwałki i powiat suwalski, ma tak wydane materiały do edukacji regionalnej w szkołach. W skali Polski jest to ciekawa, wartościowa próba książki, która jest czymś więcej niż podręcznikiem. Jest ona mądrze i serdecznie zakorzenia. Warto powędrować ścieżkami z tej książki, a samą książkę traktować jako wyzwanie. Kto następny w siebie, dla siebie, dla regionu, dla Polski.

A Janek Bacewicz pewnie już doskonali swoją książkę pierwszej generacji. Tak jak to czynią prawdziwi krajoznawcy.

Andrzej Gordon

Jan Bacewicz: Podstawy wiedzy regionalnej - ziemia suwalska, Słobódka, Wydawnictwo "Siew", 2002

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
ORIENT