PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
4 (8)/2002
ISSN 1642-0853

Polacy z Kresów dla pojednania narodów


Powiat żarski zamieszkuje około 30 tys. Polaków kresowych, ich dzieci i wnuków - przymusowo wysiedlonych z Ojcowizny w tarnopolskim, lwowskim, stanisławowskim, na Wołyniu, Polesiu i Wileńszczyźnie. latach 30. Stalin przesiedlał Polaków w stepy Kazachstanu, okrutna wojna znaczyła się rodakom zsyłkami na Sybir, wywózkami do niewolniczej pracy w Niemczech, masowymi rozstrzeliwaniami, sadystycznymi rzeziami bezbronnych "Lachiw" przez zbrodniarzy z UON-UPA. Ograbieni z mienia, bydlęcymi wagonami zostali wywiezieni na Kresy Zachodnie. Tęskniąc za cudownym Podolem, Wołyniem, Bukowiną i Małopolską Wschodnią, upływem czasu łagodząc straszliwy ból doznanych krzywd - właśnie Polacy z Kresów najbardziej uprawnieni są do zwrócenia się do sąsiadów-prześladowców: "...jako i my odpuszczamy naszym winowajcom." Jan Paweł II we Lwowie w 2001 roku wezwał "oderwijmy się od rachunków krzywd, jedynym wyjściem jest wzajemne wybaczenie".

Potrzeba pojednania Polaków, Ukraińców, Żydów, Niemców, Rosjan, troska o los Polaków i Polonii na Wschodzie, potrzeba odkrywania naszej tożsamości narodowej, integracja środowiska Podolan, prezentacja kultury i folkloru Kresów południowo-wschodnich, pomoc młodzieży i nauczycielom w nauce krajoznawstwa - były przyczyną zorganizowania w Żarach w dniach 12-13 października 2002 roku Ogólnopolskiego Sejmiku Krajoznawczego PTTT "Polacy z Tarnopolszczyzny - pomostem pojednania narodów" z udziałem wybitnych gości z Tarnopola i całej Polski. W Bibliotece Miejskiej przez miesiąc czynna była wystawa "Kresy Południowo-Wschodnie w książce i prasie" (ze zbiorów MBP, Centralnej Biblioteki PTTK w Warszawie i zbiorów prywatnych). W salonie wystawowym otwarto przygotowaną przez Muzeum Etnograficzne w Ochli i ŻDK wystawę "Polacy z Kresów Południowo-Wschodnich - dziedzictwo kulturowe"). W Domu Kultury "Luna" odbyło się seminarium naukowe pod kierownictwem prof. dr. hab. Czesława Osękowskiego, dziekana Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Zielonogórskiego, w trakcie którego 20 wybitnych znawców Kresów i Kresowiaków przybliżało licznym słuchaczom wyniki swoich badań (zostaną one opublikowane w książce).

Bardzo uroczysta była liturgia mszy św. odprawionej w parafii św. Józefa za Polaków z Kresów Wschodnich i za uczestników Sejmiku Tarnopolskiego - z udziałem ks. Andrzeja Maliga, proboszcza z Tarnopola, ks. Tadeusza Dobruckiego, żarskiego Dziekana, pod przewodnictwem zasłużonego dla Archidiecezji Lwowskiej i Żar ks. Prałata Tadeusza Demela. Wzruszające i podniosłe pieśni wykonywał chór Parafii WNMP w Żarach. "Kresowa" msza św. odbyła się także w kościele NSPJ w Żarach, a parafianie obydwu parafii hojnie wsparli budowę kościoła w Tarnopolu. "Jeśli ja zapomnę o Nich - Ty, Boże, zapomnij o mnie" - tej treści apel widniał pod herbami kresowymi.

W rodzinnej atmosferze odbyła się biesiada kresowa w ośrodku przy ul. Spokojnej (do stołu podawał sam dyrektor J. Stasiak). W atmosferę Kresów przeniósł nas Janusz Werstler - żarski poeta z kresowym rodowodem oraz wspaniały zespół "Jarzębina" z Sieniawy Żarskiej z repertuarem kresowym, w tym melodyjnymi ukraińskimi "dumkami". Wcześniej serca podbiły dzieci z "Węglinieckich Bajbusów". Podjęto intencyjną uchwałę kresową.

Prawie wszystkie szkoły uczestniczyły w zbiórce książek dla Szkoły Polskiej w Tarnopolu (zebrano około 3000 książek). Nie sposób wymienić dziesiątek instytucji, organizacji, władz samorządowych, darczyńców, osób - którze wspólnie przygotowały to święto. Niech podziękowaniem dla nich będą ukradkiem ocierane łzy Tarnopolan i radośniejsze twarze Kresowiaków.

Józef Tarniowy


Uchwała z dnia 13 października 2002 roku
Ogólnopolskiego Sejmiku Krajoznawczego PTTK
"Polacy z Tarnopolszczyzny - pomostem pojednania narodów" w Żarach

Podobnie jak każde drzewo rośnie i zachwyca pięknem dzięki licznym i zdrowym korzeniom - tak każdy naród ma obowiązek pamiętać o Prawdzie Historii, pielęgnować Wiarę Ojców, szanować ojczystą Tradycję i Kulturę.

Na Kresach Południowo-Wschodnich ziemia przesiąknięta jest krwią wielu pokoleń rycerskich obrońców Polski, męczeństwem bezbronnych ofiar zbrodni nacjonalizmu ukraińskiego, cierpieniem prześladowań komunizmu radzieckiego i faszyzmu niemieckiego. My Polacy Kresowi, przesiedleni na Kresy Zachodnie i inne zakątki Polski i świata pragniemy pojednania w prawdzie z naszymi Sąsiadami, pragniemy zapewnienia pokoju i dobrego bytu dla naszych dzieci. Normy cywilizowanego świata wymagają jednak upamiętnienia i uszanowania miejsc polskiego męczeństwa i ukarania zbrodniarzy.

Europie i Światu potrzebne jest bogactwo polskiej kultury i nauka z polskiej historii. Po latach zakłamań i przymusowego milczenia cieszymy się z prowadzonych badań naukowych i coraz liczniejszych publikacji. Ale i mamy świadomość, jak wiele jest jeszcze pracy przed nami. Spieszmy się, bo świadków i dokumentów nie przybywa.

Uczestnicy Sejmiku z radością zapoznali się z powszechną ofiarnością Uczniów, Nauczycieli, Władz Oświatowych, Księgarzy powiatu żarskiego - którzy w ciągu kilku dni zebrali tysiące książek dla dzieci ze Szkoły Polskiej w Tarnopolu, a zapewne także dla innych polskich placówek na Kresach.

Mamy nadzieję, że liczna obecność na Sejmiku nauczycieli i wychowawców młodzieży oznaczać będzie pomoc w poznawaniu Ojcowizny, Tradycji, losów rodzin kresowych - a przez rodzinę - pełnej historii i kultury Narodu Polskiego.

Zajęci naszymi codziennymi troskami nie możemy zapominać o Polakach mieszkających poza granicami Kraju - Rodakom na Wschodzie żyje się o wiele trudniej. W miarę naszych możliwości deklarujemy wsparcie materialne, utrzymywanie stałych więzi współpracy Organizacji, Instytucji, Szkół i Osób.

Młodym Polakom, nie tylko z rodzin kresowych, umożliwiać należy poznawanie piękna Podola, Wołynia, Pokucia i całych Kresów Wschodnich poprzez organizowanie wycieczek krajoznawczych i publikację przewodników turystyczno - krajoznawczych. Natomiast młodym Polakom zza wschodniej granicy umożliwić należy poznawanie Ojczyzny (przeciwdziałając unijnym utrudnieniom w kontaktach międzyludzkich).

Wyrażając wdzięczność muzealnikom i bibliotekarzom za przygotowane wystawy bibliofilskie i etnograficzne - apelujemy do Kresowiaków: przekazujcie pamiątki i dokumenty do muzeów, piszcie pamiętniki, uczestniczcie w spotkaniach z młodzieżą szkolną! Integrujcie się!

Uczestnicy Sejmiku Tarnopolskiego w Żarach

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
ORIENT