PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
4 (8)/2002
ISSN 1642-0853

35 lat Stołecznego Oddziału Wojskowego PTTK im. gen. Mariusza Zaruskiego przy Domu Wojska Polskiego w Warszawie


Programowy rozwój turystyki i krajoznawstwa w wojsku w okresie powojennym należy datować od normującego te sprawy zarządzenia nr 15 Szefa Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego (GZP WP) z 8 lipca 1957 roku oraz stosownego porozumienia o współpracy, zawartego pomiędzy Zarządem Głównym PTTK a GZP WP. Zapoczątkowały one dynamiczny rozwój ruchu turystyczno-krajoznawczego w wojsku, powstało wiele kół PTTK, skupiających kilkadziesiąt tysięcy członków i działaczy środowiska wojskowego.

Na podstawie zarządzenia nr 29 Szefa GZP WP z 23 czerwca 1965 roku została powołana Komisja Kół Wojskowych ZG PTTK, jako organ doradczy ds. turystyki w wojsku. Z inicjatywy tej komisji oraz wojskowego aktywu turystycznego 16 listopada 1967 roku powołano do życia Wojskowy Oddział PTTK przy Domu Wojska Polskiego w Warszawie.

Pierwszym prezesem oddziału wybrany został Jerzy Biliński, który tę funkcję pełnił przez kilka kadencji aż do 1974 roku i ponownie w latach 1989-1993. Kolejnymi prezesami byli Ryszard Kowalczyk (1974-1977), Jerzy Łucznik (1977-1985), Adam Turza (1985), Ryszard Witalski (1985-1989), Włodzimierz Kania (1993-2001), a od 2001 roku prezesem jest Andrzej Zubelewicz.

Pierwsze lata działalności oddziału cechowała duża dynamika organizowanych imprez oraz masowy wzrost liczby kół PTTK w jednostkach i instytucjach wojskowych. Do końca lat 70. osiągnięto pułap 48 kół, które zrzeszały ok. 5000 członków. Organizowano liczne kursy i szkolenia, których pokłosiem był wzrost kadry programowej do 184 osób. Umożliwiało to rozwój turystyki kwalifikowanej przez poszczególne komisje oddziałowe, które prowadziły aktywną działalność i wypracowywały nowe jej formy. Do najaktywniejszych należały wtedy komisje turystyki górskiej, pieszej i wodnej.

Realia lat 80. odcisnęły swoje piętno na całym ruchu turystycznym w kraju, także i w wojsku. Rozwiązanie zarządów wojewódzkich PTTK, ograniczenie do minimum dotacji na działalność programową i szkoleniową, daleko idące ograniczenia w korzystaniu ze środków transportu, lokali i sprzętu spowodowały gwałtowne osłabienie działalności w wielu wojskowych kołach PTTK oddziału. Liczba imprez zmalała do kilkudziesięciu w roku, a liczba członków osiągnęła poziom niespełna 500 osób.

Pewne ożywienie działalności obserwuje się od początku lat 90., które z różnymi wahaniami trwa do dzisiaj. W 1991 roku oddział uzyskał osobowość prawną i zmienił nazwę na Stołeczny Oddział Wojskowy PTTK. Powołano zgodnie z nowym statutem oddziałowy sąd koleżeński. Z rozwiązanego Stołecznego Zarządu Wojewódzkiego PTTK przejęliśmy w 1993 roku Regionalną Pracownię Krajoznawczą, Wojewódzki Zespół Znakarski, Regionalną Komisję Turystyki Pieszej i Regionalne Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa.

Aktualnie w strukturach oddziału zrzeszonych jest 9 kół PTTK i 3 kluby: turystyki wodnej, kajakowej i motorowej, skupiających 336 członków PTTK, a wspierają ich działalność Komisja Turystyki Górskiej, Komisja Turystyki Pieszej, Komisja Turystyki Narciarskiej, Komisja Krajoznawczo-Przyrodnicza, Komisja Odznaczeń i Wyróżnień, Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa woj. mazowieckiego, Regionalna Pracownia Krajoznawcza, Warszawski Zespół Znakarski, Redakcja Biuletynu Informacyjnego.

Oddziałowa Komisja Turystyki Górskiej

Działa od początku istnienia oddziału i ma wielu entuzjastów w środowisku wojskowym. Posiadanie doświadczonej i wykwalifikowanej kadry turystyki górskiej umożliwiało prowadzenie imprez na wysokim poziomie organizacyjnym i merytorycznym. Do pionierskich przedsięwzięć należały złazy turystów górskich "Śladami partyzantów" (przez pierwsze 5 lat były to imprezy o zasięgu ogólnopolskim) oraz rajdy "Szlakami Zwycięstwa". Komisja zorganizowała dotychczas m.in. 66 imprez ogólnokrajowych (ok. 5500 uczestników), 15 imprez zagranicznych (241 uczestników), 7 obozów metodyczno-szkoleniowych (181 uczestników), 18 obozów młodzieżowych (726 uczestników), 176 comiesięcznych spotkań turystów (około 9500 uczestników). Działający przy komisji Terenowy Referat Weryfikacyjny GOT powstał w 1991 roku i zweryfikował dotychczas 1603 odznaki.

Oddziałowa Komisja Turystyki Pieszej

Działa od początku istnienia oddziału. Pierwsze lata działalności komisji to organizacja masowych imprez pieszych "Szlakami walk 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte Studzianki Pancerne" oraz wspólnie z Oddziałem PTTK w Nowym Dworze Mazowieckim zlotów turystycznych z udziałem obrońców twierdzy Modlin pod hasłem "Nigdy więcej wojny". Komisja zorganizowała dotychczas m.in. 15 masowych imprez ogólnopolskich (ok. 4200 uczestników), 12 okolicznościowych zlotów (ok. 2800 uczestnikow), 70 imprez metodyczno-szkoleniowych (ok. 3500 uczestników), 7 szkoleń Przodowników Turystyki Pieszej (205 uczestników), ponad 300 sobotnio-niedzielnych wędrówek pieszych (ponad 4000 uczestników).

Oddziałowa Komisja Turystyki Narciarskiej

Działa od początku istnienia oddziału. Zorganizowała dotychczas 69 szkoleniowych obozów narciarskich (ok. 2900 uczestników), 46 rajdów narciarskich (ok. 1300 uczestników), 5 zawodów narciarskich (157 uczestników).

Oddziałowa Komisja Krajoznawcza
(od 2001 Krajoznawczo-Przyrodnicza)

Działa w strukturach oddziału od marca 1968 roku z przerwą w latach 1974-1983. Komisja organizuje kursy i wycieczki metodyczno-szkoleniowe, popularyzuje krajoznawstwo przez opracowywanie i dystrybucję materiałów o ciekawych regionach i zabytkach. Członkowie komisji pełnią społecznie dyżury w Regionalnej Pracowni Krajoznawczej, prowadząc jednocześnie Terenowy Referat Weryfikacyjny Odznak Krajoznawczych i Przyrodniczych. Komisja zorganizowała dotychczas m.in. 29 wielodniowych wycieczek krajoznawczych (ok. 1100 uczestników), 8 wycieczek zagranicznych (432 uczestników), 9 kursów instruktorów krajoznawstwa (267 uczestników).

Wojskowy Klub Turystyki Wodnej

Jego "protoplastą" była Komisja Turystyki Wodnej, która z upływem lat przekształcona została w Wojskowy Klub Turystyki Wodnej, do której należały: sekcja żeglarska "Laguna", sekcja motorowodna "Relaks" i sekcja turystyki kajakowej "Pasaty". Znaczący przełom w rozwoju turystyki wodnej nastąpił w 1975 roku. W tym czasie Dom Wojska Polskiego przejął Ośrodek Wodny od "Legii" przy ul. Wał Miedzeszyński 381 i utworzył Wojskowy Ośrodek Rekreacyjny DWP. Ośrodek stał się bazą dla działalności poszczególnych ogniw zajmujących się turystyką wodną. Dom Wojska Polskiego zakupił kilka żaglówek kabinowych typu "Orion", 45 kajaków oraz inny sprzęt. W czynie społecznym wykonana została przyczepa do przewożenia kajaków. To pozwoliło rozwinąć aktywną działalność.

Sekcja żeglarska organizowała klubowe rejsy śródlądowe i morskie oraz regaty na rozpoczęcie i zakończenie sezonu turystycznego, a także regaty o puchar Dyrektora Domu Wojska Polskiego. Sekcja kajakowa organizowała Centralne Spływy Turystów WP w każdym roku na innym akwenie, spływy okolicznościowe i klubowe. Sekcja motorowodna organizowała klubowe i indywidualne rejsy po Wiśle i jeziorach mazurskich. Wszystkie sekcje prowadziły systematycznie kursy i szkolenia, zwiększając w ten sposób ilość kadry programowej. W pierwszym 20-leciu działalności poszczególne sekcje zorganizowały: sekcja żeglarska - 1138 imprez dla 3850 osób, sekcja kajakowa - 177 spływów dla 3512 osób, sekcja motorowodna 110 rejsów dla 597 osób. W latach 90. sekcje żeglarska i motorowodna połączyły się, tworząc WKTW "Laguna", a rozwiązana wcześniej sekcja kajakowa została reaktywowana w 2001 roku, tworząc samodzielny WKTK "Pasaty-STO".

Wojskowy Klub Turystyki Motorowej "WARS"

Jego poprzedniczka, Komisja Turystyki Motorowej, działała w latach 1967-1972. W jej działalności uczestniczyło wówczas 90 osób. Limitowanie paliwa ograniczyło możliwość działania tej komisji, która uchwałą zarządu oddziału została rozwiązana w 1986 roku. Upowszechnianie turystyki motorowej reaktywowano w 2000 roku, powołując do życia WKTM "WARS". Zorganizował on do tej pory 17 imprez dla 197 uczestników.

Działalność kół

W strukturze oddziału aktywnie działają koła PTTK, organizujące liczne przedsięwzięcia turystyczne. Do najbardziej aktywnych wśród kół oddziału należą:

  • koło nr 22 (prezes H. Dunalewicz) przy Domu Wojska Polskiego, które zrzeszając 138 członków, organizuje corocznie około 20 imprez dla 350 osób;
  • koło nr 46 (prezes L. Piórkowski) przy Akademii Obrony Narodowej, organizujące corocznie dwie duże imprezy górskie (w tym obóz młodzieżowy);
  • koło nr 31 (prezes S. Wasilewski) przy Klubie Garnizonowym w Kazuniu, specjalizujące się w masowych turystycznych imprezach na orientację;
  • koło nr 156 (prezes W. Bączyk) przy SKG DWP, organizator ciekawych krótkich wycieczek wokół Warszawy.

Aktualnie pracą Stołecznego Oddziału Wojskowego przy Domu Wojska Polskiego kieruje 11-osobowy zarząd oraz statutowo powołane: 5-osobowa Oddziałowa Komisja Rewizyjna i 5-osobowy Oddziałowy Sąd Koleżeński. Zarząd oddziału, komisje i Regionalna Pracownia Krajoznawcza nieodpłatnie korzystają z lokali użyczonych przez kierownictwo Domu Wojska Polskiego. Jest to bardzo istotna sprawa dla oddziału, bo gdyby nie życzliwość władz wojskowych, nasza praca byłaby bardzo utrudniona lub wręcz niemożliwa, ze względu na brak środków finansowych na działalność turystyczno-krajoznawczą oraz opłacanie lokalu.

W kinie Stołecznego klubu Garnizonowego są również organizowane raz w miesiącu spotkania wszystkich chętnych turystów, w trakcie których wygłaszane są prelekcje na ciekawe tematy, omawiane są sprawy organizacyjne i szkoleniowe oraz przekazywane wiadomości o imprezach turystycznych. Ambicją oddziału jest zarejestrowanie i prowadzenie działalności gospodarczej, która umożliwi pozyskanie funduszy na działalność organizacyjną i programową oddziału. Obecnie działalność ta prowadzona jest tylko dzięki pomocy kierownictwa Domu Wojska Polskiego oraz aktywności i społecznemu zaangażowaniu szerokiej rzeszy działaczy oraz kadry funkcyjnej i programowej oddziału, komisji, kół i klubów. Mimo trudności, jakie występują obecnie w codziennym życiu, działalność w oddziale prowadzona jest w zasadniczych dziedzinach na niezmienionym poziomie i w zakresie oraz kształcie odpowiadającym potrzebom środowiska wojskowego.

Możemy działaczom Stołecznego Oddziału Wojskowego PTTK przy DWP pogratulować satysfakcji z dobrze spełnionego obowiązku i życzyć wszystkim turystom naszego oddziału wszelkiej pomyślności z okazji Jubileuszu 35-lecia działalności.

Tekst: Andrzej Zubelewicz
Zdjęcia: Grażyna Orłowska-Rybicka

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
ORIENT