PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
4 (8)/2002
ISSN 1642-0853

40 lat Oddziału PTTK w Żyrardowie


W dniach 27-29 września 2002 r. obchodzony był w Żyrardowie jubileusz 40-lecia żyrardowskiego Oddziału PTTK. Honorowy patronat nad obchodami objął Prezes Rady Ministrów Leszek Miller. Trzydniowe uroczystości jubileuszowe rozpoczęły się o godz. 11 w Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie otwarciem wystawy "40 lat minęło", gdzie zaprezentowano fotogramy z najważniejszych imprez turystyczno-krajoznawczych kół i klubów PTTK z Żyrardowa oraz wyeksponowano najważniejsze dokumenty i wyróżnienia z całego 40-letniego dorobku żyrardowskiego PTTK.

Otwarcia wystawy dokonał dyrektor Muzeum Mazowsza Zachodniego Krzysztof Zwoliński. Komisarzem wystawy była Halina Sobolewska z Koła Terenowego PTTK w Żyrardowie, którą w trakcie przygotowań wspomagały Grażyna Haude i Jolanta Czapiga z Koła Przewodników Terenowych PTTK w Żyrardowie. Po otwarciu pracownicy muzeum i przewodnicy PTTK z Żyrardowa zaprosili zebranych na spacer po Żyrardowie. Odwiedzono zabytkowe centrum miasta tzw. osadę fabryczną oraz Gabinet Pawła Hulki-Laskowskiego, pisarza i tłumacza, m.in. autora najlepszego przekładu dzieła Jaroslava Haska "Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej".

O godz. 13 w Miejskim Domu Kultury w Żyrardowie odbyło się oficjalne spotkanie działaczy żyrardowskiego PTTK z udziałem zaproszonych gości. W spotkaniu uczestniczyło ok. 200 osób. Lokalne władze samorządowe reprezentowane były m.in. przez Jerzego Słomińskiego - przewodniczącego Rady Powiatowej w Żyrardowie, Mieczysława Gabrylewicza - starostę żyrardowskiego, Włodzimierza Łysanowskiego - przewodniczącego Rady Miejskiej w Żyrardowie i Krzysztofa Ciołkiewicza - prezydenta Żyrardowa.

Władze PTTK reprezentowali: Andrzej Gordon - sekretarz generalny ZG PTTK, Marek Boguszewski - wiceprzewodniczący Rady Programowej ds. Młodzieży Szkolnej ZG PTTK i Janusz Ptasiński z Mazowieckiego Forum Oddziałów PTTK. W spotkaniu, które prowadziła Beata Rusinowska, dyrektorka Miejskiego Domu Kultury w Żyrardowie, uczestniczyli wójtowie i burmistrzowie, dyrektorzy szkół i placówek oświatowo-wychowawczych oraz domów kultury powiatu żyrardowskiego, przedstawiciele stowarzyszeń i organizacji współpracujących z żyrardowskim PTTK oraz ok. 50-osobowa grupa nauczycieli - opiekunów SKKT.

W okolicznościowym wystąpieniu Jerzy Kwaczyński - prezes Oddziału PTTK w Żyrardowie podzielił się z zebranymi swoimi refleksjami z okresu 32-letniej działalności w żyrardowskim PTTK, porównując czasy przeszłe z obecnymi. Wspomniał o założycielach Oddziału PTTK i wszystkich, którzy przyczynili się do jego aktywnej obecności na żyrardowskim forum turystyczno-krajoznawczym. Minutą ciszy uczczono pamięć zmarłych działaczy i przyjaciół żyrardowskiego PTTK, m.in. prezesów Oddziału PTTK Jadwigi i Mieczysława Michalickich, Kazimierza Werbickiego, kierowników kursów przewodnickich Waleriana Myszyńskiego i Witolda Masiaka, przewodników i krajoznawców Henryka Ceglińskiego, Zygmunta Kwiatkowskiego i Czesława Kalisiaka, opiekunów SKKT Bogusława Wrzoska i Henryka Smolenia, tragicznie zmarłej w Tatrach przewodniczki PTTK Krysi Lis, płk. Józefa Krzyczkowskiego "Szymona" i kpt. Stanisława Pałaca "Marjańskiego" - żołnierzy AK, bohaterów walk w Budach Zosinych i Górach Świętokrzyskich, współpracujących w żyrardowskim PTTK, Macieja Twardowskiego, Tadeusza Sadowskiego i Zdzisława Zasławskiego - dziennikarzy z "Życia Żyrardowa", regionalistów, kronikarzy poczynań i przyjaciół żyrardowskiego PTTK.

Sekretarz generalny ZG PTTK Andrzej Gordon podziękował działaczom PTTK z Żyrardowa za 40 lat aktywnej pracy, akcentując dokonania żyrardowskiego PTTK w zakresie edukacji turystyczno-krajoznawczej w środowisku młodzieży szkolnej. Były listy gratulacyjne i wyróżnienia.

Listy gratulacyjne Premiera Rządu RP Leszka Millera otrzymali: Irena Pętasz i Marian Zarębski. Listy gratulacyjne prezydenta miasta Żyrardowa: Jolanta Czapiga, Andrzej Drużyński, Jerzy Kwaczyński, Wojciech Lis. Złotą Honorową Odznakę PTTK: Czesław Asendrych i Stanisław Kuran. Srebrną Honorową Odznakę PTTK: Grażyna Haude, Urszula Karpińska i SKKT PTTK "Łaziki" ZSZ SOSW w Żyrardowie. Dyplom ZG PTTK: Klub Globtrotera PTTK w Żyrardowie, Klub Turystyki Górskiej i Ekologicznej PTTK "Turnia" w Żyrardowie, Klub Turystyki Morskiej i Żeglarskiej PTTK "Bryza" w Żyrardowie, Klub PTTK "Esperantotur" w Żyrardowie, Koło Przewodników PTTK "Belferek" w Żyrardowie, Klub Imprez na Orientację PTTK "Azymut" w Żyrardowie, Klub PTTK "Miłośników Szwejka" w Żyrardowie, SKKT PTTK "Turnia" ZSZ w Żyrardowie, Międzyszkolny Klub Europejski PTTK "Wędrusie" w Żyrardowie, Klub PTTK "Poznajemy Ojcowiznę" w Żyrardowie i Klub PTTK "Miłośników Zabytków" w Żyrardowie. Złotą Odznakę "Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży": Marek Piekarski. Srebrną Odznakę "Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży": Małgorzata Boczek - Kwaczyńska i Halina Sobolewska. Dyplom Honorowy PTTK za Pomoc i Współdziałanie: Dom Pracy Twórczej w Radziejowicach, Miejski Dom Kultury w Żyrardowie i Oddział PTSM w Żyrardowie, Odznakę "25 lat w PTTK": Andrzej Frentzel, Edmund Popiel, Bogdan Uzar, Dyplom Prezesa Oddziału PTTK w Żyrardowie: Anna Głowinkowska, Dariusz Knapski, Zbigniew Kowalski i Wiesława Marciniak, nagrody Prezesa Oddziału PTTK: Bożena Fijołek i Teresa Teofilak - nauczycielki, opiekunki młodzieży ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Żyrardowie oraz Kinga Dudzińska, Anna Kacprzak, Monika Kierlańczyk, Małgorzata Kordziawa, Przemysław Ogrodnik, Sylwia Ogrodnik, Paulina Pieńkosz, Maja Szymańska i Angelika Zawisza - uczniowie ze szkoły podstawowej nr 4 w Żyrardowie, uczestnicy eliminacji rejonowych Ogólnopolskiego Konkursu Krajoznawczego "Poznajemy Ojcowiznę". Odznakę "Orli Lot": Krzysztof Knapski. Odznakę "Młodzieżowy Organizator Turystyki": Tomasz Opiłka, Sławomir Szczepanik, Paweł Pawłowski, Paweł Dymkowski, Edyta Chodomska, Agnieszka Wojdat i Marek Teofilak. Nagrody prezesa Oddziału PTTK: Marzena Adamiak, Magdalena Biegańska i Piotr Kienig z pocztu sztandarowego żyrardowskiego PTTK.

Były podziękowania i upominki, a także listy gratulacyjne od nieobecnych, m.in. marszałka województwa mazowieckiego w Warszawie Adama Struzika, prezesa ZG ZNP Sławomira Broniarza, prezesa Polskiej Izby Turystyki Młodzieżowej Marka Szpechta, prezesa ZG Ligi Morskiej i Rzecznej Bronisława Komorowskiego, prezesa ZG PTSM Henryka Gołębiewskiego, redaktora naczelnego miesięcznika "Poznaj swój kraj" Janusza Sapy i przewodniczącego Komisji Krajoznawczej ZG PTTK Krzysztofa R. Mazurskiego.

Spotkanie w dniu 27 września zakończyło się symbolicznym toastem, a w części artystycznej wystąpił zespół "DNA" z Żyrardowa, śpiewający piosenki turystyczne i żeglarskie.

W drugim dniu obchodów zorganizowano XV Jesienny Sejmik Krajoznawczy "Poznajemy okolice". Na 7 trasach autokarowych uczestniczyło w nim 320 uczniów - członków SKKT szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych ze Skierniewic, Sochaczewa, Grodziska Maz., Milanówka, Pruszkowa, Mszczonowa i Żyrardowa. Sejmik zakończył się biwakiem nocnym połączonym z nocnymi zawodami na orientację w Lesie Radziejowickim k. Żyrardowa. Ci, którym zabrakło odwagi, aby uczestniczyć w nocnych zawodach na orientację, mogli w tym czasie wziąć udział w pokazie slajdów z wypraw trampingowych żyrardowskiego Klubu Globtrotera.

W trzecim, ostatnim dniu obchodów, uczestniczono w mszy św. w intencji zmarłych działaczy i członków PTTK oraz ich przyjaciół, w żyrardowskim kościele farnym p.w. Matki Bożej Pocieszenia, a następnie w 48. Rajdzie "Partyzanckimi szlakami walk o wolność" w Budach Zosinych k. Jaktorowa.

Imprezami towarzyszącymi obchodom jubileuszu był wyjazd na X Targi Turystyczne "Tour & Travel Warsaw ’2002" w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, zorganizowany przez żyrardowski Klub Globtrotera PTTK oraz wyjazdy na XVIII Wojewódzki Sejmik Krajoznawczy "Kraków ’2002" (organizator: Koło Przewodników PTTK "Belferek" w Żyrardowie) i XXII Wojewódzki Sejmik Marynistyczny "Gdańsk ’2002" (organizator: Klub Turystyki Morskiej i Żeglarskiej PTTK "Bryza" w Żyrardowie). Z okazji obchodów ukazało się opracowanie monograficzne "Zarys historii Oddziału PTTK w Żyrardowie 1962-2002", a w ramach promocji rozdano uczestnikom obchodów koszulki z okolicznościowym nadrukiem, okolicznościowe znaczki i pocztówki z datownikiem.

Jerzy Kwaczyński


Budy Zosiny po raz 48.

Przed 58 laty najbliższy od Żyrardowa kompleks leśny - Puszcza Kampinoska - był terenem walk i miejscem schronienia powstańców i konspiratorów. Działalność ta rozpoczęła się znacznie wcześniej. Jak napisał w swojej książce "Konspiracja i powstanie w Kampinosie 1944" Józef Krzyczkowski "Szymon" - komendant VIII Regionu Armii Krajowej, działalność konspiracyjną rozpoczęto w Puszczy Kampinoskiej już na przełomie 1939 i 1940 roku. Już wówczas wydobyto ukrytą po kampanii wrześniowej broń, organizowano partyzanckie plutony i kompanie, prowadzono szkolenia wojskowe i rozpoczęto pierwsze akcje dywersyjne.

W czasie Powstania Warszawskiego działalność ta była szczególnie wzmożona. Puszcza była terenem działania liczącej 3,5 tys. żołnierzy "Grupy AK Kampinos". Od końca lipca 1944 do końca września 1944 "Grupa AK Kampinos" stoczyła 46 walk z Niemcami. Oddziały puszczańskie uderzały na lotnisko bielańskie i na Dworzec Gdański, biły się pod Truskawiem, Pociechą Leoncinem i Piaskami Królewskimi. Z końcem września pod naciskiem coraz większych sił nieprzyjaciela zmuszone zostały wycofać się z Puszczy z zamiarem przedarcia się w rejon Gór Świętokrzyskich. W trakcie tego przemarszu, w dniu 29 września 1944 r., zaskoczono je w czasie przeprawy przez tory kolejowe koło wsi Budy Zosiny pod Jaktorowem, około 8 km od Żyrardowa. "Kampinosiacy" podjęli nierówną walkę z nieprzyjacielem. Niemcy ostrzeliwali powstańców m.in. z działek pociągu pancernego stojącego na torach. Nie było szans na przedarcie się na drugą stronę. Byli zabici i ranni. Wydarzenia te upamiętnia cmentarz wojskowy i pomnik "Grupy AK Kampinos" w Budach Zosinych.

Co roku w rocznicę 29 września ostatni żyjący partyzanci "Kampinosiacy" spotykają się w Budach Zosinych. Nie ma wśród nich, niestety, zmarłego przed kilku laty komendanta "Szymona". Był on zawsze głównym bohaterem spotkania. Wspominał dzieje Grupy AK "Kampinos", zwracał się z apelem do młodzieży o pamięć o tamtych latach i w barwny sposób komentował często bieżącą sytuację polityczną. Słuchali Go z uwagą dawni podwładni - weterani walk w Powstaniu Warszawskim, lubiła Go młodzież, a na słowa pokrzepienia w trudnych latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych czekali zwykli ludzie - mieszkańcy Żyrardowa i okolicznych wiosek. Życzenia i opinie "Szymona" spełniły się. Żyjemy obecnie w nowej, wolnej Polsce. Szkoda tylko, że "Szymon" nie doczekał tych dni. Dziś są jednak inne problemy. Pokoleniu "Szymona" żyje się nadal, niestety, ciężko. Mamy upragnioną wolność, lecz nie czujemy się u siebie dobrze. Jest mniej bezpiecznie, ograniczane są przywileje socjalne i bezpłatne usługi medyczne. Dla kombatantów walczących o wolną Polskę, weteranów pracy i ludzi schorowanych przyszłość nie wygląda najlepiej. Ciekawe, o czym mówiłby "Szymon" obecnie?

Tegoroczna manifestacja, której organizatorami oprócz Koła AK "Kampinos" był Urząd Gminy w Jaktorowie i Oddział PTTK w Żyrardowie, odbyła się w dniu 29 września 2002 r.

Z okazji manifestacji Koło Terenowe PTTK w Żyrardowie zorganizowało już po raz 48. Ogólnopolski Rajd Pieszy "Partyzanckimi Szlakami Walk o Wolność - Budy Zosiny'2002". Trasę Żyrardów - Budy Zosiny pokonywano pieszo, samochodem lub na rowerze. Jak co roku, na turystów czekała orkiestra wojskowa, a pani wójt Jaktorowa zaprosiła wszystkich na "wojskową" grochówkę.

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
ORIENT