PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (7)/2002
ISSN 1642-0853

Jubileusz turystyczny rybnickiego oddziału PTTK

Półwiecze działalności to okres szczególny, podniosły i znaczący zarówno w życiu człowieka, jak i organizacji skupiającej ludzi związanych z uprawianiem turystyki w jej różnych formach. Rok 2001 był dla rybnickiego oddziału PTTK rokiem jubileuszu 50-lecia działalności. Taki historyczny moment wyzwala zwykle pewne refleksje nad przebytą drogą i mobilizuje do dalszej efektywnej pracy. Zmusza do zastanowienia się nad szukaniem nowych, ciekawszych możliwości w uprawianiu turystyki połączonej z poznawaniem piękna ojczystego kraju, jego zabytków i uroków przyrody.

Rzut oka w historyczną przeszłość

Ruch turystyczno-krajoznawczy na terenie Rybnika i dawnego powiatu miał już wielu zwolenników w okresie międzywojennym. Inspiratorami tegoż ruchu były takie organizacje jak: Związek Harcerstwa Polskiego, Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, Polskie Towarzystwo Tatrzańskie. Okres okupacji przekreślił tę działalność. Po wyzwoleniu kraju tradycje turystyczne odrodziły się w naszym regionie. Wielu rybniczan wstąpiło ponownie w szeregi PTT i PTK. W roku 1951 zawiązała się w Rybniku grupa inicjatywna ludzi wywodzących się z harcerstwa, będących członkami ówczesnego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, która postanowiła powołać do życia oddział PTTK w Rybniku. Nastąpiło to niebawem po połączeniu się dwóch organizacji: PTT i PTK i powstania PTTK. Głównym inicjatorem i założycielem oddziału był Longin Musiolik, który w późniejszym okresie przez 25 lat sprawował funkcje prezesa oddziału. Już pierwsze lata były okresem burzliwego rozwoju organizacyjnego. Powstały jak przysłowiowe grzyby po deszczu koła PTTK przy dużych zakładach pracy, jak kopalnia Jankowice, Chwałowice, Debieńsko, Rymer, Rybnickiej Fabryce Maszyn, Hucie Silesia, PKP oraz szkolne koła przy Technikum Górniczym, Ekonomicznym itd.

Głównym kierunkiem działania było szkolenie kadry programowej (przewodników, organizatorów turystyki) oraz upowszechnianie turystyki kwalifikowanej w jej różnych formach (górska, piesza, kolarska, motorowa, itd.). Już latach 1953-1955 zorganizowano z inicjatywy Longina Musiolika pierwszy kurs przewodnicki, a w latach 1956-1958 drugi. Uczestnicy kursu otrzymali uprawnienia przewodnickie na teren Beskidów. Większe koła zaczęły organizować samodzielnie rajdy, zloty, spływy. W 1959 r. zarząd oddziału zorganizował I Rajd Turystyczno-Krajoznawczy po Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej.

Największe w latach sześćdziesiątych koło przy kopalni Chwałowice liczące 400. członków zorganizowało w 1965 r. I Rajd Górniczy na trasach Beskidu Śląskiego z metą w Wiśle, w którym wzięło udział 800. uczestników. W tymże roku zarząd oddziału postarał się o wydanie pierwszego Przewodnika po Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej w nakładzie 4066. egzemplarzy. Przewodnik opracował członek PTTK prof. Jnnocenty Libura, przy współudziale innych działaczy. Stały rozrost organizacyjny oddziału i obejmowanie swym zasięgiem zbyt dużego terenu spowodowało, że rybniccy i wodzisławscy działacze PTTK podjęli decyzję o utworzeniu nowego oddziału w sąsiednim mieście Wodzisławiu.

Nowy oddział wodzisławski powstał w 1967 r. i skupił 11 kół PTTK, ponad 500 członków oraz wielu działaczy. Wielką bolączką w pracach oddziału były zawsze trudne warunki lokalowe. Aby to zmienić ówczesny prezes Longin Musiolik, sprawujący również odpowiedzialną funkcję w radzie miasta Rybnika, podjął starania o wykup nieruchomości dla potrzeb PTTK. Dzięki ofiarnej pracy wielu bezimiennych działaczy społecznych potrafiono wygospodarować środki na zakup własnego budynku, zlokalizowanego w śródmieściu Rybnika, co nastąpiło w 1974 r. W budynku tym do dziś mieści się BORT, sala klubowa oraz biura działalności statutowo-organizacyjnej.

Wielkim wyróżnieniem dla Rybnika było powierzenie oddziałowi przez Zarząd Główny PTTK organizacji XXVIII Centralnego Zlotu Turystów Kolarzy. Ta ogólnopolska impreza odbyła się w dniach 8-11 sierpnia 1979 r. W zlocie uczestniczyło 2120. kolarzy z całej Polski, a na mecie Zarząd Główny PTTK reprezentował ówczesny skarbnik Marek Dąbrowski. Otrzymane po zakończeniu zlotu podziękowania z Zarządu Głównego świadczyły, że rybnicki oddział wywiązał się wzorowo z powierzonego zadania. Prężna działalność oddziału znalazła również uznanie władz naczelnych Towarzystwa, o czym świadczy nadanie w roku 1973 złotej Honorowej Odznaki PTTK. Również władze miasta, doceniając społeczną wagę pracy organizacyjnej wyróżniły oddział złotą odznaką "Zasłużony dla Rybnika". Jeśli chodzi o sprawy gospodarcze, to mimo trudności finansowych udało się na 50-lecie oddziału zmodernizować jego siedzibę poprzez utwardzenie kostką brukową placu przylegającego do budynku, wyremontować piwnice oraz wymalować wewnętrzne pomieszczenia. Wielka w tym zasługa urzędującego sekretarza oddziału Lidii Dutkiewicz. W związku z powyższym odbyło się spotkanie osób, które przyczyniły się do realizacji w/w przedsięwzięcia, a wśród nich wyróżniono J. Szlesaka, H. Najderskiego, R. Besucha, A. Kassiana. Niektórzy z obecnych otrzymali oddziałowe wyróżnienia. Wymienione wyżej wydarzenia to tylko fragmenty ważniejszych spraw rzutujących na bogatą historię rybnickiego oddziału PTTK.

Jubileusz 50 - lecia oddziału

Już w kwietniu 2001 r. na jednym z posiedzeń zarządu podjęto uchwałę o uczczeniu jubileuszu 50- lecia oddziału i nadania mu odpowiednich ram organizacyjnych na przestrzeni całego roku. Opracowano harmonogram realizacji imprez towarzyszących, uroczystość centralną wyznaczono na dzień 8 grudnia 2001 r. W jubileuszowym roku oddział posiadał 896. członków z opłaconymi składkami (oraz 80 z zaległymi). Zdobyto ogółem 501 odznak turystycznych, w tym 148 GOT, 46 KOT, 36 MOT, 7 OTP, 57 Turysta Przyrodnik, 2. Turysta Senior, 82. Turysta Ziemi Rybnickiej i 123 in. Zorganizowano wiele ciekawych imprez, z których ważniejsze to Rajd Szlakiem Schronisk Górskich, Rajd Kolarski "Witaj Wiosno 2001", Młodzieżowy Turniej Turystyczno Krajoznawczy (etap rejonowy), Zlot Wielodyscyplinowy "Jubileusz 50-lecia PTTK", Zjazd Federacji Kół Przewodnickich woj. śląskiego, dwa młodzieżowe marsze na orientację, konkurs piosenki turystycznej, kronik i fotograficzny. We wszystkich imprezach łącznie wzięło udział 2936. uczestników.

Każda z wyżej wymienionych imprez miała inny charakter, bowiem założeniami było przypomnienie historii rybnickiego oddziału, uczczenie pamięci nieżyjących już działaczy, wyróżnienie obecnych oraz nawiązanie ścisłego kontaktu z młodzieżą.

Uroczystość główna

Kulminacyjnym punktem obchodów 50-lecia Oddziału był dzień 8 grudnia 2001 r. O godz. 9.00 odbyła się uroczysta msza św. w kościele Ojców Misjonarzy. Mszę odprawił ks. dziekan Franciszek Skórkiewicz, a działacze PTTK koledzy Dronszczyk i Berger odmówili przy ołtarzu najpiękniejszą "litanię" wymieniając nazwiska kilkudziesięciu już nieżyjących działaczy PTTK. Szczególnie bolesną stratą była śmierć prezesa zarządu oddziału (1996-2000 r.) Franciszka Wity, którego pożegnali przewodnicy i działacze na rybnickim cmentarzu w dniu 4 września 2001 r.

W godzinach przedpołudniowych zorganizowano spacer po Rybniku pod hasłem "Poznajemy zabytki Rybnika", a w tym samym czasie odbywał się również "VI Zlot Mikołajkowy" dla dzieci i młodzieży. Centralna uroczystość została zlokalizowana w pięknym gmachu Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej, udostępnionej nam nieodpłatnie przez władze miasta. W obszernym udekorowanym holu zorganizowano wystawę osiągnięć rybnickiego oddziału. Wyeksponowano 27 różnego rodzaju kronik biorących udział w konkursie. Przedstawiono również dorobek literacki i publicystyczny rybnickich działaczy PTTK. W specjalnych oszklonych gablotach wystawiono książki oraz publikacje prasowe autorstwa rybnickich PTTK-owców. Wielkim zainteresowaniem cieszyła się oszklona gablota zawierająca kilkaset odznak turystycznych z różnego rodzaju rajdów, zlotów, spotkań itp., będących własnością kolegi Ibroma. Każdy uczestnik otrzymał pamiątkowy dyplom, a zaproszeni goście wpisywali się do specjalnej księgi pamiątkowej. Uroczystość swoją obecnością zaszczycili: członek ZG PTTK Edward Kutyła i członek Komisji Rewizyjnej ZG PTTK Marian Dziwok, prezydent miasta Rybnika Adam Fudala, sekretarz Starostwa Powiatowego Janina Grassek, burmistrz miasta Czerwionka-Leszczyny Marek Kornas, przedstawiciele oddziałów PTTK w Dąbrowie Górniczej, Będzinie, Chorzowie, Mikołowie, Raciborzu, Wodzisławiu, Jastrzębiu, Tychach, przy Hucie Baildon oraz członkowie kół PTTK, opiekunowie SKKT i in. Po zwiedzeniu wystawy wszyscy przeszli do obszernej sali widowiskowej mieszczącej ponad 150 uczestników uroczystości.

Obecnych powitał prezes oddziału Rudolf Cop. Zebrani uczcili minutą ciszy zmarłych prezesów oraz działaczy. W skróconym zarysie prezes przedstawił historię działalności oddziału minionego półwiecza. Wielu członków otrzymało odznaczenia państwowe i organizacyjne: Stanisław Kosik Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Maria Polok Srebrny Krzyż Zasługi, Brygida Jasna Brązowy Krzyż Zasługi, Barbara Surma Brązowy Krzyż Zasługi, Leszek Wolny złotą Honorową Odznakę PTTK, Aleksander Mencel Mieczysław Seman srebrną Honorową Odznakę PTTK. Godność honorowego prezesa otrzymali Longin Musiolik i Stanisław Kosik.

Wyróżniono również pracowników etatowych oddziału: srebrne odznaki "Zasłużony Pracownik PTTK" otrzymały Maria Jaworska, Barbara Jaruszewska i Alina Kucharska. Odznaki "50 lat w PTTK otrzymali Longin Musiolik i Adam Ochojski.

W konkursie kronik I miejsce przyznano kronice Oddziałowej Komisji Ochrony Przyrody, dokumentującej działalność w latach 1977-2000, II miejsce zdobyła kronika SKKT przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych (opiekun Anna Pojda), kolejne miejsca III i IV również zdobyły kroniki z ww. szkół. W konkursie fotograficznym zwyciężył zestaw zdjęć autorstwa Anny Groborz.

W dyskusji głos zabrali przedstawiciele władz miasta i zaproszeni goście. W swych wystąpieniach podkreślali wielką rolę Oddziału PTTK w Rybniku w organizacji i propagowaniu turystyki i życzyli dalszych owocnych 50 lat działalności. Na zakończenie w części artystycznej wystąpił laureat konkursu piosenki turystycznej zespół dziecięcy "Cybulątka", nagrodzony ogromnymi brawami. Po zakończeniu części oficjalnej odbyło się w siedzibie oddziału spotkanie działaczy i seniorów. Wspominano zdarzenia z minionych lat i śpiewano turystyczne piosenki przy akompaniamencie gitary.

W związku z 50-leciem Oddziału PTTK Rybnik w prasie lokalnej i regionalnej ukazało się szereg artykułów podkreślających ten piękny jubileusz. Podsumowanie półwiecza działalności oddziału było miłym i mobilizującym akcentem do startu w drugie 50-lecie.

Adam Ochojski
Józef Woryna

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
Korekta: Renata Otolińska
ORIENT