PTTK GOŚCINIEC PTTK
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Kwartalnik
3 (7)/2002
ISSN 1642-0853

50 lat Oddziału PTTK w Krotoszynie


Minęło pół wieku od powstania pierwszego na Ziemi Krotoszyńskiej koła PTTK, które nazwano Kołem Miejskim (istnieje po dzień dzisiejszy). Duża aktywność oraz wzrost liczby członków Koła Miejskiego wpłynęła na to, że przekształcono je w Oddział PTTK. Decyzję taką podjęli członkowie na Walnym Zebraniu w lutym 1952 r. Władze jednak nie zmieniły się (dla koła i oddziału pozostały te same).

W pierwszych latach istnienia oddział skoncentrował się na działalności wycieczkowej i popularyzatorskiej, podjął się też ambitnego i trudnego dzieła, jakim było zorganizowanie Muzeum Regionalnego PTTK, które otwarto w 1957 roku i z czasem stało się znaczącą placówką oświatowo-wychowawczą w regionie. O jego rozwoju świadczy m.in. ciągły wzrost liczby eksponatów, od 246 pozycji w 1969 r. do 4225 w 1998 r.

W pierwszym dziesięcioleciu oddział znacznie powiększył liczbę członków (w 1955 r. zrzeszał 102 osoby, a w 1960 - 220). Ponadto do osiągnięć w tym okresie należy zaliczyć: powstanie w 1955 r. Komisji Opieki nad Zabytkami oraz w 1956 r. Komisji Turystyki Pieszej i Komisji Turystyki Kolarskiej, a także zorganizowanie w 1959 r. kursu przewodników oraz przeprowadzenie w 1961 r. Okręgowego Zjazdu Społecznych Opiekunów Zabytków w Krotoszynie. Komisja Opieki nad Zabytkami nawiązała kontakt z nauczycielami małych miejscowości, co zaowocowało m.in. odkryciem cennych zabytków sztuki ludowej. Kontakt z fotoamatorami wzbogacił materiały muzealne o dokumentację 120 zabytków architektury i krajobrazu ziemi krotoszyńskiej.


Grupa turystów - kolarzy we Wdzydzach Tucholskich, czerwiec 1978
fot. A. Orlowski

Lata 1962-1974 to okres bogatej i różnorodnej działalności programowej i organizacyjnej: wycieczki krajoznawcze, imprezy turystyki kwalifikowanej, weryfikacja odznak turystycznych, działalność popularyzatorska w formie odczytów i wystaw. Z ciekawszych imprez organizowanych przez oddział w tym okresie należy wymienić: Ogólnopolski Rajd Przyjaźni w 1965 r. (w ramach obchodów 1000-lecia Państwa Polskiego z udziałem kombatantów II wojny światowej), Rajd na 700-lecie miasta Zduny (1966), trzy Młodzieżowe Zloty Szkół Zawodowych (1971-1973), Zimowy Rajd Oddziału (odbywający się corocznie od 1967 r. z okazji wyzwolenia Krotoszyna), Kraoznawczy Zlot Młodzieży (organizowany od 1970 r.).

W 1972 r. oddział zorganizował własne Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego (BORT). Za zasługi w upowszechnianiu krajoznawstwa i turystyki w 1972 r. Zarząd Główny nadał oddziałowi złotą Honorową Odznakę PTTK. W 1974 r. oddział zorganizował kurs pilotów wycieczek krajowych. W latach 1974-1992 kontynuowane były takie imprezy turystyczne, jak: Zimowy Rajd Oddziału PTTK, Krajoznawczy Zlot Młodzieży, Ogólnopolski Rajd Metalowców, Rajd Górski Ceramików. Ponadto w okresie tym Oddział przeprowadził kilka kursów dla organizatorów turystyki, zaś kadra kwalifikowana brała udział w różnego rodzaju formach szkoleniowych, organizowanych przez Zarząd Wojewódzki PTTK w Kaliszu lub Zarząd Główny.


V Wojewódzki Rajd Zwycięstwa 11 maja 1980 r.

W 1977 roku odbył się w Krotoszynie Ogólnopolski Sejmik Muzeów Regionalnych PTTK nt. "Współpraca muzeów regionalnych i szkół w realizowaniu programów nauczania i rozszerzania zainteresowań młodzieży". Od 1984 r. SKKT PTTK krotoszyńskiego oddziału systematycznie uczestniczą w Ogólnopolskim Młodzieżowym Turnieju Turystyczno-Krajoznawczym PTTK, uzyskując dobre wyniki.

Do najważniejszych wydarzeń należy zaliczyć także powstanie Klubu Turystyki Górskiej "Koliba" oraz utworzenie Koła Pracowników Oświaty i Wychowania w Krotoszynie. Bardzo ważnym okresem w życiu oddziału są lata 1989-1992. Po likwidacji Zarządów Wojewódzkich oddział uzyskał osobowość prawną. Zarząd Główny PTTK zatwierdził statut w dniu 28 maja 1991 r., rejestracja oddziału w Sądzie Wojewódzkim w Kaliszu nastąpiła 11 września 1991 r. Odtąd rozpoczął się nowy okres działalności oddziału. Jednym z głównych zadań Zarządu w latach 1992-1996 było zahamowanie spadku liczby członków. Niską od wielu lat liczbę członków zanotowano w 1993 r., zaledwie 433 osoby w 19 kołach i klubach (28% stanu z 1989 r.). Jednak od roku następnego liczba członków zaczęła wzrastać i według stanu na dzień 31 grudnia 2001 r. wynosiła już 473 osoby (30,4%) w 21 kołach i klubach, w tym 14. szkolnych.


W okolicach Jedliny - Zdr. Góry Wałbrzyskie, październik 1983. fot. R. Zybała

W 1997 roku powstał Klub Turystyczny PTTK "Zdarte podeszwy" oraz Koło Przewodników, a w lutym 2000 r. - SKKT PTTK przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Kobylinie. Zarząd kontynuuje tradycyjne imprezy turystyczne, które cieszą się dużym powodzeniem, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Ponadto koła i kluby organizują własne imprezy. Liczba osób uczestniczących w imprezach zorganizowanych przez oddział, koła i kluby jest w skali roku duża, np. w 1999 r. w 75 imprezach uczestniczyły 2274 osoby, w tym 1933. dzieci i młodzieży, natomiast w 2001 r. było 80 imprez, w których uczestniczyło 1613 osób, w tym 1293. dzieci i młodzieży.

SKKT PTTK organizują imprezy turystyczne nie tylko dla swych członków, lecz także dla ogółu uczniów na terenie szkół w których działają. W przygotowaniu imprez opiekunom pomagają najbardziej zamiłowani w turystyce członkowie SKKT (przeważnie są to młodzieżowi organizatorzy turystyki; w ciągu lat 1995-2001 oddział przyznał wyróżniającym się spośród nich 35 odznak "Orlego Lotu"). Od 1998 r. Komisja Młodzieżowa organizuje współzawodnictwo na najlepszy SKKT PTTK.


Krotoszyńscy "górale" w Górach Sowich, kwiecień 1991 r.

Podkreślić należy, iż w latach 1990-1999 działacze oddziału zorganizowali 17 górskich obozów wędrownych, w których uczestniczyło 237. uczniów. W akcji zdobywania Korony Gór Polskich aktualnie uczestniczy 328 turystów z terenu krotoszyńskiego oddziału. Dobrze pracuje BORT, głównie w zakresie turystyki masowej, ale z powodu silnej konkurencji wyniki pracy są słabsze niż w latach poprzednich. W 1999 r. przewodnicy z Oddziału (za pośrednictwem BORT) obsłużyli 16 wycieczek (w tym 8 społecznie), w których uczestniczyły 854 osoby, zaś w 2000 r. 46 wycieczek (1629. uczestników).

Kadrę programową oddziału (według stanu na 31 grudnia 2001 r.) tworzą: przewodnicy (17 osób, 28 uprawnień), przodownicy turystyki pieszej (24 osoby), górskiej (10), kolarskiej (6), motorowej (8), instruktorzy krajoznawstwa (3), instruktorzy ochrony zabytków (2), instruktorzy przewodnictwa (1), społeczni opiekunowie zabytków (19), organizatorzy turystyki (48), znakarze (3). W latach 1993-1997 oddział zorganizował kilka kursów, m.in. kurs przodowników turystyki pieszej (1996 r. - 16 osób) oraz kurs przewodników terenowych na województwo kaliskie i Szlak Piastowski (1997 r. - 42 osoby).

W oddziale działa 8 komisji (piesza, kolarska, górska, motorowa, ochrony przyrody, opieki nad zabytkami, przewodnicka i młodzieżowa) oraz 4 referaty weryfikacji odznak turystycznych - Odznaki Turystyki Pieszej, Kolarskiej Odznaki Turystycznej, Odznaki Turysta Przyrodnik i Odznaki Krajoznawczej. W 1999 r. referaty te zweryfikowały 259 odznak, zaś w 2000 r. - 150.

W dniu 16 grudnia 1991 r. oddział przystąpił do Wielkopolskiej Korporacji Oddziałów PTTK w Poznaniu, co ułatwia kontakt między oddziałami, wymianę doświadczeń, udział w imprezach turystycznych i szkoleniu kadry. Zarząd Oddziału prowadzi też, na miarę swoich możliwości, działalność wydawniczą. W 1992 r. z okazji 40-lecia wydano książkę Józefa Zdunka Zarys historii Oddziału PTTK w Krotoszynie (1952-1992), zaś w 1995 r. książkę Rzeźbiarze Ziemi Krotoszyńskiej autorstwa Czesława Wosia i Józefa Zdunka, natomiast Muzeum Regionalne PTTK, przy współudziale oddziału wydało dwie książki Heleny Kasperskiej Krotoszyn. Informator historyczny (1994) i 40 lat Muzeum Regionalnego im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie (1957-1997). Z inicjatywy oddziału powstała także książka Pawła Andersa Krotoszyn wydana w 1994 r. przez Wydawnictwo WBP w Poznaniu, w 2001 r. (też z inicjatywy oddziału) ukazała się książka Powiat krotoszyński autorstwa Pawła Andersa. Oddział utrzymuje trzy szlaki znakowane piesze (Krotoszyn-Zduny, Krotoszyn-Sulmierzyce i Krotoszyn-Baszków) o łącznej długości 45,1 km oraz znakowany szlak rowerowy Krotoszyn - Zduny - Sulmierzyce - Krotoszyn długości 43,7 km.

Dobrze układa się współpraca z Urzędem Miejskim w Krotoszynie oraz Starostwem Powiatowym, które wspomagają finansowo działalność turystyczno-krajoznawczą Oddziału PTTK, dzięki czemu w imprezach może uczestniczyć więcej dzieci i młodzieży, zwłaszcza z rodzin niezamożnych, gdyż odpłatność za imprezy ogranicza się do niezbędnego minimum.


Zebranie prezydialne 19 kwietnia 2002. fot. A. Azgier

Reasumując należy stwierdzić, że działalność zarządów kół i oddziału w latach 1951-2001 była niezwykle bogata i różnorodna, a na szczególną uwagę zasługuje fakt zorganizowania kilku tysięcy imprez z zakresu turystyki kwalifikowanej i powszechnej. W 50-letniej historii oddziału prezesami byli: Franciszek Junczak w latach 1952-62, Wanda Grabska w latach 1962-1976, Jerzy Grobelny w latach 1976-1992, Józef Zdunek w latach 1992-2001. Obecnie prezesem oddziału od roku 2001 jest Jan Grząka.

* * *

Z okazji jubileuszu Zarząd Oddziału PTTK w Krotoszynie zorganizował kilka uroczystości, które odbyły się w dniu 19 kwietnia 2002 r. Uczestniczyli w nich m.in. Lech Drożdżyński wiceprezes ZG PTTK reprezentujący także Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu, Adam Gostyński - członek ZG PTTK reprezentujący ponadto Regionalną Pracownię Krajoznawczą PTTK w Kaliszu, Eugeniusz Kowalski - wiceprezes Wielkopolskiej Korporacji Oddziałów PTTK w Poznaniu, Stanisław Ratajski - starosta Powiatu Krotoszyńskiego, Maria Kalak - zastępca burmistrza Krotoszyna, Krzysztof Krysztofiak - przewodniczący Rady Miejskiej w Krotoszynie. Referat okolicznościowy wygłosił prezes Zarządu Oddziału Jan Grząka, po czym wręczono odznaczenia działaczom krotoszyńskiego oddziału. Starostę Stanisława Ratajskiego i burmistrza Krotoszyna Juliana Joksia uhonorowano Medalem PTTK "Za pomoc i współpracę", otwarto wystawę "50 lat PTTK na Ziemi Krotoszyńskiej", a po jej zwiedzeniu udano się autokarem do zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego w Baszkowie na imprezę plenerową.

Kolejnym akcentem jubileuszu była uroczysta promocja książki PTTK na Ziemi Krotoszyńskiej 1951-2001 Józefa Zdunka. Uroczystość odbyła się 26 czerwca 2002 r. w Galerii "Refektarz". Książka (238 stron z wkładką kolorowych zdjęć) jest monografią oddziału, przedstawia powstanie i rozwój PTTK na ziemi krotoszyńskiej oraz krótki rys historyczny krotoszyńskiej turystyki w okresie przed powstaniem Towarzystwa.

Józef Zdunek

Wydawca: ZG PTTK, ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa
Adres redakcji: Zarząd Główny PTTK
ul. Senatorska 11, 00-075 Warszawa,
tel. 22 826-22-51, fax (22) 826-22-05,
e-mail: ageg@wp.pl
Kolegium redakcyjne: Andrzej Gordon (redaktor naczelny), Maria Janowicz (sekretarz redakcji), Łukasz Aranowski, Ryszard Kunce, Halina Mankiewicz, Cecylia Szpura, Bogusław Wdowczyk,
Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji tekstów.
Korekta: Renata Otolińska
ORIENT